De 26-jarige Laurent de Villiers, zoon van politicus en voormalig presidentskandidaat Philippe de Villiers, kwam zijn verhaal over incest in het uitgebreide oer-katholieke gezin vertellen. Vader de Villiers is gekend voor zijn radicaal-rechts anti-Europees discours, was indertijd een felle tegenstander tegen het Verdrag van Maastricht, ageert tegen de Islam en promoot traditioneel katholieke waarden, maar is ondertussen op zijn retour. Een B-figuur, een man uit het verleden, maar toch ook niet de eerste de beste: hij was meer dan twintig jaar lang voorzitter van het Conseil Général van de Vendée, hoewel het soortelijk gewicht van dat orgaan voor relativering vatbaar is. Ondanks alles leek de man een succesvol gezinsleven te hebben dat te gepaste tijde in de media werd uitgespeeld. Vader poseerde al eens met vrouw en de zeven kinderen in la presse people; het gezin is per slot van rekening één van de hoekstenen van de maatschappij. Schijn, aldus één van zijn zonen, bedriegt.

In het midden van het vorige decennium diende Laurent een klacht in tegen zijn oudere broer, die hem als kleine jongen enkele jaren ernstig seksueel misbruikt zou hebben. Vader opteerde er voor om publiekelijk een standpunt in te nemen tégen zijn jongere zoon en hem er zelfs van te beschuldigen een mythomaan te zijn. Er was geen misbruik; hij verzon maar wat en zou beter zwijgen. Na een lange juridische lijdensweg, waarin Laurent de Villiers naar eigen zeggen de ene vernedering na de andere onderging, werd de zaak geseponeerd. Intussen had hij het contact met zijn familie verbroken, verhuisde naar de Verenigde Staten en stichtte er een gezin. Over zijn lijdensweg schreef hij een boek – Tais-toi et pardonne! – en werd daarover door het panel van On n’est pas couché ondervraagd. Maar wisten zij wel met wie ze het hadden?

Omdat de zaak was geseponeerd kon niemand met zekerheid zeggen dat Laurent de volledige waarheid sprak. Bij het begin van het interview gaf de moderator dat dan ook duidelijk aan: wij spreken hier met u zonder te oordelen of u al dan niet een mythomaan bent. Wij kunnen het niet uitsluiten, maar gaan toch met u in gesprek. Het was gênant voor de jongeman om die woorden te ondergaan, maar hij onderschreef de rules of the game. De twee dames konden van start gaan. Toen werd het écht interessant: hoe meer ze hem ondervroegen, hoe minder het voor de buitenstaander duidelijk was dat ze hem als potentiële mythomaan behandelden. Hij antwoordde schijnbaar bijzonder oprecht op de soms pijnlijke feiten die hem werden voorgelegd. Miljoenen kijkers konden een zenuwachtige maar ingetogen kerel een traumatische ervaring uit de doeken zien doen. Want daar leek het toch op. Hoe langer het gesprek duurde, hoe meer je écht wel de indruk had dat hij de waarheid sprak. Misschien was het wel zo. Of was het een geboren manipulator? Het bleef een open vraag.

De show nam met deze getuigenis een groot risico. Stel dat het effectief een mythomaan was, waar hebben we dan een uur naar zitten kijken? Kan iedereen met een geloofwaardig maar vals verhaal letterlijk de show stelen? Uiteraard niet. Laurent was ook de zoon van Philippe, maar hoe de situatie ten huize de Villiers ook is, voor een politicus van zijn kaliber was deze getuigenis een uppercut. Hoe ver kan televisie met dit soort avonturen meewandelen? On n’est pas couché begaf zich op glad ijs. Moet kunnen. Maar niet te veel. Kijk vooral eens naar de Franse tv.

Of toch niet helemaal. Er waren ook van die nerds die met een ander systeem werkten. Mac? Ja, Mac. Gesymboliseerd door een appel, maar geen van ons wist precies hoe dat ding in elkaar zat. Kan men eens niet normaal doen en werken met de dingen waar iedereen mee werkt? La Flandre profonde. Afwijkende zielen werden al snel als aberrant aanzien. Geheel onterecht, zo bleek later, maar we zijn er allemaal schuldig aan. Een militante minderheid bleef het merk trouw in de hoogdagen van Microsoft.

Hoe meer we op de pc beroep moesten doen, hoe irritanter de onhebbelijkheden van Windows werden. 98 was een complete ramp. Een virus heeft ooit mijn volledige documentenboom naar de vaantjes geholpen; kopies maken op floppy’s was onbegonnen werk en telkenmale cd’s branden evenmin een aangewezen piste. Externe harde schijven waren toen nog toekomstmuziek. Ook de opvolgers werden met de dag onaangenamer. Virusscanners die de performantie omlaag haalden, schermen die van resolutie veranderden, automatische updates die crashten, f****** Service Packs die de boel in de war stuurden, draadloze netwerken die niet konden worden gevonden, foutmeldingen allerhande: kommer en kwel was ons deel, met het vermaledijde Vista als culminatiepunt. Na de diefstal van mijn laptop was het begin 2009 over en uit: ça suffit met Microsoft. Het was beslist: ik zou overschakelen naar Apple, of het nu zou klikken of niet, het kon me niet meer schelen. Over en uit met die rommel uit Seattle.

