De stad van Aletta

De stad en bij uitbreiding de gelijknamige provincie liggen in een uithoek van het land. Als Friesland al een andere wereld is, dan is Groningen the world beyond. Het behoort nu wel tot Nederland, maar is lange tijd een relatief onafhankelijk specimen geweest. Als Hanzestad kon Groningen in de middeleeuwen mee profiteren van een groot handelsnetwerk in noord- en oost-Europa, maar haar eigen uitstraling ging niet veel verder dan de omliggende gebieden, waar ze wel effectief iets over te zeggen had. Tijdens de Republiek was Groningen dan wel een pars pro toto, maar in realiteit bleven ze Stadjers, zoals ze zichzelf noemden, grotendeels hun eigen gangetje gaan met de grote Martinitoren als symbool van hun eigen macht.

Groningen heeft al sinds 1614 een universiteit. Vandaag de dag studeren er vijftigduizend studenten in de stad en dat is er aan te zien. Het academiegebouw kan de vergelijking met de Leuvense collega goed doorstaan. Je kan er bovendien in de vele boekhandels een volledige zaterdag vullen. Op het plein voor één van de colleges is een standbeeld aan Aletta Jacobs gewijd. Haar rol in de gelijkberechtiging van vrouwen bij de noorderburen is nauwelijks te overschatten. Aan de Rijksuniversiteit van Groningen werd de arts in 1879 de eerste gepromoveerde vrouw van het land. Daar worden de huidige studenten nog elke dag aan herinnerd, want het standbeeld staat midden in een buurt waar het ene studentencafé het andere opvolgt. Het is niet meer dan normaal dat de Belgische bieren hier hun Nederlandse equivalenten verdringen. In dit land heeft men toch enige smaak als het over het gerstenat gaat: indien mogelijk laat men eerder een bier van de zuiderburen inschenken dan dronken te worden door de Heinekens van deze wereld. Jammer, maar helaas…

Friesland

In Leeuwarden, de hoofdstad van Friesland, wordt een constante haast tot in het extreme doorgetrokken. We zagen al eerder dat je in de historische centra van Nederland ver moet zoeken om een niet-verzakt gebouw te vinden. In het hoge noorden is het niet anders, zij het dat het hier wel erg opvallend is. De Leeuwardse Oldehove, een nooit afgewerkte kerk die enkel een toren telt, heeft aan de top een inclinatiegraad van twee eenheden. Het moet niet elke dag Pisa zijn.

Het stadscentrum is opnieuw bijzonder puik, maar dat is het zoals in alle andere Nederlandse steden. Steeds komt hetzelfde stramien terug: straten met bordeaux klinkertjes, kleine verzakte huisjes, grachten, bruggetjes en fietsen die je net niet de dood injagen. Een rijk cultureel patrimonium, een spectrum aan erfgoed van de meest uiteenlopende christelijke denominaties, getuigen van een Joodse aanwezigheid. Rond dat centrum liggen meestal moderne kwartieren, uniforme wijken en zones waar verdomd veel activiteit is. Leeuwarden heeft bovendien – en dat kunnen weinige steden in Nederland zeggen – al een poging tot creatie van een skyline ondernomen. Je kan de stad al van in de verte zien liggen, want de Achmeatoren is niet minder dan 114 meter groot en meteen het hoogste gebouw van noord- en oost-Nederland. We kunnen maar hopen dat de toren nog wat broertjes en zusjes krijgt.

De borden langs de snelweg herinneren de modale bezoeker er al snel aan dat de Friezen een eigen taal en cultuur hebben. Plaatsnamen à la Sexbierum, Stiens, Dongjum en aanverwanten zijn niet meteen voor de hand liggende toponiemen. Met een verwijzing naar Franeker kunnen we niet anders dan terugdenken aan die mooie winterse dagen waarin de Elfstedentocht Friesland op de wereldkaart zette. Als kind keek ik met veel belangstelling naar de bevroren kanalen en kanaaltjes waar dappere mannen en vrouwen tweehonderd kilometer lang met de schaatsen over gleden. De figuur van Evert Van Benthem, de lokale boer die de helletocht twee jaar na elkaar won (1985 en 1986), is uitgegroeid tot een icoon van de streek. Het is alweer van 1997 geleden dat de laatste Elfstedentocht werd georganiseerd. Het is bijzonder moeilijk om een moment te vinden waarop het ijs overal aan de ideale condities voldoet.

