Aan dat tweede concert van U2, in de Amsterdam ArenA, had ik net als in Parijs een korte citytrip gekoppeld. Het kan nooit kwaad om de hoofdstad van onze noorderburen eens aan een bescheiden dissectie te onderwerpen. Vorig jaar waren we er al eens langs geweest. Dit keer konden we wat langer bij alles stilstaan, want de rush van 2008, toen we Amsterdam, Leiden, Den Haag, Delft en Rotterdam in anderhalve dag doorkruisten kon ons maar een summier beeld van de rijkdom van Nederland geven. Die is er wel zeker.

België-Nederland

Het is opvallend hoe lang het duurt voordat je van Brussel in Amsterdam bent. De trein doet drie uur over een toch niet zo lange afstand. Er zijn enkele noodzakelijke stops ingebouwd, maar dan nog rijdt het ding vaak tergend traag. De terugrit, met een goedkopere Thalys, zou twintig minuten minder in beslag nemen, maar de tijdswinst is haast uitsluitend te wijten aan het feit dat niet in Dordrecht, Roosendaal en Mechelen wordt gestopt. Tussen de metropolen door komt de snelheid vaak niet boven die van een IC-trein uit. We begrijpen dat de TGV-bedding nog niet voor morgen is, maar iets meer vaart kunnen de huidige sporen toch wel aan. Voor de rest kunnen we over de NS weinig slechte woorden over hebben. De stations zijn meer dan goed onderhouden en de nieuwe exemplaren, zoals aan de Amsterdam ArenA, ogen ronduit futuristisch en visionair. Je krijgt haast medelijden met het plastieken stationnetje in Zaventem als je het equivalent in Schiphol bekijkt.

Anders

Mijn reisgenoten, voor wie dit het eerste bezoek aan Amsterdam was, waren van in den beginne onder de indruk van het gezellige en – vooral – ‘andere’ karakter van de stad. Het is aanpassen. De typisch Hollandse bouwstijl, de verzakte huizen, de ontelbare wallen en het grote aantal fietsen waren wat overweldigend. Inderdaad: de bel rinkelt maar één maal en eventjes remmen voor een gedesoriënteerde toerist zit er niet in. You’d better watch out, want de inwoners van Mokum, de Hebreeuwse naam van de stad, kennen geen clementie. Eén net vermeden aanrijding is genoeg om constant uit je doppen te kijken.

Identiteit

Enkele wijken hebben een, laat ons het zo stellen, eigen identiteit. In het Red Light District zien we onmiddellijk dat de Nederlanders ondernemers zijn. Hier draait de economie op volle toeren en in tijden van crisis spijst elk belastbaar beroep de staatskas. Amsterdam zou Amsterdam niet zijn mochten de walletjes geen deel van het geheel vormen. Wat verder – de korte geografische afstand is de enige relatie tussen beide – treden we letterlijk binnen in de Aziatische wijk, voor het gemak het Amsterdams Chinatown genoemd. Het ene Aziatisch restaurant, of het nu Chinees of Japans is, volgt op het andere. Bovendien wordt de wijk gedomineerd door de He Huatempel, het grootste Europese Boeddhistische gebedshuis in traditionele Chinese Paleisstijl. Dat weten we dan ook weer, maar het is niet onmiddellijk my cup of tea. Ik laat het liever over aan anderen die van hartelust kunnen genieten van hun zoektocht naar de zin van het leven. Dit en andere Aziatische religies of vormen van meditatie laten mij eerlijk gezegd ijzig koud. Met het oprechte geloof van de vele geloofsgenoten is natuurlijk niets mis, maar van het gedweep met allerlei vormen van semi-spiritualiteit, guru-adoratie of je reinste bijgeloof krijg ik het op mijn heupen en grenst voor mij op het randje van de aanstellerij. Zo was wat verder op de Dam een bijeenkomst van – voor zover mijn identificatie klopt – Hare Krishna-adepten die op een geïmproviseerd podium constant oraal “Hare hare” produceerden. Bon, iedereen heeft het recht op manifestatie, maar dit is auditieve marteling. Hiermee wil ik niet beweren dat ik een gewelddadige boerenbetoging prefereer, maar alles heeft zo zijn beperktheden. Demonstreer desnoods voor het recht op leven van de fruitvlieg, maar doe dat dan op een manier waarop de niet-demonstranten geen Guantanoma-like gehoortortuur moeten ondergaan. Ik kan er ook niet aan doen dat ik nuchter ben geboren.

