Clovis

Reims is tegenwoordig vooral bekend als essentiële stopplaats tijdens champagnebezoeken, maar we mogen het belang van deze al bij al bescheiden stad niet reduceren tot het verheerlijken van het geestrijke vocht. Clodovech I, koning der Franken en ook wel bekend als Clovis I, bekeerde zich hier op kerstdag 496 tot het Christendom. Hij had immers de steun van de pauselijke troepen nodig om zijn expansiedrang en de verdediging van zijn rijk te verzekeren. Meteen lag dat rijk open voor een ongebreidelde kerstening en dat hoorde men in Rome natuurlijk graag. De Cathédrale Notre-Dame de Reims staat sinds het begin van de dertiende eeuw op de plaats van het gebeuren. Opmerkelijk zijn ook de brandglasramen die door Marc Chagall werden ontworpen.

Charles de Gaulle

Je kan deze kant van Frankrijk niet bezoeken zonder eventjes stil te staan bij de woonplaats en graftombe van de belangrijkste van allemaal, de Général. In het lieflijke Colombey-les-Deux-Eglises ligt de man begraven en is er ook een monument ter ere van hem opgericht, het Croix de Lorraine. Deze Franse versie van het kruis werd door de Gaulle tijdens de Tweede Wereldoorlog als het symbool van het vrije Frankrijk gebruikt. Er was dus geen beter kenteken mogelijk om de Général de geschiedenis te laten ingaan.

Zijn graf is bijzonder sober: een witte tombe met de namen van hemzelf, zijn vrouw Yvonne en zijn jong gestorven dochter Anne op. Geen toeters of bellen, geen mausoleum noch grafmonument. Het Croix de Lorraine is al meer dan groot genoeg. Onlangs werd er een educatief centrum aan gekoppeld, zodat elke Fransman de erfenis van de Général ter plekke kan bekijken.

Colombey is ongewild een bedevaartsoord van aanhangers van de Gaulle geworden. Zo kwam Jacques Chirac hier, enkele uren voor zijn eedaflegging als president, de Général een groet brengen. Waar was Nicolas?

François Mitterrand

In 1995 bracht ik een zonnige week door in Mâcon, enkele honderden kilometer verderop. Naast de vele Bourgogne-wijnvelden bezochten we toen ook de belendende Roche de Solutré. Deze rots is niet enkel belangrijk voor geologen, maar het was ook de plaats die François Mitterrand jaarlijks beklom. Vanaf 1946 kwam hij hier op pinksterzondag samen met mede-weerstanders om de Roche de Solutré te beklimmen. Van daaruit hadden ze een prachtig zicht over de Bresse, de Jura en bij mooi weer zelfs de Alpen. Later, toen Mitterrand president was (1981-1995), gebruikte hij dit evenement om de pers te woord te staan en enkele quotes te lanceren. De laatste jaren van zijn presidentschap, toen zijn gezondheid sterk achteruit ging, hield Mitterrand na enkele meter op, maar hij was er toch maar geweest. In zijn kielzog flaneerden telkens andere grote figuren uit de PS, zoals Jack Lang en Jacques Attali. Gezien worden heet dit.

Pausen en tegenpausen

In Avignon, na 1000km rijden onze eindbestemming van de dag, kan je niet om het Palais des Papes heen. Vanaf het begin van de veertiende eeuw verliet de Paus, tegen de achtergrond van een machtsstrijd met de Franse koning, Rome. Hij vestigde zich in het relatief rustige Avignon en produceerde een opeenvolging van Franse Pausen. Ondertussen ging het na enige terug de goeie kant uit met de samenwerking tussen de Heilige stoel en de Fransen. Vanaf 1378 was de strijd om het pausdom de inzet van een rivaliteit tussen de Fransen en de Engelsen. Die laatsten steunden een tegenpaus in Rome; pas na het eerste kwart van de vijftiende eeuw werd het pausambt in Rome en enkel en alleen in Rome hersteld.

De paus verbleef in Avignon in het Palais des Papes. Dit paleis was het grootste gothische bouwwerk tijdens de middeleeuwen en domineert de stad. Het is stukken indrukwekkender dan de halve Pont d’Avignon.