Afsluitdijk

Op deze tocht keken we met bijzondere aandacht uit naar de constructie die de Zuiderzee definitief naar het verleden verwees. Door de aanleg van de Afsluitdijk splitste de binnenzee in enerzijds het IJsselmeer, aan landszijde, en anderzijds de Waddenzee, die het water naar de Noordzee leidt. Cornelis Lely, het brein achter de operatie, mocht het zelf niet meer meemaken, maar zijn invloed op het moderne Nederland is enorm. Zoals dat toen de gewoonte was heeft men de man uit dank langs de weg een standbeeld gegeven. Die weg is een autosnelweg met twee keer twee rijstroken. Op de dijk aan de Waddenzee-kant kan nu gewandeld en gefietst worden, maar oorspronkelijk was het de bedoeling om parallel aan de snelweg een spoorverbinding aan te leggen. Die is er uiteindelijk niet gekomen. In het Visitors Center kunnen we alles nog eens nalezen. De ijskoude temperatuur, de mist en het half bevroren IJsselmeer gaven ons bezoek een speciaal cachet. Het harde labeur van de arbeiders die hier dag in dag uit land op zee wonnen moet in dit soort weersomstandigheden haast onmenselijk zijn geweest.

Noord-Holland

De Afsluitdijk brengt je van Zürich (sic) in Friesland naar het dorp Wieringen de provincie Noord-Holland. De belendende Wieringermeerpolder was één van de eerste morzels land die op de Zuiderzee werd gewonnen, want zo heette de plas toen officieel nog. Enkhuizen, dat wat verderop aan het IJsselmeer ligt, is sinds midden jaren zeventig via een dijk verbonden met Lelystad op Flevoland. De zogenaamde Houtribdijk splitst het IJsselmeer de facto in twee. Het zuidelijke deel noemt men doorgaans het Markermeer, dat oorspronkelijk ook moest worden ingepolderd, maar zover is het alsnog niet gekomen. De Houtribdijk zorgt alvast voor een betere ontsluiting van Lelystad, dat hierdoor via een autoweg met Noord-Holland is verbonden. Zo hoef je vanuit Flevoland niet langs het drukke Amsterdam te rijden om een bezoekje te brengen aan Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen, Haarlem, IJmuiden of Den Helder. Ook een trip langs de Afsluitdijk zou iets te veel CO2 op de zilte zeelucht loslaten. Slimme kerels, die Nederlanders.

In de zeventiende eeuw profiteerde Enkhuizen van de grote activiteit van de West- en Oost-Indische Compagnie om met verre streken handel te drijven, maar een kleine honderd jaar later was het allemaal voorbij. De haven verzandde en ondertussen was Amsterdam de spil van het economisch leven geworden. Lange tijd had Enkhuizen de grootste haringvloot van Nederland, maar met de aanleg van de Afsluitdijk verdween ook die bedrijvigheid. Het pittoreske centrum heeft er echter een toeristische trekpleister van gemaakt, waar onder meer het Zuiderzeemuseum meer duiding moet geven over wat hier de voorbije eeuwen is gebeurd. De zogenaamde Drommedaris kijkt uit op het mooie haventje. Het imposante bouwwerk moest de infrastructuur verdedigen. Tegenwoordig is het een cultureel centrum.