Een half jaar eerder had ik al kennis gemaakt met de iPod. Meegebracht uit de Apple Store op 5th Ave. Het ding werkte. En hoe. Misschien was zo’n MacBook nog niet van de kwaadste. Let’s give it a try. Met horten en stoten: veertien dagen lang heb ik dat ding verwenst. Totaal gedesoriënteerd. Eénmaal de vertrouwde Windowsreflexen uit de vingers waren en voor alle nevenprogramma’s Apple- of Open Source-varianten waren gevonden kwam de aha-erlebnis. Wow… dit marcheert… en komt me niet eindeloos lastig vallen met updates… en vindt netwerken als ik die nodig heb. Alle ergernissen uit het Windowstijdperk waren in één klap verdwenen. En dat zijn ze, tot spijt van wie het benijdt, tot op de dag van vandaag. Althans voor persoonlijk gebruik.

Daarna volgde de rest, met als absolute uitschieter de iPhone. Stuk voor stuk toestellen die ons leven niet hebben dooreengeschud, maar toch een stuk makkelijker hebben gemaakt. Ze doen gewoon wat je van hen vraagt. Ze lossen op een gegeven moment het gegeven probleem op. Niet meer, niet minder. Peperduur zijn ze, dat wel, zelfs woekerprijzen. Duur genoeg om nét niet af te haken. In Califonië speelde men er gewiekst op in.

Bedankt Steve. Een standbeeld krijg je niet, want dat zou er te ver over zijn, maar de boodschap dat je met creativiteit en leiderschap héél ver kan geraken blijft nog lang overeind.

Ons taalgebied heeft zeker nood aan een kritische pers die de maatschappij in het algemeen en de politiek in het bijzonder aan de tand voelt. In een democratie is dat niet meer dan normaal en clementie is in deze niet steeds op haar plaats. Italiaanse toestanden kunnen hier niet. Persvrijheid is het hoogste goed, maar houdt ook een risico in dat de genuanceerde balans tussen vrijheid en verantwoordelijkheid zoek kan zijn. De journalistiek heeft een essentiële maatschappelijke functie, maar wij hebben evenzeer het recht om die rol te evalueren en de pers op haar plichten de wijzen. Enkel de paus is onfeilbaar.

Toegegeven, ik heb onvoldoende munitie in stock om ook pijlen af te schieten op vergelijkbare gedrukte publicaties, maar ik zag De Standaard het voorbije decennium met lede ogen evolueren van een degelijke maatschappelijke barometer naar een dagelijks amalgaam van informatie, sensatie, politieke sturing en een lichte mate van opiniëring door externen die iets te vertellen hebben. Dit alles binnen een verslindende commerciële logica.

Peter Vandermeersch heeft de grote verdienste dat hij zijn dagblad(en) succesvol liet overleven in een onzekere tijd waarin de kanalen van nieuwsgaring explodeerden. Wie een internetaansluiting heeft kan kiezen uit een haast eindeloos arsenaal aan nieuwsbronnen, maar toch bleef het aantal klanten dat de papieren variant van De Standaard kocht stabiel. Meer nog: de cijfers stegen. Het commerciële succes werd onder prijzen bedolven, maar wat werd hiervoor opgeofferd? Zowat alles wat we van een kwaliteitskrant verwachten.

In de eerste plaats ruimde de sérieux van de krant plaats voor een grotere integratie van zacht nieuws. Berichtgeving waar geen inspanning voor nodig is en die het alledaagse leven van verwende Holly- en Bollywoodnesten in het lang en het breed uitsmeren. We hebben de voorbije jaren met z’n allen de rise and fall van Britney Spears uitgebreid kunnen lezen. Dat een bijzonder deel der Belgen dit dag na dag wil volgen is niet meer dan normaal, want het kind heeft enkele leuke deuntjes op haar naam staan, maar is de zelfverklaarde kwaliteitskrant hiervoor wel het geschikte kanaal? Ik zoek voor dat soort dingen liever de gespecialiseerde pers op, want die vertellen mij nog meer smeuïge details over het kaalscheren van de Amerikaanse schone.

Zacht nieuws is ook sportnieuws. Een substantieel deel van dit stuk van de aardkloot is geïnteresseerd in de Tour, de Vlaamse klassiekers, de overwinningen en nederlagen van Anderlecht, maar moet de cover van 11 mei 2009 daarom enkel een foto van Tom Boonen bevatten met als titel “Quickstep beslist vandaag”? De verslaving van de arme man kost misschien wel symbolisch zijn kop, maar dit weekend was dat toevallig letterlijk het geval in Sri Lanka voor meer dan 200 exemplaren van deze mensheid. Ik weet dat ik mij hier wellicht bezondig aan het onderscheid tussen hoofd- en bijzaken, maar soms is dat eens nodig.

