Ik raakte persoonlijk betrokken in de structuren eind 1999. Van opportunisme kon u mij bezwaarlijk beschuldigen: de partij had net veertig jaar regeringsverantwoordelijkheid opgenomen en was na die vermaledijde dertiende juni in de oppositie beland. De VLD, die was hip. Daar moest je zijn om er bij te horen, maar het programma en nog veel meer de stijl van de Vlaamse liberalen spraken me niet het minste aan. Neen, als we er dan toch wat van onze kostbare tijd willen aan spenderen, geef ons dan maar een partij die zich tot alle lagen van de bevolking richt en die bewezen heeft dat ze met bekwame en integere mensen dit woelige land kan besturen. De CVP it shall be, maar was dat nu net een partij die in een ongeziene crisis was beland. De dreun was hard aangekomen.

Stefaan De Clerck, de enige figuur die niet echt was afgegaan, kwam al snel aan het roer. De Kortrijkzaan had er zin in. We zouden nadenken over wie we zijn, over onze boodschap en moesten dringend ons programma actualiseren. De structuren moesten worden opengegooid (remember de bijenkorven?) en, last but not least, een nieuwe naam ging de kers op de taart worden. De voorzitter stond voor een hachelijke taak: tegelijk renoveren en geloofwaardig oppositie voeren, maar ook weten dat hij als locomotief eigenlijk een trein moest trekken die te zwaar was om op snelheid te komen. Politieke communicatie was in een razendsnel veranderend medialandschap niet zijn sterkste punt en dat wist hij ook wel, maar hij en de partij werden er genadeloos op afgerekend. Het moet voor de man zwaar zijn geweest en dat hadden wij als Jongeren ook niet steeds even goed begrepen. Le parti, c’était lui. Hoezeer de verschillende kopstukken ook hun best deden om hét alternatief voor paars(-groen) voor te stellen, steeds stond de CVP, en later CD&V, gelijk aan wollig taalgebruik, want die voorzitter, dat was toch geen groot licht. Hij kon niet duidelijk maken waar zijn partij voor stond en als hij dat niet kon, dan kon de rest van de partij dat ook niet. Punt. Pas nadien werd duidelijk wat voor hondenstiel Stefaan De Clerck toen heeft moeten verrichten. Incasseren, inderdaad, maar daar deden we toen allemaal aan mee. Dat is uiteindelijk zelfs normaal. Politiek is niet voor koorknaapjes, al kan je soms twijfelen aan de effectiviteit van dit hard-tegen-onzachtspel.

Op de dirigent schieten is makkelijk. De fundamentele keuzes werden echter collectief gemaakt en door de leden op de congressen goedgekeurd. Van 1999 tot en met 2001 werden inhoudelijk – ondanks de modeterm wolligheid – duidelijke standpunten ingenomen. Het sociaal-economisch programma stond, op wat punten en komma’s na, weinig ter discussie. Op ethisch vlak gingen we er grondig op vooruit; als Jongeren militeerden we voor het homohuwelijk en haalden, tegen alle verwachtingen in, onze slag thuis. Ook op dat laatste punt, de V, bereikte de partij een al dan niet lichtjes geforceerde consensus. In die nieuwe naam stond de letter voor Vlaams. De partij heeft altijd al een sterke en mondige Vlaamse vleugel gehad. Hoe zou je zelf zijn: je kan een uitgelezen kans om een thema, met een groot electoraal potentieel, toch niet zomaar laten passeren? Verbaal sterke vertolkers, makkelijk aan de man te brengen en een zee aan mogelijke klanten: wat kan je meer wensen? Eerlijk is eerlijk: het Congres van Kortrijk van eind september 2001 stemde het confederalisme en de staatsdragende partij begon sterker dan ooit een Vlaamse koers te varen. De keuze was door het opperste orgaan gemaakt en daar moesten we ons als militant bij neerleggen. Zo gaat dat nu eenmaal in een democratische partij.