Ook Hoorn, ten zuiden van Enkhuizen, werd rijk door de aanwezigheid van de diverse compagnies. Meer zelfs: twee van haar zonen, Jacob le Maire en Willem Cornelisz Schouten, voeren als eerste rond het zuidelijkste punt van Zuid-Amerika, dat tot op de dag van vandaag Kaap Hoorn is genoemd. De stad domineerde de streek, maar verloor, net zoals Enkhuizen, vanaf de achttiende eeuw haar welvaart, maar een eeuw later maakte Hoorn een comeback. Het werd een centrum van kaasproductie en profileerde zich als dienstencentrum van de streek, zodat de stad boven de IJ opnieuw incontournable was. Hier moeten we nog eens terugkomen, want in Hoorn is een bijzonder groot arsenaal aan erfgoed beschikbaar. We affronteerden de stad door er maar een uur aanwezig te zijn, maar zagen desalniettemin een mooie haven en een rijk centrum. In die haven domineert de Hoofdtoren de skyline. Het is een indrukwekkende restant van de vestingen rond de stad.

Cirkel

Een half uur later stonden we alweer in Amsterdam. De tijd was beperkt, de afstanden klein. Onze cirkel was rond. In twee dagen tijd hadden we met een sneltreinvaart een deel van Nederland gezien. Een weekendje Zuiderzee toont aan waartoe men in Nederland in staat is. Met visie kan je de natuur de baas. Uiteraard is daar wat gepalaver voor nodig geweest, maar uiteindelijk heeft men een duidelijk doel voor ogen gehad en dat consequent uitgevoerd.

Toen de IC terug de Belgische grens overstak maakte enige moedeloosheid zich van mij meester. Een tunnel of een brug? Een eengemaakte politiezone om de hoofdstad van Europa in de hand te houden? Het splitsen van een kiesarrondissement? Communautair geladen of niet communautair geladen? Actie!

P&R

In de Randstad – het verstedelijkte gebied rond het zogenaamde Groene Hart – wonen zeven miljoen mensen. De cirkel Rotterdam-Den Haag-Amsterdam-Utrecht is de voorbije decennia quasi aan elkaar gegroeid. Langs de sporen richting Amsterdam zagen we al kilometer na kilometer het ene huizenblok na het andere. Is dit nog leefbaar? Hoe kan een samenleving in een opeenstapeling van tuinwijken en appartementsblokken überhaupt een cohesie en identiteit vertonen? Hoe vermijd je een anonieme massa in betonnen getto’s? Hoewel Vlaanderen eveneens een sterk verstedelijkt gebied is kunnen wij ons nauwelijks voorstellen hoe het is om in ellenlange bewoonde boulevards van vers cement groot te worden. Misschien komt dit wel door het feit dat ruimtelijke ordening bij ons geen ordening is, maar chaos. Men is er in Nederland wél in geslaagd om een en ander goed te structureren en dat komt voor ons vreemd over. Deftige snelwegen, maar ook en vooral een goed uitgebouwd voorstadsnetwerk. Bovendien sluiten de diverse vormen van infrastructuur goed op elkaar aan. We zijn met de wagen niet tot in de stad moeten rijden. Aan de rand van Amsterdam zijn moderne, nette en goed beveiligde parkings aangelegd waar je het fenomeen park & ride perfect in de praktijk kan brengen. Tien minuten sporen op een bijzonder comfortabele tram brengt ons vanuit het Centraal Station probleemloos tot aan onze standplaats. Nieuwe tunnels, nieuwe beddingen, perfecte timing. Waarom zou je de stad nog in rijden? P&R Zeeburg heeft alle faciliteiten. Binnenkort kunt u er zelfs tot op de minuut zien wat de kans is om er een parkeerplaats te versieren, want, hoe efficiënt ook, er zullen steeds piekmomenten zijn. In Nederland wil de goegemeente, zoals overal, een gemotoriseerd paard.

Ook in de andere steden waar we kwamen konden we niet klagen wat het snel vinden van een parkeergarage betreft. Meestal zijn ze concentrisch rond de stad gebouwd, zodat je via een parkingringtraject snel de wagen aan de kant kan zetten. Zo raken we in Amersfoort, onze eerste stopplaats, makkelijk Wolff de Golf kwijt. Bovendien vallen de prijzen in Nederland, in tegenstelling tot alle karikaturen die men van onze noorderburen maakt, goed mee. Je moet inderdaad het gebruik van het openbaar vervoer maximaal aanmoedigen, maar wie er uiteindelijk voor kiest om met de wagen naar de stad te komen – en mee de economie doet draaien – moet niet weggepest worden. Iedereen goed opvangen is een werk van barmhartigheid.