Dat onze vaderlandse politiek enigszins woelige tijden heeft gekend zullen zelfs de rechtstreeks betrokkenen niet ontkennen. Daar behoort de kwaliteitskrant als waakhond natuurlijk ook bij, zij het dat ze niet als de courante herdershond, maar als een occassionele pittbull met plezier dood en vernieling zaait. Natuurlijk is de formatiesaga van 2007 en de val van Leterme I niet te wijten aan de redactie van De Standaard, maar de krant deed niets liever dan continu zout in de wonde te gooien met opiniëring waarvan de lijn eerder de vorm van sinistere bergwegels aannam.

Met grote trom werd recentelijk elk Vlaams en Europees parlementslid geëvalueerd. Mooi zo, maar de manier waarop de algemeen hoofdredacteur van het krantenconcern dit verpersoonlijkte deed me meer denken aan een onemanshow dan aan een adequate evaluatie zoals we het verwachten. Daarbij hoeven we geen algemeen applaus voor de ‘goeie’, maar een gratuite quotering, waarbij inhoudelijke zaken die niet in de media kwamen haast niet in rekening werden gebracht, gaat mijn petje te boven.

Met de pompeuze aankondiging van de Stemtest doet de krant bovendien mee aan de ultieme debilisering van de politiek. Over het wetenschappelijk gehalte van de test stel ik mij geen vragen, maar is de ware overtuiging van een weldenkend mens wel in een online survey te meten? De mijne alleszins niet. Was ik met een mindere hoeveelheid meningen geboren dan liet ik mij hier wellicht door leiden. Daar moet een krant helemaal niet voor zorgen. Dat je vaak bij de SLP uitkomt is voor mij nog niet het ergste – mensen in nood hebben recht op een opkikker – maar dat men impliciet of expliciet mijn vrije wil gaat beïnvloeden zit mij wel hoog.

Moraal van dit verhaal? Deze krant heeft alle waardigheid verloren en is in een pure marktlogica terechtgekomen. U vraagt wij draaien; meer nog: wij willen zelfs in uw plaats denken. Wat een service. Ik vind het erg om te constateren dat De Standaard nog niet aan de knieën van Le Monde of de New York Times reikt. Ik wil niet terug naar de tijd van Manu Ruys, maar als men niet snel een serieuzer profiel aanneemt verglijdt dit in pure rubbish. Dat is jammer, want de redactie van De Standaard heeft heel zeker veel talent in huis. Revolte?

Op een nuancering bij het gedrag van de pers volgt een te verwachten represaille. De ene is al zwaarder dan de andere, maar het huidig debat irriteert mij dermate dat ik het woord arrogantie niet wil schuwen. Ik weet dat mijn oordeel over de pers in het algemeen en De Standaard in het bijzonder soms wat streng is, maar als men zichzelf met brio als ongelooflijk interessant marketeert, mét een algemeen hoofdredacteur die met graagte vele goedmenende lui neersabelt, is enige nederigheid op zijn plaats.

Vandaag publiceert de krant twee opinieartikels (hier en hier) waarin persmensen hun eigen gelijk verkondigen. Dat is hun volste recht, maar hun motieven waarmee ze Walter Zinzen pogen te counteren vind ik bijzonder zwak en gaan aan de ganse discussie voorbij.

Zinzen had het vooral over het soort informatie waarmee de berichtgeving buiten alle proporties was gerekt: “De baby-moordenaar was amper gearresteerd of hij stond met naam, toenaam en foto in de krant. Niet één foto, maar verscheidene. Niet klein, maar groot. Met lang haar, hoewel in de begeleidende teksten te lezen stond dat hij zijn haar nu geknipt heeft. Een kniesoor die daarop let. Vergelijk deze praktijk met de in Nederland gangbare. Daar heet de verdachte nog altijd Kim De G. In de meeste kranten zonder foto. Zijn de lezers, kijkers, luisteraars in Nederland daarom minder goed geïnformeerd dan wij? Beseffen onze Belgische redacties dan niet dat de schandpaal niet meer thuis hoort in ons justitieel systeem en dat alleen de rechter straffen mag uitspreken? Denkt niemand aan de gevolgen voor de omgeving van de verdachte? Waarom moeten ook de ouders en andere familieleden van de jonge man gestraft worden? Hiermee slaat hij de nagel op de kop. Wat voor boodschap hebben wij aan die foto? Waarom moeten de ouders meteen openlijk worden gestigmatiseerd? Waarom moet hun huis in beeld komen? Waarom moeten wij weten dat het een ‘gegoede familie’ is? Dit gaat aan de kwestie voorbij.

Eric Goens, directeur informatie bij VTM, repliceert Zinzen dat hij “Wellicht heeft u niets dan intellectualistisch misprijzen voor al die mensen die wél willen geïnformeerd worden over feiten die hen raken tot in het diepste van hun hart, die vragen doen rijzen over de maatschappij waarin zij leven, en die antwoorden willen op al die vragen.” Ik heb last van plaatsvervangende schaamte als ik prominente figuren uit ons medialandschap zich op populistische argumenten moet betrappen. Wij moeten inderdaad worden geïnformeerd, maar dan louter op correcte en relevante informatie. Géén overbodige informatie. Als de journalisten hier geen beredeneerd oordeel over kunnen vellen, dan doen ze hun metier onrecht aan. Punt uit.