Ik keerde met gemengde gevoelens uit Kortrijk terug. Ja, we stonden er weer, opgefrist en met veel enthousiaste militanten die er elke dag opnieuw weer voor gingen. Aan de andere kant moesten we als diezelfde militant, die rotsvast in de fundamentele socio-economische boodschap van de partij gelooft, steeds erbij vertellen hoezeer we aan dat Vlaanderen verknocht waren. Meer Vlaanderen en minder België. Als studenten kwamen we heel vaak in contact met andersdenkenden en moesten dus steeds heel wat moeite doen om mensen van ons alternatief te overtuigen. “Zijn jullie dan voor een onafhankelijk Vlaanderen?” Neen, dat ook weer niet. Of toch een klein beetje? Een heel klein beetje misschien. Ik voelde me daar ongemakkelijk bij. Vlaams was bon ton, het woord België hanteren was naïef. Maar goed: my party, right or wrong. We probeerden de officiële standpunten te verkondigen, maar het leverde steeds een vlaag van buikpijn op. Wie in deze materie een gematigde en redelijke overtuiging heeft had het moeilijk. Ik had een viscerale afkeer van de stijl en het programma van de Volksunie en later de N-VA. Nu moesten we als overtuigde Christen-Democraten ook de nadruk op een analoog discours leggen. Het was uiteindelijk voor de goede zaak.

In 2003 plakte het CD&V-cement nog niet. Paars kon niet gebroken worden en Verhofstadt – de baarlijke duivel – kon aan een tweede ambtstermijn beginnen, met dank aan de alomtegenwoordige teletubbies. Stefaan De Clerck werd bedankt voor bewezen diensten, die, alles in ogenschouw genomen, in de gegeven omstandigheden niet gering waren. Een kapitein kan in een woeste zee zijn schip zo goed en zo kwaad als mogelijk rechthouden, maar soms zijn de golven té sterk. Yves Leterme nam het roer over en het leek de man van de laatste kans. Hoe krijgen we de boel weer op de rails nu al onze inspanningen niet lijken aan te slaan? De rekensom was snel gemaakt. Er werd op de V ingezet en op 14 februari 2004 was het kartel CD&V-N-VA een feit. Opnieuw was het voor sommige militanten met veel spijt in het hart, maar de partij had een keuze gemaakt met rationele argumenten. De Vlaamse verkiezingen werden dankzij de ongeëvenaarde Respect-campagne (en het zichtbaar worden van het jarenlange geklungel van Verhofstadt) gewonnen door CD&V-N-VA, al voelden ze de hete adem van extreem-rechts in de nek. En ja, soyons sérieux, op dat moment had het zogenaamde Vlaams Kartel er voor gezorgd dat we als militant niet meer als politieke paria werden behandeld. Dat was mooi meegenomen, met dank aan die V. Ondertussen, en dat is geen onbelangrijk detail, was de verhouding met zusterpartij cdH beneden het vriespunt gezakt. Milquet’s capitulatie bij de Lambermontakkoorden had diepe wonden geslagen. Een partijgenoot omschreef het plastisch: “Beide partijen lijken op elkaar zoals een paard en een zebra.”. Of een andere: “Tja, wij hebben nog een gemeenschappelijke rekening en er zijn de mooie ogen van Joëlle Milquet.”. Het ongenoegen was niet meer dan terecht en die mooie ogen van Milquet, euh, u begrijpt dat enige ironie zich van ons meester maakte. Cynisme was voor later.

L’état de grâce van de Vlaamse Leterme I duurde lang. Terecht. Er waaide een nieuwe wind door de regio. Behoorlijk bestuur en nederigheid werden geapprecieerd. De regering had ook de portefeuille mee en kon goede resultaten voorleggen. Elk congres klonk het applaus harder. Bovendien was er steeds een delegatie van de vrienden van de N-VA aanwezig. Geert Bourgeois liep er in het begin heel onwennig rond. Het was niet evident voor de man: hij had zijn leven lang in Izegem tegen die CVP gestreden. Lokaal kon er in de borstelstad immers onmogelijk een kartel worden gevormd. De ironie van een tijdelijk politiek fenomeen. We moeten eerlijk blijven. Het was dan wel niet mijn droomformule, maar we haalden er stemmen mee. In een democratie zijn die nu eenmaal noodzakelijk om je programma te kunnen uitvoeren. Het gaat om het eindresultaat.