Brugge(tjes)

Als we op deze reis de ene ontdekking na de andere doen, dan is Amersfoort de eerste in de rij. Critici hebben een punt: yet again een stad met grachten. Amersfoort, Amsterdam, Delft, Leiden en zoveel andere Nederlandse groot- en centrumsteden zijn net zoals pakweg Denver, Los Angeles, Indianapolis en Nashville: het centrum is steeds een variatie op hetzelfde principe. Jawel, maar dan wel een mooi principe. Na elk bezoek aan dit land vraag je je meer en meer af waarom Brugge de titel van Venetië van het Noorden opeist. Misschien komt het doordat dit nieuw voor ons is, maar deze Nederlandse steden zijn, mits een misschien iets beperkter middeleeuws patrimonium, minstens de gelijke van de West-Vlaamse hoofdstad. Amersfoort is gezegend met een aantal indrukwekkende stadspoorten, waarop de diverse grachten perfect aansluiten. Een netwerk van bruggetjes zorgen ervoor dat de bewoners met hun wagen tot aan hun huis kunnen rijden (én er kunnen parkeren). Net zoals elders zijn hier ook de meeste gebouwen deftig weggezakt. De inpoldering en de moerassige ondergrond verzekeren de bezoeker ervan dat stabiliteit hier een relatief begrip is.

De stad is op een zaterdagmorgen niet ingeslapen. In de winkelstraat is het, net zoals op het leuke marktje, over de koppen lopen. Amersfoort heeft gelukkig een ander marktje – haar oude overdekte vismarkt – in mooie staat bewaard. Inderdaad: stukken kleiner dan haar Brugse tegenhanger, maar desalniettemin mooi gelegen in het verlengde van één van de vele grachtjes. Met boekhandel Venendaal zien we dat nogal wat inwoners van de geboortestad van Piet Mondriaan zich frequent van enige literatuur bedienen. Het boek wordt dus niet enkel in Amsterdam met respect behandeld.

Wat ga je daar in godsnaam doen?

De afstanden zijn hier bijzonder kort. Van de provincie Utrecht ben je met één brug op Flevoland, onze eerste getuige van de Zuiderzeewerken, want dat was toch wel de reden waarom we naar hier zijn gekomen. Enkele Nederlanders hadden ons gewaarschuwd: “Nou, wat ga je in godsnaam in Flevoland doen? Koeien bekijken? Daar is niets man!”. De mist voorkomt dan wel dat we het vee in detail gaan bestuderen, want de beesten hebben op deze dag warmere oorden opgezocht, maar onze raadgevers hadden niet meteen ongelijk. Groene polders in het kwadraat, maar dat wisten we. Interessanter zijn de twee voornaamste steden die hier achtereenvolgens werden gesticht: Lelystad en Almere. De bul van die eerste, genaamd naar het brein achter de Zuiderzeewerken, werd in de jaren vijftig ondertekend, terwijl Almere pas in 1976 stadsrechten kreeg.

Flevoland is een onderdeel van het masterplan dat niet enkel de dreiging van de voormalige Zuiderzee en het latere IJsselmeer letterlijk moest indammen. De vrijgekomen oppervlakte creëerde ook additionele landbouwgrond én kon de expansie van de Randstad opvangen. De bevolking werd voornamelijk in Lelystad (75.000 inwonders), Almere (130.000 inwoners) en in mindere mate in Dronten ondergebracht. Noord-Flevoland, met Lelystad en Dronten, was eind jaren vijftig een feit, terwijl Zuidelijk Flevoland pas in 1967 werd voltooid. Meteen werd met planning begonnen, maar hoe koppel je karakter aan efficiëntie? Hoe kan je zoveel mogelijk mensen in een zo aangenaam mogelijke omgeving huisvesten? Het heeft me steeds gefascineerd.

