New York City (New York)

Vuil maar efficiënt

De New Yorkse metro is vuil. Oud. Slecht onderhouden. Het systeem zit ingewikkeld in elkaar. Het neemt nogal wat tijd in beslag om te weten te komen waar je het best uitstapt en welke lijn je neemt. De subway is echter bijzonder efficiënt en razendsnel. In tien minuten tijd waren we van Times Square (Midtown) in Battery Park aan het uiterste zuiden van Manhattan. Van daaruit nemen we de boot richting Liberty Island en Ellis Island. De wachtrij is lang en het duurt een uur en een kwart voordat we inschepen. Picture time: een unieke kans om de geamputeerde skyline van downtown en Lady Liberty op de lens vast te leggen.

Het vrijheidsbeeld stelt in principe niet zoveel voor. Het is net hetzelfde als bij de Niagara Falls: dit kan je even goed op foto bekijken. Ik heb natuurlijk makkelijk praten, maar op deze reis hebben we zoveel méér van de States gezien dat deze attracties wat op de achtergrond raken. We stapten niet uit op Liberty Island en konden zo des te meer tijd spenderen op Ellis Island.

De USA is een land dat gebouwd is op immigranten. Ze bevolkten het continent en gaven het een eigen identiteit. Vanaf het einde van de negentiende eeuw werd de immigratie opgedreven. Meer en meer verpauperde Europeanen, Aziaten, politieke vluchtelingen of avonturiers op zoek naar een beter leven waagden de overtocht. New York gold als het symbool van de vrijheid en een voorspoedige toekomst. Veel steamlines hadden dan ook reguliere verbindingen met de Big Apple.

Niet te overschatten

Tussen 1892 en 1954 kwamen het overgrote deel van de Amerikaanse immigranten het beloofde land via Ellis Island binnen. Ze ondergingen er alle mogelijke controles: een medische controle, juridische controle, psychische controle etc. om ‘goedgekeurd’ te worden om tot de States te worden binnengelaten, wat mij bijna een déjà vu naar het holocaustmuseum in Washington gaf. Ongeveer twee procent van de gelukzoekers waren er aan voor de moeite. Wegens fysieke, mentale of juridische ongeschiktheid (lees: bandiet, anarchist of communist) werd men op de eerste boot naar huis gezet. De andere konden verder. Ofwel bleven ze in New York City, waar ze in ware getto’s terecht kwamen, ofwel trokken ze verder het land in, waar familie of vrienden hen opwachtten.

In het American Museum of Immigration op Ellis Island werd alles gedetailleerd en in alle duidelijkheid voor de bezoeker voorgesteld. Veel visitors zijn zelf kinderen, kleinkinderen of achterkleinkinderen van mensen die door de poorten van Ellis Island zijn gepasseerd. Het belang van deze plek kan dus moeilijk worden overschat. Van alles wat we op deze reis hebben gezien maakte Ellis Island misschien nog wel de meeste indruk op mij. Voor dit stuk erfgoed alleen al zou je naar hier moeten komen.

Het is pas sinds 1984 dat Ellis Island dit belangrijke deel van de Amerikaanse geschiedenis tentoonstelt. Na de sluiting in 1954 was het domein in onbruik geraakt en helemaal verloederd. Enkele ‘fools’ zijn zo lucide geweest om de overheden ervan te overtuigen om deze plaats haar historische waarde terug te geven. Ellis Island is essentieel om dit land te begrijpen. Lady Liberty verbleekt erbij.

Twin Towers

Downtown New York City – het oudste gedeelte dat ooit nog Nieuw Amsterdam heette – bevat een aantal verplichte stops. Wall Street en Trinity Church zijn mooi. Ground Zero is een plaats buiten categorie. Hier stond de wereld zeven jaar geleden stil en begon de eenentwintigste eeuw. Een onbeschrijflijk gevoel. De werken voor het nieuwe WTC zijn ijverig aan de gang. Zo zien we dat het metrostation zo goed als af is, maar het moet nog onder een building worden geplaatst. Ik vind het jammer dat de originele twin towers niet in alle glorie worden heropgebouwd, maar goed: wie zijn wij om daar kritiek op te hebben. Wat verder passeren we langs St. Paul’s Chapel. Dit was de plaats waar men in de zwarte dagen 9/11 troost zocht.

Na een kort intermezzo in een CD-winkel, waar ik terloops een plaat van Johnny Cash – wie anders – meepik, gaan we richting Brooklyn Bridge. We sluiten de dag af met een fantastisch verlicht Times Square. Amai.