In dit geval werden – door haast alle media – hoofdzaken niet van bijzaken onderscheiden. Elk saillant detail had een nieuwswaarde. Dat hiermee levens van onschuldigen – jawel, de ouders en familie van de verdachte – werden geruïneerd doet er blijkbaar niet toe. Die mensen hebben er ook niet voor gekozen dat hun zoon dergelijke wrede feiten zou stellen. Niemand heeft hier iets aan, behalve de media die op die manier onderlinge duels pogen te winnen en hun omzet vergroten. Men doet mee aan de instandhouding van de sensatiecultuur. Daar heeft niet enkel Walter Zinzen geen boodschap aan; élke man of vrouw die het mediaproduct consumeert heeft hier geen zaken mee. Naast vrijheid heeft de pers ook een zekere verantwoordelijkheid. In geen enkel recent ‘drama’ hebben we de pers deze verantwoordelijkheid weten op te nemen. Aasgieren? Burgemeester Buysse zat wellicht niet ver van de waarheid…

Deze discussie is een dovemansgesprek. Beide partijen zijn even onverzoenbaar als de standpunten van Bart De Wever en Olivier Maingain. Feit is dat de pers dezer dagen de marktlogica laat primeren op haar maatschappelijk te vervullen rol. Gelukkig hebben we nog mensen als Walter Zinzen die niet bang zijn om neergesabeld te worden bij het uiten van een kritische noot.

De zelfverklaarde Vlaamse Kwaliteitskrant had pagina’s te kort om de zaak te coveren. Als ik het goed heb geteld werden de eerste tien bladzijden door de Dendermonderamp ingepalmd. Alles moest aan bod komen en iedereen moest zijn zegje doen. Het is de rol van een Kwaliteitskrant om hierover genuanceerd te berichten, maar zo’n disproportioneel aantal vierkante decimeter berichtgeving doet het niveau van de krant aardig in de buurt komen van dat van Het Laatste Nieuws, waarvan de Kwaliteitskrant zich toch steeds wil onderscheiden. De mensen vragen er om, meneer.

Het is niet de eerste keer dat ik mij hier negatief uitlaat over onze pers, maar vandaag bracht nog maar eens het bewijs dat de sensatiedrang het haalt boven de inhoud en de veelzijdigheid van het nieuwsaanbod. Dat er aan de andere kant van de wereld ook veel zaken met grote nieuwswaarde gebeuren kan de krant vaak niet schelen. Een continent als Zuid-Amerika komt in onze pers haast nooit aan bod, tenzij er gijzelingen, moorden of zware verkeersongelukken (met minstens vijftien doden) gebeuren. Hoogstens een presidentsverkiezing haalt het ‘normale’ nieuws. Het dagelijkse leven, de sociale problemen en de culturele rijkdom van het continent komen nauwelijks aan bod, terwijl daar ook veel te beleven valt. Niemand is er in geïnteresseerd, meneer.

Kortom, onze Kwaliteitskranten zijn naar de u-vraagt-wij-draaien-logica geëvolueerd en dat vind ik bijzonder betreurenswaardig. Gelukkig is er nog het internet waarmee we échte Kwaliteitskranten à la Le Monde of de New York Times kunnen lezen. Arm Vlaanderen…

Naar verluidt was Knack relatief vrijpostig geweest met het uitbrengen van details van Morel’s vechtscheiding. Hoofdredacteur Karl van den Broeck mocht het komen uitleggen. Hij ging niet enkel met Phara de Aguirre en Lieven Van Gils in de clinch, want ook zijn collega van Story zat in het panel. Het kwam er op neer dat men verwonderd was dat een serieus magazine à la Knack zich amuseerde met het uitbrengen van smeuïge details van een romance waar wij verder geen zaken mee hebben. Dat men dat bij Story doet is geen verrassing, want het is hun core business. Maar Knack? Van den Broeck verdedigde zijn stelling door te zeggen dat dit niet enkel een liefdeshistorie is, maar ook een politiek feit dat aantoont dat het monolithische Blok minder monolithisch is dan men doorgaans aanneemt. Morel zou zich als een sluwe dame tussen de grote drie hebben gemanoeuvreerd en hen uit elkaar drijven. Voor het eerst sinds 1978 lijken er breuken te komen in het zootje ongeregeld.

