Torhout, de paardenstad, is luttele kilometers van mijn kinderbed verwijderd. Elk jaar, net na de laatste schooldag, werd het oord ingenomen door Rock Torhout. De lokale goegemeente, niet bepaald vertrouwd met The Cure, Elvis Costello, Depeche Mode, de Simple Minds, U2, The Ramones of andere artiesten, had het over een invasie van leren jekkers en mannen met moto’s. Enigszins ongebruikelijk in het dagdagelijkse leven op de grens van de polders en zandig Vlaanderen. Maar toch: in de ruimere buitenwereld werd Rock Torhout een begrip, dat al snel in één mond met het Brabantse – we spreken van voor 1995 – zusterfestival werd genoemd. Die ene festivaldag werd met een tweede uitgebreid, er werden tentenkampen gebouwd die sinds de oorlog niet meer waren gezien en de streek had zich langzaam maar zeker met het fenomeen verzoend. De professionalisering liet niet op zich wachten en, fast forward, uiteindelijk overleefde enkel Werchter de trend. No love was lost: het deed pijn in Torhout, maar iedereen begreep wel dat twee grote festivals op honderdvijftig kilometer van elkaar niet meer van de tijd was.

En ja, ik ben er ook geweest. Het ging er in de intussen Vlaams-Brabantse gemeente allemaal heel professioneel aan toe, zowel tijdens Rock Werchter als Werchter Classics. Een zeer groot festivalterrein dat de grote opkomst aankon. Voldoende ademruimte. De zijpodia stonden relatief ver van elkaar en bleken stevige fundamenten te hebben. Hier en daar, naast de main stage, stonden enkele grotere tenten, maar dat viel allemaal nog wel mee. Veiligheidsvoorschriften in case of? Ik moet eerlijk zijn: ik weet het niet meer. Werchter associeer ik met onbelgische stralende zon, dus waarom vrezen voor een onheil dat in deze omstandigheden onmogelijk is? De Stones en Depeche Mode – zonder fans met leren jekkers – waren veel belangrijker. De apocalyps kenden we enkel uit de Bijbel.

Intussen was er ook in Limburg een niet onaardig festival op poten gezet. Ik ben er nooit geweest en ben dus moeilijk geplaatst om er straffe uitspraken over te doen. De grote opkomst verraadt dat de sfeer en de affiche er wellicht even goed is als in Werchter. Ook hier wordt een stevige main stage, voor zover we de beelden al jarenlang op tv zien, omringd door een schare tenten waar het gezellig toeven is. Alles peis en vree, niemand die het noodlot verwacht. Kan verwachten.

Toch is het noodlot nooit uit te sluiten. Het weer was al enkele dagen drukkend. Weinig aangenaam voor iedereen en eenieder. Daar moest vroeg of laat onheil van komen. Woensdagavond rommelde het hier en daar in de lucht, maar een écht grote verlichting was het allemaal niet. Die ging er wel komen, maar, tijdens werkdagen kunnen we schuilen voor donder en bliksem. En plots was dat beruchte inferno er. Donderdag in de vooravond. Boven Leuven werd het plots pikdonker. De straatverlichting trad medio augustus rond vijf uur ‘s namiddags in werking. Een apocalyptisch onweer volgde. Eerste reactie? Surfen naar de buienradar om te kijken hoe lang deze omstandigheden zouden aanhouden. De bloedrode vlekken kwamen uit het zuid-westen, trokken over Leuven, en zetten hun weg verder naar het noord-oosten.

Hield men dit in Kiewit in het oog? Kreeg men rechtstreekse informatie van het KMI? De storm was enorm. Kon men effectief nog iets doen of zou het allemaal niet zo’n vaart lopen? Was het sop de bonen waard? Zestigduizend man zeer snel maar veilig naar betere oorden brengen is geen sinecure. Maar toch: de tenten waren geen gebouwen uit beton en staal. Was het niet mogelijk om, voor het geval de apocalyps toeslaat, een kleine perimeter rond de tenten te voorzien en de groep mensen aan te manen zich rustig achter de perimeter te begeven? Tussen woord en daad gaapt een groot gat, maar ik kan alleen vaststellen dat in elk openbaar gebouw, in elke school of bedrijf een ernstig evacuatieplan aanwezig is. Op quasi elke hoek staat een plannetje met informatie waar zich te begeven in geval van brand. Brandoefeningen hebben geleerd ons ook voldoende ver buiten de gebouwen van staal en ijzer te begeven. Met andere woorden: een duidelijke perimeter in acht nemen, zodat vallende stenen niemand kunnen verwonden.