Het doet wat vreemd aan om in het hartje van de winter in de Provence te zijn. Hier is het als toerist normaal snikheet, maar nu niet. Op het Place de l’Horloge staat een kerstmarkt. Hoewel kerstmis hier uitbundig wordt gevierd, blijft het een niet-alledaags zicht…

Rit op Google Earth

• Reims
• Colombey-les-Deux-Eglises
• Solutré
• Avignon

De weg naar het zuiden

Avignon ligt op een steenworp van de Middellandse Zee en is omringd door het illustere Carpentras, Nîmes, Orange en Aix-en-Provence. We hebben geen tijd om ze allemaal te bezoeken, want vandaag is Marseille voor ons een aantrekkelijke bestemming. De metropool aan de Middellandse Zee gaat er prat op de oudste stad van Frankrijk te zijn. Massilia werd reeds in 600 voor Christus gesticht en heeft bovendien de grootste haven van l’Hexagone. U ziet dat niet enkel Amerikanen in superlatieven spreken. Hier kan men er ook iets van. De Vieux-Port en de Canabière zijn de moeite evenals de talrijke winkelstraten, al hebben we niet genoeg tijd gehad om de stad in detail te bestuderen. Marseille heeft niet enkel een rijk cultureel patrimonium, maar kampt in de buitenwijken met de problemen waar elke Franse grootstad mee worstelt. Hoe dan ook is Marseille een aanrader en we komen er graag terug. Vandaag kon het contrast niet groter zijn: om 11u bibberden we van de kou op de top van de Ventoux, twee uur later zaten we op een terrasje aan de Vieux-Port.

Nicolas Sarkozy

Vanaf Marseille begint de Côte d’Azur pas echt en komen we de ene welluidende naam na de andere tegen. Toulon, de gastheer van de Franse vloot, en Hyères doen we maar kort aan, want we zijn op zoek naar het Fort de Brégançon. Dit fort, nabij Bormes-les-Mimosas, is sinds de jaren zestig een officieel buitenverblijf van de Chef de l’état. De presidenten kwamen en komen hier regelmatig hun vrije dagen spenderen, al is het ook een unieke locatie om buitenlandse collega’s te ontvangen. Mitterrand ontving er Helmut Kohl en Sarkozy probeerde hier samen met Condoleezza Rice een uitweg uit het conflict in Georgië te zoeken.

Het Fort de Brégançon ligt er wat verlaten bij. De omliggende duinen worden goed bewaakt, maar al bij al is het naburige strand een leuke plaats om een zomerse namiddag door te brengen. Vandaag niet, want het is er ijskoud. De Côte d’Azur in de winter, het blijft iets aparts.

Saint-Tropez

Les gendarmes de Saint-Tropez zijn bij mij op het netvlies gegrift. Louis de Funès en consoorten maakten ettelijke films lang de kuststad en het hinterland onveilig met hun Citroën Méhari’s en 2CV’s in hun kweeste naar de gendarmettes of de extra-terrestres.

Je kan dus niet om de komiek heen en in een boetiek meenden we ofwel de geest van de man, die in 1983 overleed, ofwel een exacte replica te herkennen. Helaas, onze verbeelding zal ons wellicht iets te ver hebben geleid. Louis de Funès is dood en komt nooit meer terug, maar zijn erfenis blijft hilarisch.

Via het mondaine Fréjus en Saint-Raphaël arriveren we in het even mondaine Cannes, de plaats van bestemming. De stad van het filmfestival heeft gelukkig veel meer te bieden dan dat ene evenement in mei, al belemmert ook hier de ijzige kou ons van een uitgebreide stedelijke dissectie. We verlangen te veel naar een chocolat chaud en willen te veel ineens zien om hier zeer lang rond te lopen…

De rit naar Monaco – onze eerste bestemming van de dag – is op zijn zachtst gezegd mooi te noemen. De laaghangende winterzon maakt het kilometerslange zicht op een woelige kust nog zoveel intenser. Ook op een late decemberdag is het hier leuk toeven.