Het artikel zelf heb ik nog niet gelezen – ik pleit in deze schuldig – maar het debat leek me duidelijk te zijn. Los van het feit dat het flagrant gebruik van intrieste privé-gegevens wat mij betreft buiten een journalistiek werk moeten blijven, ben ik het niet eens dat dit een politiek feit is. Het niet-zo-monolithische Blok is al lang niet meer de traditionele geöliede machine. De overwinningsnederlaag van de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 had al voor een groot stuk de politieke kracht van de partij verminderd. Het was precies de pers die hen als onoverwinnelijk had voorgesteld. De goegemeente plachtte het te geloven en liet bijgevolg het maatschappelijke debat jarenlang over het cordon sanitaire gaan. Soms draaide elke politieke discussie op café uit op een confrontatie tussen believers en non-believers van dat cordon. Ik ben hier steeds principieel in gebleven: met die mensen kan je onder geen beding samenwerken. Punt uit. Next question.

Vandaag de dag gaan de discussies nog steeds over kwesties die de agendasetting hebben overleefd, maar daarin is het Blok – of Belang zo u wil – minder prominent aanwezig. Dat er een kamp-Morel, een kamp-Dewinter, een kamp-Annemans en vroeger kampen-Demol en -Colen zijn of waren is al jaren een politiek feit. Liefdesbrieven of -mails veranderen daar niets aan. Het doet de reputatie van Knack geen goed.

De reactie van Thomas Siffer, de spreekwoordelijke derde hond in het debat, was voorspelbaar. Hij ging ronduit voor zijn marktsegment en maakte duidelijk dat hij wat ontgoocheld was om in deze zaak zelf niet de primeur te hebben gehad. Hij had wel een interview met de ex-man van Morel, waarin die zijn hart uitstortte, en dat maakte zo te zien een en ander goed. Als het blad daar troost in kan vinden dan gun ik hen deze zakdoek voor het huilen. Knack had deze veldslag gewonnen en haar vele serieuze journalisten zullen wellicht geflatteerd zijn om eventjes dezelfde League als Story te hebben gezeten. Dat laatste blad verkneukelde zich overigens over haar kwaliteitsvolle uitgebreide berichtgeving over de recente perikelen van Ignace Crombé, of hoe de man ook moge heten. Gelukkig zijn er nog de Humolezers die hem tot lul van het jaar zullen verkiezen, maar ik rond deze beschouwing best af, want voor ik er erg in heb wordt peteraspeslagh.be nog een segmentconcurrent.

Alle gekheid op een stokje. Phara en co hebben hun vragen, zij het zo te zien niet zonder enig leedvermaak, kordaat afgevuurd en maar goed ook. Gelukkig voor Karl van den Broeck zijn vaklui zoals Maurice De Wilde en Walter Zinzen intussen geschiedenis, want die hadden hem vast en zeker nog verder verbaal opgepeuzeld.

Meus installeerde zich voor het Adelaarsnest en maakte er forel in botersaus klaar. Het gerecht zal wellicht van sterk culinair inzicht getuigen, maar de setting en het spektakel was smakeloos. Op een platte manier entertainment brengen met een der wreedste dictators uit de wereldgeschiedenis als centrale gast toont alvast dat de heer Meus geen greintje historisch inzicht heeft. Hoewel ze nogal snel op hun achterste poten staan kan ik de kritiek van de diverse Joodse organisaties in deze ten zeerste begrijpen. De kok van dienst moet beseffen dat zélfs de meerwaardezoeker – het programma was op Canvas geprogrammeerd – hier geen boodschap aan heeft.

Jeroen Meus verdedigt zich door te stellen dat ze geen mens van Hitler hebben gemaakt én dat zijn eigen grootouders bij het verzet waren. So what? Mijn overgrootvader was de schoonbroer van god de vader. Het is op zijn zachtst gezegd een zwakke verdediging. Ook de openbare omroep gaat als verantwoordelijke voor de programmering zwaar over de schreef. Een openlijk pardon is dan ook niet meer dan normaal. Zoniet, dan gedragen ze zich, Eric Van Rompuy parafraserend, als un tout petit monsieur. Arm Vlaanderen…

Edit 31/10/2008: Jeroen Meus heeft zijn excuses aangeboden. Mooi zo. Waardig. En nu naar de keuken!

Facebook: u hebt er één, ik heb er één en ook heel wat leden van de Kamer van Volksvertegenwoordigers hebben een eigen profiel aangemaakt. Deze vorm van social software is bij uitstek voor politici van kapitaal belang als ze hun netwerk willen blijven onderhouden. Directer contact kan bijna niet. Vanop zijn of haar Blackberry kan de soevereine volkswil in het statusveld meteen aanduiden wat de huidige activiteit of geestesgesteldheid is.

Ook op de laptop kan je uren Facebooken. Zélfs in het halfrond tijdens een interventie van Yves Leterme. De premier verdedigde met brio het standpunt van de regering met betrekking tot de hoge ontslagvergoedingen, maar blijkbaar was niet iedereen even aandachtig. Op deredactie.be kon men het niet laten om op een Facebookend parlementslid in te zoomen. Wie is deze snode dame die liever vrienden maakt dan naar de uitleg van de regeringsleider te luisteren? Bon, ik hou niet van populisme of van het opsporen van zondebokken, maar ik ben té nieuwsgierig om niet uit te zoeken wie dit wel is. Na eliminatie en vergelijken van robotfoto’s kan het haast niemand anders dan MR-kamerlid en burgemeester van Jurbise Jacqueline Galant zijn.