En toen kwam 2007. Als minor doch onvervangbare partner van het kartel kon de N-VA naar hartelust haar radicaal Vlaams programma in de campagne uitspelen. Verhofstadt, die verrader van de Vlaamse zaak, was politiek opgebrand en het kartel had een eenvoudige en duidelijke boodschap. Yves Leterme haalde een monsterscore en wist meteen hoe laat het was. Met 796.000 voorkeurstemmen heb je geen vrienden meer. Er was veel beloofd; de druk was enorm. De Big Bang moest er komen en de man die het compromis moest realiseren speelde één tegen allen. De rest is geschiedenis. Die zomer kon de partij nauwelijks op enige vorm van medewerking of clementie rekenen. Madame Non was geboren. Met haar Franstalige collega’s bleek evenmin iets aan te vangen. Twee aparte publieke opinies hadden het antagonisme op de spits gedreven. Met de Franstaligen viel gewoon geen land te bezeilen. Nous ne sommes demandeurs de rien. Het was niet enkel slecht toneel, het was ook tegen alle ratio in. Zestig procent van het huwelijk wou over de relatie praten; veertig procent negeerde elke redelijke dialoog. De onderhandelingen mislukten; na het Verhofstadt III-intermezzo raakte Leterme I niet op dreef. En passant splijtte het kartel en tegen kerstmis zorgde Fortis voor de totale crash.

De breuk van het kartel was vooral voor de vader ervan een pijnlijke zaak. Tijdens een inderhaast samengeroepen congres in Molenbeek zagen we bedroevende taferelen, maar zij die er nooit echt fan van waren geweest konden daarvoor moeilijk een traan laten. Wel voor het openlijke lijden van de partij. Met heel die kartelhistorie blijf je als militant worstelen. Ja, het leverde ons een verkiezingsoverwinning op en we konden hierdoor een deel van ons programma realiseren. Dat is uiteindelijk belangrijker dan het knagende gevoel bij een minderheid van de militanten. Die minderheid was groter dan men aanneemt, maar alle neuzen moeten nu eenmaal in dezelfde richting wijzen. Op korte termijn heeft het kartel zeker vruchten afgeworpen. Dat was hoog nodig. Op lange termijn bleek het een blok aan het been. De partij heeft nadien – au besoin de la cause – haar vroegere staatsdragend karakter eventjes terug opgenomen, maar deze formule bleek tijdens de verkiezingen van 2010 niet meer geloofwaardig. Persoonlijk kon ik mij perfect vinden in het gematigde discours van die campagne, maar het was damage limitation. Het spektakel was op de spits gedreven en de Vlaamse kiezer koos voor meer radicale maar duidelijke taal. Jammer.