Roeselare

Om Lelystad en Almere te appreciëren moet je abstractie maken van je eigen perspectief en origine. Wij hebben, los van Louvain-la-Neuve, geen recent ab ove geconstrueerde steden. Vele wijken en huizenblokken in België zijn van recente datum, maar ze zijn steeds gekoppeld aan een al dan niet uitgebreid en waardevol historisch centrum dat er minstens in de negentiende eeuw al was. In meerdere of mindere mate heeft de stad of het dorp een eigen identiteit en bejaarden die er al sinds mensenheugenis wonen. Schuif dit aan de kant. Stel u voor: u woont nu in Roeselare, maar deze stad was tot voor de tweede wereldoorlog het Mandelmeer, dat door een waterslurf met de Noordzee was verbonden. De omliggende dorpen overstroomden regelmatig; in Brussel werd in een vlaag van redelijkheid beslist om het Mandelmeer in te polderen en de belendende rivier, de Mandel, te dempen. Net op dat moment barstten de omliggende West-Vlaamse steden Kortrijk, Oostende en Brugge uit hun voegen. In de nieuwe polder, Mandelland, werd een deel van de oppervlakte voor grazende koeien gereserveerd, maar in een andere, grotere zone zou een nieuwe stad komen, met als naam Roeselare, genaamd naar de Roesel, een driemaster die er in 1850 was gezonken, net toen uitgerekend de onfortuinlijke koning Leopold I bis aan boord zat. De arme man overleefde het niet. Roeselare werd gepland: straten in dambordpatroon, maar ook ‘creatieve’ huizenblokken die uiteindelijk in een minimalistische seventies-eighties-stijl werden opgetrokken. De Grote Markt was een, mja, open ruimte die vrijkwam door de amputatie van vier huizenblokken. Het plein grensde net niet aan streets en avenues en evenmin aan een Albrecht Rodenbachstraat, want die laatste was in Hasselt geboren, maar aan de Lepelstraat, de Vorkstraat, de Messtraat en de Soepbordstraat. Hier en daar waren wat café’s in de benedenverdieping van appartementsgebouwen die dateren uit 1983. Een blok werd ingenomen door een Carrefour. Een school nam zijn intrek in een, laten we eerlijk zijn, stijlvol staaltje van moderne architectuur en viel des te meer op omdat de omringende cementen artefacten, well, geen architecturale adonissen waren. En zijn. Rondom het centrum heb je de Dierwijk met Beerstraat, Hondstraat, Katstraat en Visstraat, terwijl de Schlagerzangerwijk bestaat uit het Eddy Wallyplein, de Danny Fabristraat en de Johnny Turbolaan. Een klein jachthaventje is een nostalgische herinnering aan het vele waterverkeer dat hier indertijd plaatsvond. De vissers uit de dorpen rond het vroegere Mandelmeer zijn intussen al lang naar fytoproductie of biolandbouw overgeschakeld. Mandelland is nog steeds door een gekanaliseerde rivier met de Noordzee verbonden, maar die werd ter hoogte van Lissewege met een dijk van de Noordzee afgesloten.

Dat was min of meer wat we in Almere zagen. Je rijdt de stad via moderne autowegen binnen. Af en toe worden die onderbroken door rotondes die je toegang geven tot de Danswijk, de Filmwijk of de Staatsliedenwijk. Straten zijn er respectievelijk genoemd naar de Rumba en de Wals, naar Hitchcock en Bunuel, naar Roosevelt en Churchill. Vele grachten – hoe kan het ook anders – zorgen voor afwatering, fietsers zijn er koning. De bungalows in de verschillende wijken zien er allemaal hetzelfde uit, al moeten we toegeven dat het erger kon. Het centrum was niet al te groot. De straten hadden er eenvoudige namen, het marktplein was niet meer dan een open ruimte tussen enkele anonieme huizenblokken, hoewel het ook al moderne station wel iets had. Een grotere boulevard met boompjes moest optochten met majorettes of een carnavalstoet mogelijk maken. Mja. Echt overtuigd waren we niet. De jachthaven, wat verderop, was wel eens leuk om rond te wandelen, maar dan vooral omdat er een mooie driemaster te bewonderen was. De luxueuze appartementen met zicht op meer waren iets mooier, maar het is toch bijzonder anoniem. Dit was bij mijn geboorte – eind jaren zeventig – nog braakliggend terrein of minstens een bouwput. Het blijft raar.