Was een degelijk veiligheidsplan aanwezig in de infrastructuur van een massamanifestatie als Pukkelpop? De berichten die ons bereiken zeggen van wel. De organisatie zal het allerbeste hebben gedaan en zich weinig tot niets te verwijten hebben. Geen stenen gooien, uiteraard, maar het perimetervraagstuk blijft mij bezig houden. Wordt een concert of enige andere massamanifestatie qua veiligheidsvoorschriften als een openbaar gebouw behandeld? Misschien kunnen en zullen we er lessen uit trekken.

Ondertussen is een kat-en-muisspel ontstaan. Mensen die zich ook maar de minste vragen stellen over het veiligheidsaspect worden in kranten en op sociale media als meedogenloze cynici bestempeld. Het is allemaal heel vers, maar laten we alstublieft het hoofd koel houden en van Chokri geen halfgod maken.

Moet Pukkelpop verdwijnen? Stierf de muziek op 18 augustus 2011, zoals sommige commentatoren opmerkten? Moeten zware schadeclaims geëist worden? Het zou bijzonder arrogant zijn om op dit moment in de hoofden van de nabestaanden kruipen, maar dit drama moet niet per se het einde van dit concert betekenen. Volgende keer zal men er met een klein hartje aan beginnen, maar als verdere professionalisering in acht wordt genomen, why not? The music never dies, maar laten we voortaan ook het ondenkbare denken.

P.S. Nog iets moet mij van het hart. De benamingen van de Limburgse festivals – Pukkelpop en Rimpelrock – mogen dan wel origineel zijn en de respectievelijke doelgroepen visueel typeren, het komt bij de buitenstaander allemaal wat simpel over. Pukkelpop en Rimpelrock zijn bij hun publiek sterke merken, maar laat mij, onkuddebeestgewijs, de betiteling van beide producten infantiel noemen. Werchter, Roskilde en Glastonbury: dat zijn namen waar men zich tot ver buiten de landsgrenzen iets bij kan voorstellen én die het land en de streek op de kaart zetten. What about Rock Hasselt? Is dat geen vorm van citymarketing? De legendarische Limburgse ironie en volksverbondenheid mag dan wel welgemeend zijn, het wordt bij semi-sympathisanten en mensen buiten de gouw vooral enigszins meesmuilend bekeken. Pukkels en rimpels, for god’s sake. Let’s grow up.

Ik krijg dezer dagen precies hetzelfde gevoel als ik naar de gebeurtenissen in Iran kijk. Overal voel je de heimelijke hoop en verwachting dat het Islamitische regime zal vallen of minstens toegevingen zal doen aan de gematigden. Door hun geheimdoenerij, door het in de kiem proberen te smoren van elke vorm van kritiek op het regime geven Ahmadinejad en de zijnen resoluut de indruk dat er tijdens de verkiezingen één en ander niet koosjer is verlopen. Het protest blijft aanhouden en er zijn ondertussen al heel wat slachtoffers te betreuren. De ayatollahs zijn alvast niet bereid om een duimbreed toe te geven en hebben een hertelling al uitgesloten. Opposant Moussavi, wiens hervormingsgezindheid bijlange niet zo ver gaat als Dubcek’s pogingen, probeert zijn slag thuis te halen, maar aarzelt om de menigte in een bloedig en openlijk conflict te jagen. Dat Moussavi’s profiel geen grote vooruitgang ten opzichte van Ahmadinejad zou betekenen doet op dit moment voor de internationale gemeenschap weinig ter zake. De vijand van mijn vijand is mijn vriend.

Het is fascinerend om te zien hoe het buitenland – en zeker zij die Iran ooit als schurkenstaat hebben gestigmatiseerd – van het momentum wil profiteren om de internationale aandacht op de strubbelingen levendig te houden. Het hoeft geen betoog dat de (nieuwe) media hierin een centrale rol spelen. CNN wijdt nu al dagen aan een stuk haar homepage aan Iran en drijft het vaak nog op de spits door er een geel-zwarte “Developing Story”-boodschap aan toe te voegen. Het is alsof men met de moed der wanhoop een interne revolte op de been wil brengen. Wishful thinking? Wellicht, maar het zou ongelooflijk interessant zijn mocht deze polemiek de komende maanden aanhouden en het regime tot serieuze concessies dwingen. Al is ook hier waakzaamheid geboden. In Tel Aviv zal men niet happig zijn op een robbertje vechten.

