Soms weet je niet hoe je in bepaalde omstandigheden moet reageren. Moet je blij zijn? Is het beter om de zaken nuchter te bekijken? Moet je teleurgesteld het hoofd naar beneden buigen? Dat gevoel had ik toen ik zaterdag voet aan wal zette in het Oost-Vlaamse polderdorp Doel. Inderdaad, hét Doel, dat al jaren met vernietiging bedreigd wordt. Nadat ze al de bouw van een kerncentrale moest verwerken, moet het dorp nu ook wijken voor de uitbreiding van de Antwerpse haven. En hoe… Op deze site vertelt een enthousiaste, moedige maar ook moegetergde Doelenaar het verhaal van zijn gemeente. De evolutie van het “dossier Doel” kan je er uitgebreid herlezen. Alle persartikels, persberichten van de actiegroepen en andere disputen heeft hij netjes op een rijtje geplaatst.

Al vanaf begin jaren zeventig zochten akelige berichten over het polderdorp de ether op. Het westelijke deel van de Antwerpse haven, de Waaslandhaven, zou op termijn met nijpend plaatsgebrek te kampen krijgen. Meer dokken waren dan ook noodzakelijk. Ten zuidwesten van het dorp werd het Doeldok aangelegd. Op termijn zou ook het Deurganckdok de dokclub gaan vervoegen. Het zou pal onder Doel komen te liggen. Volgens de goegemeente zou de containertrafiek het dorp in de toekomst wurgen, zodat rustig leven er onmogelijk zou worden. Toen ook nog eens plannen voor een eventuele uitbreiding van het Doeldok bekend raakten, was het doodvonnis getekend. Doel ligt immers midden in deze waterweg. Met een verdrinkingsdood tot gevolg.

De bewoners lieten het er niet bij. Ze verenigden zich in drukkingsgroepen (o.a. Doel 2020) en ook de Groenen wierpen zich in de strijd, al dan niet uit profileringsdrang. Maar goed, de zaken zijn al ernstig genoeg, zodat politieke spelletjes op zijn minst ongepast zijn. In 2005 was het Deurganckdok een feit en dat na een lange juridische en politieke strijd. De voornoemde site zet alle duidelijk om een rijtje.

Na de wurging wacht Doel op zijn verdrinkingsdood. Er werd een sociaal bemiddelaar aangesteld om voor de onteigende gezinnen een nieuwe woning te vinden. In de gegeven omstandigheden gebeurde de transitie op een relatief menselijke manier. Huizen zijn makkelijk te reconstrueren, een sociaal weefsel helaas niet. Hoe comfortabel men nu ook woont, het dorp Doel komt voor hen nooit meer terug. Voor de achterblijvers wordt tot eind 2007 ‘leefbare omstandigheden’ gegarandeerd. Met andere woorden, een containerinvasie wordt nog eventjes uitgesteld. Daarna zal het waarschijnlijk definitief gedaan zijn, hoezeer de mensen ook strijden. Jammer én dramatisch.

Ik voelde me enigszins gegeneerd om, gewapend met een fototoestel, door het dorp te lopen. Ik hou niet van ramptoeristen, laat staan dat ik er zelf één wil zijn. Het was een beklijvende ervaring. Zowat de helft van de huizen staan leeg, zijn aan het verkommeren of worden bewoond door krakers of illegalen. Sommigen spreken al van “Doel Vrijstaat”. Er zou wetteloosheid heersen. Daklozen zouden hun weg naar het arme dorp vinden. Volgens de inwoners stijgt de criminaliteit, zodat de politie het dorp tegenwoordig meer in de gaten houdt. De politie van Beveren-Waas wel te verstaan, want Doel ligt niet in de povincie Antwerpen, maar in Oost-Vlaanderen. Anyway, ik ben blij dat ik er toch eens geweest ben.

Op een steenworp van Doel zagen we nog een dramatisch verhaal. Het Verdronken Land van Saeftinghe, net over de grens met Nederland, is een 3500-hectare groot moerasgebied iets boven Doel. Op Allerheiligen 1570 sloeg het water van de Westerschelde over de gammele dijken en deden het hele gebied onderstromen. Vier dorpen stonden tot aan de knieën in het water. Niets abnormaals als we de Nederlandse geschiedenis eventjes in het achterhoofd halen, zij het niet dat men het een tijdje later moedwillig heeft laten onderlopen. Toen de Spanjaarden in 1580 gevluchte protestanten naar het Noorden opjoegen, gebruikten de Hollanders de polders van Saeftinghe als buffer. De Spaanse opmars was eventjes gestuit. De lokale gemeenschap moest echter een grote prijs betalen. De vier dorpen, waaronder Saeftinghe, verdwenen voor altijd onder het water. Nu is het een toeristische trekpleister en natuurreservaat. Toch wel eens een interessante streek om rond te rijden…