Here we are now. De partij zakte naar een historisch dieptepunt en ketende haar wagonnetje terug vast aan de N-VA van Bart De Wever. De draad van voor juni 2007 wordt weer opgepikt, maar dan in een omgekeerde positie. Daar waar de ter ziele gegane Volksunie door de Christen-Democraten werden gereanimeerd, daar dreigt mijn partij door het verloop van de feiten door diezelfde N-VA naar de woestijn te worden gestuurd. Paniek is nooit een goede raadgever, maar stilaan rijzen vragen naar de unique selling position van CD&V. Eén ding stelt me gerust: voor de Vlaamse Zaak en het one issue-denken is er een beter alternatief. CD&V zal de Vlaamse Leeuw alvast niet harder moeten laten brullen dan de N-VA. Waar moeten we dan op terugvallen? De vraag stellen is in se al een belediging. De partij heeft een verschrikkelijk waardevol maatschappelijk project. Iedereen moet in deze samenleving zijn of haar plek kunnen vinden: sociale bescherming en vrij initiatief zijn de hoekstenen van ons maatschappelijk bestel. Een efficiënt staatsapparaat is daartoe een noodzakelijke voorwaarde. Aan deze staatsstructuur moet worden gesleuteld. Daarvoor hébben we, chers amis francophones, een staatshervorming nodig, maar dan één waarin vlag en wimpel geen rol spelen. De discussie moet van haar passies en donderpreken worden ontdaan. Wij hebben geen Vlaamse Leeuw nodig om deze staat beter te doen functioneren. Alleen: met een symbool kan je de boodschap zoveel beter verkopen. Nuance is niet in een logo of een vlag samen te vatten. Jawel, de ampersand, maar dat is een doordenkertje waarmee we niet kunnen scoren. Het is een historisch probleem: hoe breng je een te rijke boodschap aan de man? Ik weet het ook niet. We kunnen alvast maar onze plicht doen: dagdagelijks met gezonde alternatieven komen en op de verschillende bestuursniveau’s doen wat moet worden gedaan. Verantwoordelijkheid nemen, maar dat klinkt zo moraliserend.

Dreigt de woestijn? Eventjes wellicht en misschien langer dan gewenst, maar politiek blijf een cyclisch gegeven. Geen enkel regnum blijft duren. Jean-Luc Dehaene was ooit uitgespeeld. Steve Stevaert was na 2003 nog slechts een schim van zichzelf. Guy Verhofstadt ging traag op en steil neer. Het Blok scoorde in 2004, maar kwijnde weg. Yves Leterme haalde ongeziene scores, maar ook dat liedje bleef niet duren. Bart De Wever weet als de beste dat hij de volgende in dat rijtje is. Vroeg of laat. Daarna is het weer aan iemand anders. Wie dat zal zijn weten we niet. De tijd van de ongenaakbaren is voorbij. We kunnen alleen maar hopen dat de volgende formule de onze wordt. Zeker is dat niet. Ondertussen moet de partij verder doen waar ze goed in is: midden de mensen. De unique selling position.

Wie initiatief neemt stelt zich kwetsbaar op. De usual suspect stelde het ganse gebeuren in vraag. Guy Verhofstadt ging met een opinieartikel in Le Monde in de clinch met het Franse establishment. In een Europa van de eenentwintigste eeuw heeft het geen zin om in termen van natiestaat te denken en het debat grosso modo binnen de grenzen van het Verdrag van Versailles te voeren. Dit zijn verouderde begrippen en kunnen enkel tot etnocentrisme leiden. We moeten naar een verenigd Europa met vrije individuen, ontvoogd van enige nationale identiteit. Frankrijk mist met dit debat een grote kans. Ondanks een vernietigend commentaar van Bernard Kouchner, de Franse minister van buitenlandse zaken, ging Verhofstadt op zijn elan verder en stelde wat later, de zaken tot in het extreme doortrekkend, dat nationale identiteiten uiteindelijk tot Auschwitz leiden. De Verenigde Staten van Europa, waarmee de voormalige eerste minister zich voor de eerste keer voor een Europese topjob onmogelijk maakte, zijn de uiteindelijke toekomst. Europese waarden en normen moeten die van de natiestaat – of van subnationaliteiten – vervangen. Geen nationalisme, maar internationalisme, gebaseerd op wederzijds respect en verdraagzaamheid. Verhofstadt zag de bui hangen en kocht een paraplu om zich te beschermen tegen de bakken kritiek die op hem gingen vallen.

Inderdaad, nationale identiteiten hebben in het verleden heel wat bloed doen vloeien. Of beter: op nationale identiteiten beroep doende ideologieën en perverse machtsstrategieën deden Europa meer dan eens in brand staan met Dachau, Treblinka en Auschwitz als extreem hallucinant culminatiepunt. Identiteiten, politiek vertaald in nationalisme, zijn kwetsbaar voor misbruik door totalitaire regimes. We moeten in een politieke context dus bijzonder omzichtig omspringen met het begrip. Dat begrip is bovendien niet eenduidig. Er bestaan honderden interpretaties van wat een identiteit precies is. In vele studies wordt het concept op diverse manieren gehanteerd en die zijn vaak incompatibel. Toch zijn er bibliotheken volgeschreven over het identiteitsbegrip en de mate waarin het toepasbaar is op deze of gene groep. Het moet dus wel enige maatschappelijke relevantie hebben. Je kan het niet meteen aan de kant schuiven.