Idem dito in Lelystad. Een vers aangelegde kaai aan een artificiële gracht was creatief bebouwd. Ook de evenementenhal was mooi maar voor de rest anonimiteit troef. En toch wonen er duizenden mensen, waarvan het grootste deel nooit iets anders heeft gekend. Is men minder gelukkig in die omgeving dan zij die in, pakweg, Leiden of Delft zijn opgegroeid? Als buitenstaander kan je daar bevestigend noch ontkennend op antwoorden. We laten het in het midden, maar één ding is zeker: het is fascinerend.

Noordoostpolder

Op weg naar het noorden moesten we dwars door de Noordoostpolder rijden. Ook dit, in het verlengde van Flevoland, is gebied dat werd gewonnen op het IJsselmeer. Toen de polder werd aangelegd, in de tweede helft van de jaren dertig, was er immers al geen sprake meer van de Zuiderzee, want die hield op 28 mei 1932, om twee na één ‘s middags, op te bestaan. Op dat moment werd het laatste gat in de Afsluitdijk gedicht. Er werd voorrang gegeven aan het noordoosten van het IJsselmeer omdat daar een grotere afzetmarkt was voor de vrijgekomen gronden. Het waren, zoals we van de Nederlanders ondertussen gewoon zijn, opnieuw grote werken, waarbij twee eilanden naar de geschiedenisboeken werden verwezen: Schokland en Urk. Schokland was een lang, rechthoekig eiland met twee dorpen: in het noorden Emmeloord en het zuiden Ens. Het noorden was katholiek, het zuiden protestant. Twee werelden op één eiland en die werden in het midden van de Zuiderzee meer dan eens door zware stormen getroffen. In 1859 was het welletjes geweest: Willem III liet het eiland haast volledig ontruimen. Pas een kleine eeuw later kwam er weer bewoning op de plaats, maar toen was het gewoon een deel van de Noordoostpolder.

Urk onderging hetzelfde lot. De geschiedenis van het voormalige eiland is zowaar nog merkwaardiger. Het streng protestantse Urk is steeds een kleine, gesloten gemeenschap geweest, met alle gevolgen van dien. Inteelt was er schering en inslag, terwijl het dorp in Nederland de primus qua nataliteitsgraad was en is. De Heer volgend resulteert dit in een vruchtbaarheidscijfer van bijna 22 ten duizend, waarmee de Urkers nét niet het dubbele van het landelijke gemiddelde bereiken. Christen-Democraten en religieuze partijen behalen bij de verkiezingen samen niet louter een ruime meerderheid, maar een ronduit stalinistische score. Het cumulatieve stemmenpercentage van het CDA, de SGP en de ChristenUnie bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer van 2006 bedroeg niet minder dan 93,8% en dat is nauwelijks minder dan de score van de Chinese communisten bij geveinsde verkiezingen.

Urk leeft grotendeels van visvangst. De afsluitdijk heeft daar niets aan veranderd. Het werd veruit de grootste vissershaven van het land en de visverwerkende industrie leerde het dorp kennen. Ondanks de ruime vloot worden de zeedieren voor het overgrote deel niet meer via het water aangevoerd, maar wel over land. Vrachtwagens met vis rijden af en aan en worden in Urk verhandeld. Afgelegen, ietwat excentriek, gesloten maar niet dood: zelfs zonder eilandstatus is Urk springlevend.

Michelin leert ons dat Giethoorn in Overijsel een mini-Venetië is. Jammer genoeg is het er niet enkel pikdonker, maar vooral bijzonder verlaten. In februari lijkt dit wel een spookstad te zijn. Niets, maar dan ook niets valt er uit de vermeende kanaaltjes op te maken. Parkings lijken er bij overvloed te zijn, maar wij kunnen er op een koude zaterdagavond niets doen. Toeristische trekpleisters volgen nu eenmaal de wetten van de economie. En we kunnen hen geen ongelijk geven, want wie haalt het in zijn hoofd om op zo’n onmogelijk moment deze oorden aan te doen?