Ook de naam die naast de foto kan niets anders dan Jacqueline zijn. Leve PrintScreen…

Wil deredactie.be met dit inzoomen op het Facebook van Jacqueline Galant tonen wat voor onverschillige wezens kamerleden zijn? Ach nee. Het zijn ook maar mensen…

Al enkele maanden is Canvas toch op maandag weer een oord waar de zoeker meerwaarde vindt. Het zal de openbare omroep wellicht enige dukaten hebben gekost om bij de BBC de rechten voor het uitzenden van Top Gear te bekomen. Nooit eerder werd het omstreden Britse autoprogramma op een Belgische zender vertoond. We kunnen er allemaal maar beter van worden.

Top Gear is geen autoprogramma zoals een ander. Het wordt niet gepresenteerd door een dame die op de regionale zender op automatische piloot een expert interviewt over de nieuwe Daihatsu. Neen. De BBC laat drie viriele kerels mét zin voor zowel humor als sarcasme op u los. Jeremy Clarkson, Richard Hammond en James May zijn totaal verschillende kwajongens die nooit hun puberteit zijn ontgroeid, maar op een fantastisch politiek incorrecte manier het fenomeen auto zelfs voor de grootste groene jongen toegankelijk maken, tenzij je een fundi van de ergste soort bent.

Ze cultiveren elk maar al te graag hun eigen imago. Keer op keer is een auto de oorzaak van hun botsing. Clarkson is de dominante macho, een betweter van formaat die fier is op zijn anti-groene karakter. Hij breekt met graagte Fiat Panda’s en voornoemde Daihatsu’s tot op de bodem af, hanteert voor het begrip ‘middelmatigheid’ gebruikelijk de term ‘Belgium’ en beveelt iedereen een Range Rover als stadswagen aan. Hammond – Hamster pour les intimes – is de guitige ideale schoonzoon die met zijn looks menig vrouwenhart sneller doet slaan en zijn passie voor een Porsche 911 niet onder stoelen of banken steekt. Gelijk heeft hij. De derde trawant, James May, bevindt zich aan overzijde van het spectrum der karakters: de dromer, de stille jongen die van robuuste, degelijke sleeën houdt en als eerste vindt dat het gestoei welletjes is geweest, al was het maar omdat hij te lui is om het gemaakte puin te ruimen als de anderen hem weer eens van de baan rijden. Kortom, drie kwibussen die u laten weten dat er in elke man ook na zijn vijfendertigste een kind schuil gaat.

De ene aflevering is de andere niet. Soms testen ze een aantal al dan niet exclusieve vehikels, gaande van die dekselse Fiat Panda tot de Bugatti Veyron, waarmee May in Europa een snelheidsrecord voor een productiewagen vestigde. In andere episodes laten ze zien dat je met de auto tot alles in staat bent. Je kan ermee een woestijn oversteken, de Noordpool bereiken of gewoon genieten van de schitterendste Alpenzichten. De auto is er zowel voor avonturiers als voor levensgenieters, die ondanks een obligate pijne rug nergens liever vertoeven dan in hun Laambourghienie Moercijelagow. Wij genieten mee, want de beeldkwaliteit van de BBC is superieur.

Ondanks de perfecte omkadering loopt het soms goed fout. Hammond kwam bij een test met een dragster – een lange wagen aangedreven door een vliegtuigmotor – ei zo na om het leven toen hij ook een snelheid- en acceleratierecord aan het vestigen was. De wagen ging tegen bijna 400 km/u over de kop en liet Hammond in coma achter. Nog geen half jaar later was hij terug op post en ging vrolijk door. Coma? Ik? Kom nou…

Top Gear schuwt de provocatie niet. In een poging om uit te vissen of je bij een bezoek aan de Verenigde Staten voor een rondrit niet beter een afgedankte wagen koopt in plaats van een dure te huren deden ze een ritje van Miami naar New Orleans. Onvermijdelijk kom je Alabama op je weg tegen. Toevallig is een niet onaardig deel van de bevolking er eerder republikeins-rechts gezind, dus vond het triumviraat het nodig om met Alabama-incompatibele slogans op hun wagentjes rond te rijden. Op Hammond’s pick-up stond “Man love rules ok” te lezen, Clarkson stak de draak met country music en Nascar, terwijl May fier “Hillary for president” etaleerde. Bij een petrol stop was het raak. De vrouw des huizes raadde hen op een nogal directe wijze aan om op te rotten, of “she would call the boys”. Prompt kwam een horde rednecks – mannen die op een nogal kritische manier tegenover liberals staan, to say the least – aandraven en die gingen gay Hammond, cultuurbarbaar Clarkson en Democrat May letterlijk laten voelen waar het in de Deep South op slaat. Toen de Cadillac van May net op dat moment dienst weigerde was er eventjes paniek, maar Hammond’s startkabels spaarden zijn kompaan van een handgemeen. Ze hadden gekregen waar ze om hadden gevraagd en het leverde dan ook legendarische TV op. Show, dat wel, maar ten minste goede show.