In een grijs verleden heb ik ooit eens een thesis geschreven over de identiteit van de Québécois. Het toonde aan dat spreken over identiteiten een bijzonder complexe aangelegenheid is. De Québécois zijn niet louter te herleiden tot de Franstalige Canadezen. Het zijn eerst en vooral de inwoners van de provincie Québec, die zes miljoen zielen telt die haast integraal aan de oevers van de St. Laurent wonen. Het grootste deel is Franstalig, maar ondertussen zijn ook een grote groep mensen Engelstalig van thuis uit. De oorsprong van de immigranten – dat zijn ze behalve de aboriginal peoples allemaal – bevindt zich inderdaad voornamelijk in Frankrijk, maar intussen is ook Québec een melting pot. Zo wonen in Montréal meer dan tachtig nationaliteiten. De Franstaligen waren van katholieke huize en de Kerk nam, net zoals bij ons, tot diep in de tweede helft van de twintigste eeuw een dominante positie in. Naar buiten toe kwam Québec lange tijd als een Franstalig blok naar voor, want hun taal en cultuur – een groot onderdeel van hun identiteit – was binnen het hoofdzakelijk Angelsaksisch Canada in het bestaan bedreigd. Nationalistische partijen staken de kop op en tot twee keer toe werd een referendum georganiseerd waarbij de inwoners werd gevraagd of ze al dan niet een onafhankelijk Québec wilden of, als alternatief, ze in de Canadese federatie wensten te blijven. Twee keer, in 1980 en 1995, ving men bot. Nu via allerlei akkoorden en mechanismen de Franse taal en achtergrond substantieel wordt beschermd is de roep om onafhankelijkheid fel getemperd. Verwacht wordt dat een derde referendum met een duidelijk “non” de souverainistes definitief het zwijgen zou opleggen. Ze wagen zich er voorlopig niet meer aan. Het komt er op aan om een modus vivendi te vinden. Dit alles bewijst dat identiteit wél een rol speelt en culturele verrijking kan betekenen. Het is toch fascinerend dat er in een Angelsaksische woestijn nog steeds een Franstalige oase met een rijk cultureel erfgoed is. Identiteit op zich is niet vies. Belangrijker is hoe je er zelf mee omgaat. Een nieuwe generatie Québécois is zich bewust van zijn geschiedenis – de leuze is niet toevallig je me souviens – maar ze kijkt ook naar de toekomst in een Canada met grote opportuniteiten.

Het verhaal van Québec brengt ons automatisch naar ons eigen verhaal: wat met de Vlaamse identiteit? Is er überhaupt een Vlaamse identiteit? Ook hierover zijn honderden boeken geschreven en laaien de discussies met veel pathos op. Zelf heb ik nooit enige nood gevoeld om mij hiermee te associëren of voor het zogenaamd Vlaams-zijn op te komen. Het zegt me gewoon niets. Ik hou meer van de open, meertalige Belgische federatie, maar dat is een persoonlijk standpunt. U mag mij zelfs van enige dédain ten opzichte van de (in-)Vlaamse retoriek, hun provincialisme, hun folklore, hun symbolen, hun verhalen, hun voormannen, hun militanten en hun politieke partijen verdenken. What the f***… Je kan echter niet ontkennen dat een deel van de bevolking wel in dit discours wenst mee te lopen en dit als ideaalbeeld ziet. Ik wil hen met plezier proberen te overtuigen van mijn eigen gelijk, dat ook dat Vlaams gevoel een constructie is, maar het heeft per slot van rekening geen zin. Doen ze iets verkeerd met fier te zijn omdat ze Vlaming zijn? Zolang ze zich niet laten meeslepen door die horde platvloerse neofascisten en erkennen dat je ook met een andere huidskleur of een andere culturele achtergrond erbij kan horen mogen ze voor mijn part Vlaming zijn. Identiteit zit voor een groot stuk tussen de oren. Of beter: identiteiten. Men heeft er meerdere: men is Gentenaar in Oost-Vlaanderen, Oost-Vlaming in Vlaanderen, Vlaming in België en Belg in de wereld. Multiple identities.