Ondertussen waren we al in het even donkere Vollenhove gepasseerd. Deze stad – sinds de dertiende eeuw heeft de liliputter stadsrechten – lag oorspronkelijk aan de Zuiderzee, maar heeft na de voltooiing van de Noordoostpolder haar kust verloren. Lang geleden was precies dat de voornaamste bron van inkomen. De Vollenhovers visten op steur, maar na de inpoldering en het verlies van een echte vissershaven ging dit ter ziele.

Groningen

In Groningen is het duidelijk waarom we in het hoge noorden van dit land zijn beland. Het is er zowaar nog kouder dan elders. De sneeuw ligt nog volop langs de weg en op de parking van ons hotel is het uitkijken geblazen. Op zaterdagavond ligt deze studentenstad er op vele plekken verlaten bij, maar het lijkt op het eerste zicht een aangename bedoening te zijn: een mooie universiteitshal, een plein genre Leuvense Oude Markt, vele boekhandels, … Eventjes lijkt er zelfs een mooi overdekt marktje te zijn, maar onze hoop wordt al gauw aan diggelen geslagen. Het gebouw huisvest nu de lokale Albert Heijn. Weg romantiek.

Onze tweedaagse expeditie kwam neer op een retourtje Amsterdam-Groningen. Tijdens het eerste deel zouden we langs het oosten van het IJsselmeer tot in het hoge noorden van het land rijden. Groningen ligt toch een aantal (milli)graden noorderbreedte hoger dan de hoofdstad: op de kaart bevindt de hoofdplaats van de gelijknamige provincie zich op dezelfde hoogte als Bremen en maar net iets lager dan Hamburg, Gdansk en Minsk. Als starter staan we eerst in het pittoreske Amersfoort stil om daarna via Flevoland met Almere en Lelystad naar de Noordoostpolder door te rijden, waar Urk een niet te missen vissersdorp is. Met een passage langs Vollenhove en Giethoorn ging de heentrip een eindpunt bereiken. De terugreis zou via de afsluitdijk het westen van het land incorporeren. Op onze weg kwamen we Leeuwarden, de Afsluitdijk, Enkhuizen en Hoorn tegen. Alles samen goed voor een flinke zeshonderd kilometer.

Naar Amsterdam sporen is dankzij het weekendticket van de NMBS een sinecure. Het is nu al mijn derde bezoek in korte tijd. Je hebt de stad snel onder de knie. Dé stad, inderdaad, want dit weekend bevestigde nogmaals dat Amsterdam niet representatief is voor de rest van Nederland. Het mooie patrimonium van de stad komt op een donkere vrijdagavond in februari niet echt tot haar recht. Alle clichés worden meteen bevestigd: op straat zie je inderdaad hordes langharig werkschuw tuig, nozems, ex-provo’s, lichtjes euforische bezoekers aan het Red Light District en ordinaire bosjes drugstoeristen. Je snuift de sfeer letterlijk op: op vele plaatsen hangt een doordringende wietgeur. De coffee- en seksshops doen goede zaken, de economie draait: welcome to Amsterdam. U komt best overdag terug om de Dam met Paleis, de Rokin, het Leidseplein, het Begijnhof, het Rijksmuseum, het Vondelpark, het Anne Frankhuis en alle andere schitterende bezienswaardigheden van deze stad te bewonderen.

Na een sightseeing-tour van twee uur begeven we ons naar ons hostel. Nederland waterland: we brengen de nacht door in een kajuit van een woonboot die in de Oosterdokken, vlakbij het Centraal Station, voor anker ligt. De plaats is navenant. In ons compartiment voor twee personen kunnen we nog net naast elkaar staan. Zitten is onmogelijk. Bovendien is dit soort verblijfplaats niet geschikt voor mensen die langer dan 1m75 zijn. Ach, wat doet het er toe. Het sluit helemaal aan bij het thema van onze reis. Goed begonnen is half gewonnen.