Nice

Nice is niet langer een ordinair kuststadje, maar een ware grootstad aan de Middellandse Zee, met alle faciliteiten van dien. Onderweg passeren we aan de grote luchthaven en komen we als vanzelf in de wereldberoemde Promenade des Anglais terecht. De credits zijn voor de Engelsen: overwinterende soortgenoten legden hier in de negentiende eeuw een pad aan dat ondertussen een brede boulevard mét dijk én strand is geworden. Dit Europese Copacabana trekt toeristen uit de hele wereld aan en is door Raoul Dufy’s Promenade des Anglais onsterfelijk gemaakt. Opnieuw een vreemde ervaring: op achtentwintig december genieten van een schitterende zon, een ruige Middellandse Zee, een snijdende wind en ijzige temperaturen. Het was het uitstappen waard. Ook de jachthaven is zeer de moeite. Misschien kom ik hier in meidagen terug voor enkele dagen zon, zee en rust…

Van Nice naar Monaco is het via de corniche een pittoreske bedoening. Je passeert er opnieuw illustere namen zoals Beaulieu-sur-Mer, Villefranche-sur-Mer of Eze. Allemaal bijzonder gezellig, maar de dure jachten in de haventjes verklappen dat dit o zo mondain is geworden. Het hoeft geen betoog dat Monaco hiervan het culminatiepunt vormt.

Grand Prix

Het rijk van de Grimaldi’s heeft nog steeds een magische aantrekkingskracht. Daar heeft de Grand Prix voor een ordinaire sterveling natuurlijk heel wat mee te maken. Dit is de mooiste race van het jaar en u weet wellicht dat ik dan aan de buis gekluisterd ben. Raar maar waar: vandaag is het de eerste keer dat ik het circuit in het Prinsdom in levende lijve zie. Ondergetekende was onder de indruk en stond verbaasd over de dermate grote niveauverschillen. De beklimming van de Avenue d’Ostende – een mooiere naam is niet denkbaar – is bijzonder steil. Zelfs de meest geperfectioneerde camera’s kunnen dit niet op een behoorlijke manier vastleggen. Het feit dat men op zo’n wegen een autorace kan organiseren is een huzarenstuk, maar we zouden het voor geen geld van de wereld willen missen.

De oude stad, waarop we na een minieme beklimming worden getrakteerd, heeft karakter, al is het vooral het prefix “mini-” dat frequent in ons vocabularium opduikt. Het “parlement” is niet meer dan een rijwoning en de kathedraal is nauwelijks die term waard. De nauwe straatjes en het prinselijk paleis maken het best gezellig, maar at the end of the day is het een stadje waar je vooral geweest moet zijn omdat het de naam Monaco draagt.

Napoléon

Naast onze queeste naar presidenten, prinsen en pausen nemen we er een consul en keizer bij. De Route Napoléon volgt de weg waarop de man in 1815 op zijn grand retour van Elba richting Parijs is getrokken. Volgens de overlevering deed hij er zes dagen over om van Cannes over de Alpes-Maritimes naar Grenoble te reizen. Als dat zo was, dan was dit een puike prestatie. Het leger van de man groeide bij bosjes aan, maar om in zo’n tijd te paard dergelijke afstand te overbruggen moet je wel uit bijzonder goed hout zijn gesneden. We reden van Cannes over Grasse en Castellane naar Digne-les-Bains en dat was voor een vehikel uit de eenentwintigste eeuw al geen sinecure, ondanks de goede wegen. Heeft Nappie dit massief écht zo snel kunnen overbruggen?

De weg naar Digne-les-Bains is lang en we worden niet beloond voor onze inspanningen. De plaatselijke bakkersvrouw gaf het grif toe: in Digne-les-Bains is niets te beleven. Zelfs een hotel vinden is geen evidentie. Omdat het donker begint te worden besluiten we voor de korte pijn te kiezen: op naar de bewoonde wereld en dat was niet Grenoble. In dit weer is het té riskant om bij nachte nog eens honderdvijftig kilometer in de bergen te overbruggen, hoe idyllisch het landschap ook moge zijn. Beter een omweg langs de autosnelweg naar Lyon. Op zeker spelen.

Opnieuw een president

In de Rue du Président Édouard Herriot ontbijten we in het statige Grand Café des Négociants. Deze brasserie vergast u al sinds 1864 op een heerlijk ontbijt, dat u voor een aanvaardbare negen euro kunt nuttigen, vers geperst fruitsap incluis. We hadden er bovendien de eer en het genoegen om in het gezelschap van de grote schrijver Serge Rivron te verblijven, net op het moment dat hij aan een dame een interview weggaf. De auteur van La Chair geniet klaarblijkelijk van een eerder bescheiden fanclub, maar mat zich alle allures van un grand écrivain aan. De man was overigens een onafhankelijke kandidaat tijdens de parlementsverkiezingen van 2007.