Nationale en subnationale identiteiten zijn dus een feit en niet meteen een probleem voor de Europese beschaving (mét een joods-christelijke identiteit). Zolang je die goed beheert, ze niet misbruikt en er politiek correct mee omgaat. Aan Nicolas Sarkozy om te bewijzen dat hij dat kan. Moet Guy Verhofstadt dan met lege handen naar huis? Zijn supranationale on-identiteit is iets te vaag om nationale identiteiten op te volgen. Het kadert vooral in een nieuwe aflevering hoe maak ik mij nog maar eens onmogelijk voor een Europese topjob. Verhofstadt toont hiermee aan dat zijn cyclisch politiek gedrag gewoon verder gaat. De ideoloog en de machtspoliticus wisselen elkaar elk decennium af. In de jaren zeventig reisde de inspirerende PVV-Jongerenvoorzitter het ganse land af om iedereen van zijn visionaire ideeën te overtuigen. Als minister van begroting leerde hij de lepe truken kennen en toepassen, maar eenmaal in de oppositie kwam de filosoof weer boven. De burgermanifesten gingen de wereld veranderen. Na de dioxinekippen bewees Guy Verhofstadt opnieuw dat hij een machtspoliticus pur sang was. Nu hij terug met quasi lege handen staat zit hij weer in zijn ideologische fase. Als leider van een al bij al beperkte fractie in het Europees Parlement én grote verliezer bij het uitdelen van de portefeuilles moet hij weer een been hebben om over te klagen. Een idee om de wereld te veranderen. Da joenk blijft zichzelf. Het is nog maar de vraag of dat een slechte zaak is. En plein public inhoudelijke discussies voeren: het is wat anders dan de Europese president openlijk uitschelden. Ik zeg niet meteen nee tegen een stevig debat. Of is de hele zaak één toneelstuk om zijn fractie op de kaart te zetten? Ik zal voor één keer mijn cynisme in de kast stoppen. Trakteer me nu maar op een West-Vleteren, Guy…

Dat mijn partij – voor alle duidelijkheid: niet Open VLD – in het nabije verleden woelige momenten heeft gekend hoeft geen betoog. Dat brengt steeds nervositeit met zich mee, maar op dit niveau kan je niet anders dan het hoofd koel te houden. We moeten vooruit met de geit, want ook in moeilijke tijden moet je sterk zijn en je niet laten leiden door valstrikken van anderen. Laat staan dat je er zelf legt.

Zo te zien lijken de liberale collega’s dezer dagen even woelige tijden mee te maken. De ongeziene affaire-Vijnck heeft het blazoen van Bart Somers grondig besmeurd. De voormalige minister-president dacht op een efficiënte manier LDD de wind uit de zeilen te halen, maar het draaide enigszins anders uit. Wat het daglicht niet mocht zien is op een of andere manier toch boven water komen drijven. Projectiel Dirk Vijnck bedacht zich – de echte reden hiervoor zullen we wellicht nooit kennen – en diende Somers hiermee een nekschot toe, maar de liberale nek lijkt van olifantenvel te zijn. De burgemeester van Mechelen kwam er met een generaal pardon van af, maar daarvoor moest het allerhoogste middel worden ingezet: Guy Verhofstadt. Dat coming man Kris Luyckx zich ongewild in dit kluwen vastreed is bijzonder pijnlijk; het toekomstig lijsttrekkersschap en niets dan het lijsstrekkersschap zal zijn deel worden als men de arme niet wil afmaken vooraleer zijn carrière goed en wel begonnen is.