De mannen weten natuurlijk waar ze mee bezig zijn. Clarkson, de oudste van de drie en leider van de gang, deinst er niet voor terug om zijn prijs op te drijven ten koste van het loon van zijn metgezellen. Het leidde onlangs tot irritatie en zette eventjes de toekomst van het programma op het spel. Arrogantie is net zoals bier: geniet, maar met mate…

De audiovisuele pers had het enigszins anders begrepen. Ze ging naar de man in de straat, met name die in Ieper, de thuishaven van Leterme. Domme vragen kregen domme antwoorden en dan nog in een West-Vlaams waarvan je als West-Vlaming een acute aanval van plaatsvervangende schaamte krijgt. “Is da te gevoolge van die peerikels met de Waaaln meschienst?” “Ejste miniester, j’is dadol zeeker?” Het zou van een onnoemelijk professionalisme getuigen indien men deze mensen duidelijk zou ondertitelen, al moet dit dan ook voor edele lieden uit Antwerpen en Limburg gebeuren. Is het nu zo moeilijk om vijf woorden correct uit te spreken?

Met alle respect, maar de nieuwe website deredactie.be is mijns inziens een complete mislukking. Filmpjes: allemaal goed en wel, maar overdaad schaadt. Als ik een filmpje wil zien, dan klik ik dit wel aan in het desbetreffende artikel. Ettelijke filmpjes op de homepage displayen maakt alles nodeloos zwaar. Verder stoor ik me aan de bijzonder triestige layout en de personencultus van de journalisten. Ik was al geen grote fan van vrtnieuws.net, maar dit is een verslechtering hors catégorie. Ook de variant op TV is niet veel beter. Toegegeven, het gaat er stukken vlotter aan toe, maar inhoudelijk zie ik allerminst een verbetering. Integendeel. Of was dat net de bedoeling van het net van de meerwaardezoeker?

Door het kartel met de N-VA werd de formateur in de Waalse en Brusselse pers meteen als persona non grata beschouwd. Hun Franse tegenhangers, die merkwaardig veel interesse in “les affaires belgo-belges” vertoonden, steunden dan ook grotendeels op die bronnen om een mening te vormen over onze formatielotgevallen. Dat men meer dan eens de indruk had dat het land aan de rand van een burgeroorlog stond toont aan hoe onprofessioneel er te werk werd gegaan en alle journalistieke regels met de voeten werden getreden.

Het regende bakken kritiek. Leterme werd als ‘politicus voor de Vlamingen’ afgedaan als onbekwaam voor de Zestien. Milquet, Reynders en andere di Rupo’s speelden de beeldvorming handig uit in hun strategie om het ‘non’ zo lang mogelijk te rekken. Ten lange leste konden ook zij niet heen om het doorslaggevende mandaat dat Leterme van de kiezer had gekregen. Je haalt niet zomaar 796.000 stemmen. Als hij de komende weken uiteindelijk een regering op de been kan brengen dan zal dat een huzarenstuk zijn geweest. Al zijn de garanties voor een staatshervorming niet waterdicht, dan nog is het een helse prestatie om van een categoriek ‘non’ een vorm van fiscale autonomie bespreekbaar te maken. Het moet bij Yves Leterme op persoonlijk vlak veel offers hebben gevergd. Hij lijkt de voorbije maanden wel tien jaar ouder geworden.

Nu de storm voorlopig aan het luwen is begint ook bij de buitenlandse pers de rede terug te keren. Ik krijg de indruk dat er bij de redactie van Libération zelfs een zeker schuldgevoel op te merken valt. Woensdag zal de volledige editie vanuit een Belgisch perspectief worden opgesteld. Men beloofde de zaak vanuit diverse invalshoeken te bekijken. Een neutrale Vlaamse kijk op de zaak zou daarbij niet worden geschuwd en dat stemt ons alvast hoopvol. Is het een vorm van Wiedergutmachung voor de hetze die de krant onrechtstreeks heeft ontketend? Ik ben benieuwd. Hopelijk zal de Franse pers ons land ook in de toekomst van even nabij blijven volgen. De voorbije maanden schijnt men plots het belang van de kleine noorderburen te hebben ingezien. Onstabiliteit net over de grens vormt immers een bedreiging voor het eigen territorium en de nationale veiligheid. In Parijs kan men zich dus best op het ergste voorbereiden, al huiver ik voor troepen aan onze zuidergrens. Als men nu nog eens de kunst van het relativeren en het besef dat René Magritte niet voor niets een Belg was zou bezitten dan ben ik een gelukkig man. Franse vrienden, blijf ons op een waardige wijze op de hielen zitten!

