Op vrijdagavond 29 juni 2001 zond France 2 de allerlaatste uitzending van Bouillon de Culture uit. Sinds 1973 was Bernard Pivot elke vrijdagavond laat – eerst met Apostrophes, vanaf 1990 met Bouillon de Culture – present om pittige en diepgaande gesprekken te voeren met mensen van allerlei slag die net een nieuw boek uithadden of een uitzonderlijke culturele prestatie hadden neergezet. Zo kwamen ook veel acteurs aan bod. Pivot was de laatste decennia de incarnatie van ‘la culture’.

Elke aflevering was opgebouwd rond een thema. Dat varieerde van een avond over volksliedjes over een uitzending gewijd aan Général de Gaulle tot een gesprek over astrofysica met een gerenommeerd wetenschapper. Een zestal personen die in het recente verleden iets gepubliceerd hadden rond dit thema kwamen vertellen hoe hun boek tot stand gekomen was en waar ze de inspiratie vandaan gehaald hadden. De discussies die zich tussen de verschillende kenners ontspon was van een ongekend niveau.

Allemaal waren ze bij hem te gast: Umberto Eco, Jacques Attali, Jose Saramago, Valéry Giscard d’Estaing, J.M.G. Le Clézio, onze eigen Amélie Nothomb, Marcello Mastroiani, Roberto Begnini, Cathérine Deneuve, Woody Allen en nog zoveel andere beroemdheden. Van tijd tot tijd was ook een nobele onbekende van de partij. Zo kwam een aantal jaar geleden een jongen uit een Parijse bidonville uitleggen waarom hij een boek beginnen schrijven is, wat hem dreef om zoiets te doen in de situatie waarin hij zich bevond. Bij ons noemen ze dit goeie televisie. Dat was bij Bouillon de Culture bijna elke aflevering het geval.

Pivot ging ook van tijd tot tijd de groten der aarde ter plaatse interviewen. Zo reisde hij naar Rusland om met Aleksandr Soljenitzin te praten. Soms leidden zijn interviews met niet-Franstaligen echter tot hilarische toestanden. Pivot is Engels-onkundig en had van tijd tot tijd nogal wat moeite om zijn gasten te verstaan. De interpretaties van de gesprekken liepen dan soms wel eens uiteen…

Typisch waren de specifieke vraagjes die hij aan de gasten stelde. Zo vroeg hij in 1995 de oude en zieke François Mitterrand wat hij zal zeggen op het moment dat hij aan de hemelpoort aankomt. “Maintenant, je sais…”, antwoordde de agnostische president. Prachtig toch!

De grootste verdienste van Bernard Pivot is het feit dat hij discussies over moeilijke onderwerpen voor het grote publiek toegankelijk maakte. Het was wel laat op de avond, maar je moet het toch maar doen.

Hij is mettertijd een begrip geworden – cultuurpaus. De 66-jarige man uit Lyon heeft nu echter besloten dat het welletjes is geweest. Hij wou zeker in schoonheid afscheid nemen. Toch schuilt er een zekere rancune in zijn beslissing. Het zat hem al een tijdje dwars dat een programma als het zijne alsmaar later op de avond uitgezonden werd. Toen hij in 1973 begon, was de uitzending om 21h30 geprogrammeerd. Anno 2001 zaten we aan 22h50. Alhoewel het programma, zoals gezegd, toegankelijk was voor een groot publiek, is het ironisch om te zien hoe de Franse Openbare Omroep de omvang dat publiek altijd maar inperkte.

Wat er ook van zij, het wegvallen van Bouillon de Culture en zijn presentator is een groot verlies voor het televisiegebeuren. Hopelijk zal France 2 in de toekomst een forum blijven bieden aan mensen die echt iets te vertellen hebben!

Peter Aspeslagh
30/6/2001