Dat het Belgisch vorstenhuis niet meteen bekend staat als een great communicator is een open deur intrappen. Vaak hebben onze monarchen een verzuurde relatie met de pers. Vooral die aan Vlaamse kant, want, meneer, die zijn er tegenwoordig enkel op uit om de separatisten munitie te geven. Zich verschuilend achter de aard van hun functie probeert het vorstenhuis de publieke communicatie tot een minimum te beperken.

Merkwaardig genoeg zijn de oudste leden van de koninklijke familie nog het meest bedreven in het overbrengen van boodschappen naar de bevolking, zoals dat heet. Koning Albert is een sympathieke verschijning die iedereen met een kwinkslag meteen op zijn gemak stelt. Na de succesvolle documentaire over haar persoon heeft ook Koningin Paola de harten veroverd, zélfs van die staatsvijandige Vlamingen. Edoch, zoals in zoveel gevallen verpest het gedrag van een zwart schaap de sfeer. Prins Filip slaagt er maar niet in om aan te tonen dat hij een geschikte kandidaat is om zijn vader op te volgen. Tijdens zijn ondertussen legendarische handelsmissies stapelt hij de ene flater na de andere op, althans als we de pers mogen geloven. In Rusland stopte hij met communiceren na het bericht dat in Luik twee meisjes waren vermoord. Geklungel eerste klas dus. De man kan het ook niet helpen, want hij is gewoon wie hij is. De invloed van zijn entourage werpt immers vruchten af. Zure, wel te verstaan…

Nu ook Prins Laurent in een slecht daglicht wordt geplaatst naar aanleiding van een vermeende fraudezaak, zal het imago van de Coburgs er niet op verbeteren. Laurent hult zich – begrijpelijk – in een stilzwijgen, maar dat wijst misschien meer op een structurele kwetsbaarheid. Men weet gewoon niet hoe men met aardse dingen, zoals een ordinaire fraudezaak, moet omgaan. Het instituut vorstenhuis laat in België echter geen ruimte voor een meer wereldse levensstijl, met alle gevolgen van dien, hoe werelds sommige leden ervan ook zijn…

Dit alles doet nu zelfs bij mij de vraag rijzen naar het belang van de hele bedoening. Een vorstenhuis is een constructie uit het verre verleden en heeft in een moderne parlementaire democratie geen enkele relevantie, behalve, aldus Wilfried Martens, in België. Onze institutionele situatie zou geen enkele andere formule toelaten. Ik begin hier meer en meer aan te twijfelen. Het Italiaanse systeem, waarbij een president met een quasi louter ceremoniële bevoegdheid uit de Senaat wordt gekozen, spreekt mij wel aan. Afwisselend een Vlaamse en Waalse president – noblesse oblige – met de huidige koninklijke prerogatieven moet geen onoverkomelijke problemen vormen. Die president moet niet rechtstreeks worden verkozen, maar via een getrapt systeem. Van rechtswege zouden de politiek inactieve Ministers van Staat jonger dan 85 aan de Senaat moeten worden toegevoegd en dat met raadgevende stem. Samen met de verkozen senatoren moeten zij, wars van alle partijpolitiek, één van hun leden verkiezen tot president van België, afwisselend een Nederlandstalige en een Franstalige, die, uiteraard, de drie landstalen machtig is. Meteen krijgt het begrip “Minister van Staat” een meer concrete inhoud en verzekert men dat de haast ceremoniële presidentiële functie wordt uitgeoefend door iemand die al een en ander heeft bewezen. Pakweg president Davignon, Martens, Dehaene, Nothomb, Eyskens, Claes, de Donnéa of zelfs De Croo, why not? Als een consensusfiguur zich boven de politieke partijen kan plaatsen zou ik hier geen problemen mee hebben.

Tussen droom en daad staan natuurlijk praktische bezwaren. Meestal wordt geopperd dat België als een kaartenhuis ineenstort als de monarchie verdwijnt. Daar geloof ik niet veel van. De staat is grondwettelijk verankerd en een mogelijke splitsing kan er enkel via een onderling akkoord komen. Dit is alsnog niet aan de orde en zal dat de komende decennia niet zijn. Op een andere manier een splitsing afdwingen is volstrekt ondemocratisch en moet dus desnoods met de hulp van het Belgisch leger worden onderdrukt. Dit is één zaak. De monarchie concreet afschaffen is een ander paar mouwen. Een referendum brengt geen soelaas. Ik ben hier per definitie tegen omdat ik geloof in een representatieve democratie. Wij geven op regelmatige tijdstippen een afspiegeling van de bevolking de bevoegheid om algemene regels uit te vaardigen. Het moet dus via parlementaire weg gebeuren en daarvoor is, zoals u weet, de facto een instemming van de diverse politieke partijen nodig. De invoering van een semi-presidentieel regime is dus nog niet voor overmorgen.

Maar toch: the Ministers van Staat for president! Het zou de Belgische Staat uiteindelijk meer legitimiteit geven en die heeft men de laatste tijd zeker nodig…

Google Earth keyplace: Villa Clémentine, Tervuren