Ik heb de voorbije maanden al heel wat lelijke dingen over de RTBF gezegd en maar goed ook. Ze hebben op een onnavolgbare wijze de formatie-avonturen gemanipuleerd en dat hoort niet in een moderne democratie. Toch verdient de zender ook een pluim. Eén woensdag op twee presenteert Fabienne Vande Meersche “Les bureaux du pouvoir”. Van half tien tot elf – op het moment dat één een ‘leven zoals het is’-programma en De Slimste Mens uitzendt – portretteert de Franstalige openbare omroep iemand die iets te zeggen heeft in de maatschappij. Enkele maanden geleden zagen we een schitterend interview met Etienne Davignon, waarin niet enkel naar zijn politieke en zakelijke ervaring werd gepeild, maar we zagen de man ook in zijn natuurlijke biotoop. Dit alles zonder te intiem en sentimenteel te worden. Lange gesprekken zonder noemenswaardig entertainment op het eerste kanaal én op een relatief vroeg uur zijn aan Vlaamse kant gewoon ondenkbaar geworden. Elk gesprek moet daar afgewisseld zijn met enige kwinkslagen. Zelfs op Canvas moet overal een tikkeltje spektakel aanwezig zijn. Bij de RTBF toont men echter dat het ook anders kan en dat is zonder meer puik te noemen.

Vandaag had men een lange conversatie met Bernard Coulie, rector van de UCL. Met de skyline van Louvain-la-Neuve op de achtergrond bleek de man heel wat interessante zaken te vertellen hebben, zowel over het heden als het verleden van onze zusteruniversiteit. Toen ook rector Vervenne er gezellig bij kwam zitten was de kreet Walen buiten toch wel heel ver weg. De dialoog en samenwerking tussen beide universiteiten wordt verder geïntensifieerd en dat is maar normaal ook. Rector Coulie vertelde ook met passie over zijn eigen specialiteit: Gregorius van Nazianze, die in de vierde eeuw na Christus het Christendom enige filosofische basis gaf door zijn confrontatie met Plato. De man was bovendien de grondlegger van de drievuldigheidsleer. Coulie doet onderzoek rond deze figuur en scheen Armeens en Georgisch te kennen. Het is altijd fascinerend om mensen enthousiast over hun interesses te zien praten.

De Vlaamse openbare omroep kan dan toch nog iets van de RTBF leren. Wat meer diepgang en wat minder entertainment zou ook aan Vlaamse kant niet ongelegen komen. Wij moeten het met Ten huize van doen en dat op een onchristelijk laat uur op zondagavond. Dat is toch huilen met de pet?

Misschien kunnen we de boel op die manier eens ontmaskeren? Ik daag iedereen uit om te noteren wanneer de vraag “Wat is typisch rood?” terugkeert en wat telkens de ‘goedgekeurde’ antwoorden zijn. Worden altijd dezelfde antwoorden als juist aangerekend? Heeft men het nog steeds over “tobasco” in plaats van “tabasco” (zie vorige post)? Of, sterker, zijn het gewoon telkens heruitzendingen?  U belt, betaalt, maar er is niemand die de facto aan de andere kant van de lijn zit.  Enig empirisch is in deze dus aangewezen. Wie weet kunnen we na verloop van tijd de uitslag voorspellen en op die manier de ballon doorprikken. Eén ding is echter zeker: dit is plat geldbejag op de rug van mensen die het meest kwetsbaar zijn.

Ik hou alvast mijn statistieken in de gaten…

Edit 24/11/2007: Opnieuw zocht u massaal op “Wat is typisch rood?” om een antwoord op de vraag van het belspelletje te vinden.  U laat zich nog steeds vangen.  Er zijn nog andere hobby’s op deze wereld…

Edit 9/11/2007: Welkom, deelnemer aan een belspelletje. U zocht op “wat is typisch rood?”. In het belspelletje worden communisme, tomatensoep en andere evidente rode dingen niet goedgekeurd. Spendeer uw kostbare geld niet aan dergelijke zever!

–

Dat was de vraag tijdens een belspelletje vannacht. Al zappend kwam ik immers bij dit poppemieke terecht (VT4) en op een scherm achter haar rug werden enkele begrippen geprojecteerd die met “rood” in verband konden worden gebracht. Ik kon het niet laten om hier een foto van te nemen: jawel, ook tobasco is rood! Meteen zag ik een cliché uit de wereld genomen worden: enkele VT4-kijkers corrigeerden poppemieke dat het niet om tobasco, maar om tabasco ging. Quod erat demonstrandum: VT4-kijkers zijn niet dom. Respect! “Ach, wat maakt het uit, of het nu tobasco of tabasco is, het is rood. Hihi…”, was haar ongetwijfeld goed beredeneerde commentaar.

Toevallig kon niemand de andere rode begrippen vinden. Noch tomatensoep, noch paprika’s of zelfs het communisme bleken rood te zijn. Met een meelijwekkend enthousiasme bleef poppemieke de bellers telkens weer het slechte nieuws brengen. Naar verluidt is er een onderzoek naar deze praktijken gestart. Er zou op grote schaal bedrog mee worden gepleegd. Wat er ook van zij, de mensen die hier achter zitten zijn op zijn minst uit op de zeldzame centen van een kwetsbare doelgroep. Hiervoor alleen al zouden VT4 en consoorten dit soort zever van het scherm moeten halen.