Koninklijk Paleis

Gelukkig bood het Paleis op de Dam een uitweg uit dit gedoe. Het wordt door de Oranjes nog maar occasioneel en voor ceremonies gebruikt, want ze zijn ondertussen Hagenaars. Het paleis was nog maar pas gerenoveerd en die is meer dan geslaagd. Elk vertrek is deskundig in de oorspronkelijke staat hersteld. Dit is vakmanschap en voor Amsterdam een sterke toeristische trekpleister, al vergt de buitenkant nog wat werk. Niet alles kan op hetzelfde moment plaatsvinden. Wat men nu al heeft gerealiseerd is absoluut in bezoek waard en is één van de essentiële to do’s in deze stad, maar je moet je moment wat uitkiezen. Regelmatig worden hier hoge gasten ontvangen en is een visite weinig plausibel. De Amsterdammers hebben dat overigens niet zo graag. Toen Beatrix hier bij het begin van haar ambtsperiode frequenter wou gaan werken vreesde het stadsbestuur – dat haar stadhuis nota bene in een ver verleden in paleis zag veranderen – dat de beveiliging van de dame voor veel overlast ging zorgen. Het verkeer op en rond de Dam zou te veel omgeleid moeten worden; een koningin vereist nu eenmaal wat meer bescherming dan de gewone sterveling. Hoe dan ook is het Paleis op de Dam een schitterende troef voor de Nederlandse hoofdstad.

Naar het zuiden

De Rokin is een gateway naar het zuidelijke gedeelte van de stad. Via een zijstraat bereik je makkelijk het Amsterdams begijnhof. Na de scheiding tussen Noord en Zuid werden katholieken in Amsterdam van het gros van hun religieuze patrimonium ontdaan, behalve het begijnhof, op voorwaarde dat ze hun kapel aan Engelse presbyterianen afstonden. Als reactie hierop werden twee woonhuizen uit het begijhof in schuilkerk getransformeerd. Vandaag de dag hebben enkel bewoonsters hier hun residentie.

De Spui, waar je van het begijnhof op terecht komt, is een gezellig pleintje met een aantal leuke boekhandels, onder meer The American Book Centre. In Amsterdam wemelt het overigens van boekhandels en antiquariaten. Hiervoor alleen al kan je enkele dagen naar deze stad komen, maar dan moet je wel een goed gevulde geldbeugel en een kruiwagen meenemen. Mooi zo.

De bloemenmarkt langs de Singel is een welkome groene afwisseling in de stad, want de ontelbare afbeeldingen van cannabisbladen beginnen ons wel de keel uit te hangen. Een ordinaire petunia brengt soelaas. Leuk voor de plantenliefhebber in de stad en de vele Japanse toeristen, al is het gezelliger toeven in de Leidsestraat met haar chique boetieken en het Leidseplein, waar je even van de drukte kan bekomen. Op een boogscheut van dat plein bevinden zich het Rijksmuseum, dat op dit moment grondig wordt gerestaureerd, het Van Gogh-museum en het beruchte Vondelpark. Ook de stop aan de I amsterdam-letters is ondertussen part of the game geworden. Uiteindelijk is het bijzonder nietszeggend, maar wél een schitterende marketingtruuk. Iedereen wil een foto bij de letters. I was there, I am sterdam…

Anne Frank

Amsterdam weet zijn grachten ideaal uit te spelen. Een boottaxi neemt je voor ettelijke guldens mee naar andere delen van de stad. Een vervanger van de vele trams is het niet, maar voor toeristen die een overzicht van de stad willen is het wel een must. De bootjes op de Brugse reien verbleken erbij. Niet alleen de bootjes trouwens. Ze passeren onder meer aan het Anne Frankhuis. Laten we wel wezen: dit is, meer nog dan alle andere dingen, een gegronde reden om Amsterdam aan te doen. Het achterhuis en het verhaal van het Joodse meisje zijn bijzonder aangrijpend. Zoals overal wordt het absurde van de Shoah duidelijk en in alle mogelijke bewoordingen voorgesteld. Zelfs Nelson Mandela wordt erbij gehaald, want op Robbeneiland las hij regelmatig in de dagboeken van Anne Frank. We zagen het vorig jaar al in het US Holocaust Memorial Museum in Washington; je kan het verhaal van deze misschien wel ergste genocide uit de wereldgeschiedenis niet genoeg blijven vertellen. Het Anne Frankhuis is hiervan wellicht nog de meest tastbare getuige.

Conclusie? Amsterdam is Parijs niet. Verre van zelfs, maar om de stad te vatten moet je hier toch langer zijn geweest dan ons blitzbezoek van vorig jaar. Boek echter geen volledige week, want dat is dan weer iets te veel van het goede.