Édouard Herriot, de man naar wie de straat is genoemd, was geen president van de republiek. “Président” slaat op “président du conseil”, wat de facto de functie van eerste minister tijdens de derde en vierde republiek was. Herriot nam deze post waar in 1924, 1926 en 1932. Verder was hij van 1905 tot 1942 en van 1945 tot aan zijn dood in 1957 burgemeester van Lyon.

Het uitzicht op de stad nabij de kathedraal is mooi. Het centrum balanceert tussen Saone en Rhône. De agglomeratie reikt tot aan de gezichtseinder, al moeten we eerlijk toegeven dat die wegens de smog/mist eerder beperkt in afstand was. Ondanks het mooie ontbijt heeft Lyon ons nog niet helemaal bekoord.

Kou

Op onze terugrit naar Parijs maakten we nog even een tussenstop in Beaune. Het was al een tijdje geleden dat ik het wereldberoemde Hospice had gezien, maar dit keer zat het vermaarde dak helemaal ingepakt voor herstelling. We hielden het op een verkwikkende maaltijd, want de kou zorgde ervoor dat we geen zin hadden in een bezoek aan het bekendste gebouw van de stad. Op naar Parijs, want daar is meer te beleven.

Ook in de hoofdstad was het koud. Na een gezellig diner in de Marais kortten we onze wandeling over de Champs-Elysées in en passeren, na een waarschuwing van een overijverige wachtster, eventjes langs het optrekje van Nicolas Sarkozy. De Rue du Faubourg Saint-Honoré is altijd een leuk straatje, dat ons via het Place Vendôme naar de Opéra Garnier voert. Zélfs in de kou is flaneren in deze stad een plicht.

Vaux le Vicomte

Vaux le Vicomte is minder bekend dan beide collega’s, maar heeft óók een pittige geschiedenis. Het kasteel met schitterende tuin werd in het midden van de zeventiende eeuw gebouwd door Nicolas Fouquet, de Surintendant des Finances. De man werd in 1653 aangesteld door Kardinaal Mazarin om de lege schatkist opnieuw op te vullen. Aanvankelijk kon hij overtuigen, maar naar het einde van dat decennium toe ging het de slechte kant uit. De situatie was zo erg dat hij zijn persoonlijk fortuin moest investeren in de Franse staat om het geheel recht te houden. Tegen woekerrentes natuurlijk… Toen Lodewijk XIV in 1661 aan de macht kwam werd samen met Colbert een dossier tegen de man aangelegd. De plechtige opening van Foquet’s kasteel in Vaux le Vicomte werd hem fataal. Niet veel later werd hij aangehouden en sleet zijn dagen tot aan zijn dood in 1680 achter slot en grendel. Fouquet was een doorn in het oog van de koning geworden.

In Vaux le Vicomte is het niet enkel te koud om uit te stappen, er is ook nauwelijks beweging te merken. Toen ik hier enkele jaren geleden in het midden van de zomer was kon je er over de koppen lopen en de prachtige tuin bezoeken. Nu ligt het er ietwat verlaten bij. Hetzelfde geldt voor Fontainebleau: ouvert tous les jours sauf le mardi. Onze tocht in de environs de Paris is een maat voor niets geweest. Gelukkig passeerden we nog eens aan het hoofdkwartier van Renault Sport in Viry-Châtillon. Hier worden de motoren van de F1-bolides van mijn favoriete Franse merk gemaakt.

Back to Paris

Een laatste reisdag betekent een uurtje shoppen. Na het obligate Fnacbezoek in Les Halles probeer ik eventjes binnen te wippen in een Starbucks. Nostalgie uit New York City, weet u wel… Ik was er echter aan voor de moeite: de rij was té lang om in de kou te blijven wachten. Meer Starbucksen in Parijs? Misschien laten we Parijs best Parijs zijn en de Amerikaanse koffiehuizen tot een minimum te beperken.

De laatste uren van ons bezoek aan de lichtstad besteden we dan maar aan een lange wandeling. Van Les Halles begeven we ons richting Rue de Rivoli, het Hôtel de Ville, de Notre Dame op het Ile de la Cité, een eindje de Rive Gauche, het Louvre, Place Vendôme, een kort bezoekje aan de Opéra Garnier, de Rue de Richelieu en zo terug naar Les Halles met de kerstverlichting aan de Galéries Lafayette als uitschieter. Na een rondrit door de stad met een laatste blik op de in de Europese vlag gekleurde Eiffeltoren stuurt de GPS ons terug naar het noorden…