Wij kunnen ook zelf ons steentje bijdragen. De social media doen er alles aan om zichzelf tot een volwaardige speler in dit gebeuren te promoveren. Facebook is sinds héél recent ook in het Farsi beschikbaar en YouTube trekt op haar homepage de aandacht naar video’s over Iran. Ook Twitter schakelt in een hogere versnelling. Er zijn niet enkel de Iran-kanalen, maar er wordt – via Facebook – aan de Twitter-gebruikers gevraagd om hun pc volgens de Iraanse tijdzone in te stellen. De geheime diensten proberen – zo luidt het verhaal – op basis van die tijdzone dissidenten die met Twitter hun boodschap willen verspreiden te traceren. Hoe meer mensen hun PC volgens die tijdzone hebben geprogrammeerd, hoe moeilijker het voor de repressie is om de online vrijheidsstrijders te vinden. Het internet én de social media als behoeder van de democratie. Schitterend.

Ondertussen is Neda, het meisje dat tijdens de protesten werd gedood, tot een ware heldin uitgegroeid. De rol van YouTube en andere netwerken is hierin niet te onderschatten. Zal, als we de lijn doortrekken, Neda in Iran éénzelfde status krijgen als Jan Palach, die zichzelf in Praag als martelaar in brand stak uit protest tegen de repressie van de Sovjets? Too soon to know, too late to save her life…

If 10 million join Marc Zomberg will bring back the old Facebook!

Als in 20 dagen 10 miljoen Facebookleden deze groep vervoegen, dan wordt de oude Facebook-layout in ere hersteld. De deadline hebben de actievoerders niet gehaald, maar ze zijn wel al met meer dan twee miljoen. Misschien had men toch best tweemaal nagedacht vooraleer een nieuw concept te bedenken? Never change a winning team…

Slapen

De laatste dag van de tour zou je als non-event kunnen omschrijven. We rijden van Taughannock Falls naar Secaucus, waar ons hotel gelegen is, maar iedereen is te moe om nog interesse te hebben in het landschap van New York State, Pennsylvania en New Jersey. Veel variatie is er overigens niet en het is wat eentonig. Slapen in de van is de boodschap, want de ondergrond van de camping in Taughannock Falls was te hard om een deftig oog op dicht te doen.

Het afscheid van de groep en trekleidster Stephanie is niet meteen het tofste moment van de trip, maar iedereen blijft er filosofisch bij. We hebben samen een mooie tijd beleefd, maar it’s time to move on. Sommigen trekken verder de USA in, anderen blijven nog enkele dagen in New York City of gaan gewoon rechtstreeks naar huis. We wisselen adres-, e-mail- en facebookgegevens uit en dan gaat iedereen een andere weg uit. Bye bye Trek America, of is het een au revoir?

Vrijheid

Met dit soort reizen sta je een deel van je vrijheid af. Je moet in groep leven, samen tenten zetten, koken, inkopen doen, afwassen etc. Als je geen padvindersverleden hebt gekend is dit enigszins aanpassen, maar je krijgt er zoveel voor terug. Wij hebben in twee weken aan een sneltreinvaart een deeltje van de Verenigde Staten (en één kilometer Canada) gezien. Washington, Shenandoah, West-Virginia, de Great Smoky Mountains, Nashville, de Mammoth Caves, Chicago, de Niagara Falls en de voor mij heilige Indianapolis Motor Speedway: we hebben er nu ten minste een beeld van. Het kan je alleen maar aanzetten om terug te keren. Wellicht is er geen goedkopere manier om de States in zo’n kort tijdsbestek zo intensief te doorkruisen. Een aanrader voor alle Noord-Amerikaliefhebbers. Verwacht geen luxe, maar de organisatie van Trek America is degelijk en veilig. Ik kan het dus enkel aan iedereen aanbevelen. Wie weet is het westen volgend jaar wel aan de beurt. Of een Canadese cross-country…

Voor ons is het avontuur nog niet voorbij. Drie en een halve dag New York City moeten deze prachtige reis een waardige afsluiter geven. Ondanks het statige Washington en het onverwachts fantastische Chicago blijft NYC hors catégorie. DC en Chicago zijn alvast wel een citytrip waard…