In je reinste Slangen-stijl probeerde Somers de aandacht van zijn démarche af te leiden door zijn pijlen op coalitiepartner CD&V te richten. De partij zou besluiteloos zijn. Als het van de liberalen afhangt wordt alles na de verkiezingen weer in de weegschaal gelegd. Indien het Christen-Democratisch alternatief niet snel keuzes maakt zal men er met plezier de stekker uithalen. Bart heeft spierballen en we zullen het geweten hebben. Gaat Open VLD – wat het adjectief ‘Open’ na alle commotie nog in de naam doet is mij een raadsel – in moeilijke tijden het land nog maar eens in een chaos storten? Is men jaloers op het niet misprezen beleid van Kris Peeters? Of zet men nu al de zware middelen in om het dipje te verhullen? Is men nu al toe aan wanhoopspogingen of houdt men nog een en ander achter de hand voor de laatste campagneweek? Eén ding staat echter vast: de partij is ervan overtuigd dat de aanval de beste verdediging is. Jammer voor hen sturen ze verkenners met bajonetten naar het front. Komen de tanks nog of is alle munitie al uit de kast verdwenen?

Op dit soort verklaringen hoeven we niet te reageren. Het enige geloofwaardige alternatief voor Open VLD heeft dezer dagen wel beter te doen. Campagne bestaat niet uit giftige aanvallen, maar uit het overtuigen van de kiezer. Dat doe je door het brengen van een positieve boodschap. Moddergevechten kunnen we missen als kiespijn, want daar heeft niemand iets aan.

Zou er misschien sprake zijn van paniek in liberale rangen? Feit is dat de catch met hun voormalig goudhaantje Jean-Marie Dedecker volop woedt. Remember de liberale voorzittersverkiezingen van enkele jaren geleden: de bulldog uit Oostende kon toen 40% van de stemmen inlijven. Nu voert hij met een deel van dat electoraat een oorlog met zijn vroegere minnaars.

Ondertussen weet men in de Melsenstraat niet meer van welk hout pijlen te maken en kan de partij niets anders dan pater patriae Guy Verhofstadt nu al op te voeren om de gemoederen te bedaren. Meer en meer lijkt het er op dat dit nog steeds een eenmanspartij met een uit de kluiten gewassen fanclub is. Zoals de voorbije vijfentwintig jaar. Ach ja…

Verhofstadt I, een regering die voor eens en voor altijd had afgerekend met de tsjevendictatuur, kreeg alle krediet en vierde rond de eeuwwisseling hoogtij. Het kon niet op. De vlotte jongens en meisjes (althans die van liberalen en socialisten) vormden een stijlbreuk met het verleden en daar had men zo te zien nood aan. Didier Reynders paste perfect in dat plaatje en ging er voor zorgen dat het anders werd. Hij liet zich graag filmen en fotograferen in het bijzijn van de groten der aarde, maar zijn administratie, die een gigantische renovatie nodig had, zag weinig van een changement waarvan Reynders’ grote voorbeeld, Nicolas Sarkozy, later zijn handelsmerk maakte. De liberaal viert dit jaar een decennium financiën, maar weinigen zullen ons bevestigen dat hij op dit departement voor een copernicaanse revolutie heeft gezorgd. Ook zijn afhandeling van de Fortis-crisis was niet meteen een toonbeeld van goed bestuur. Aftreden? Nooit van gehoord. De Minister in Didier Reynders kan niet op algemeen applaus rekenen.

Toen Verhofstadt I in Verhofstadt II veranderde en medio 2004 zelfs in Verhofstadt 2.5 verdween Louis Michel van het Belgische politieke toneel en werd poulain Reynders de numero uno van de MR, de federatie van PRL, FDF en MCC. Hij cumuleerde na enige tijd zijn ministerschap met het voorzitterschap van de partij en maakte zich de onbetwiste leider van de MR. Hij deed er alles aan om te verzekeren dat zijn positie na een mogelijke comeback van Michel in de Belgische politiek onaantastbaar zou zijn. De partijvoorzitter in Didier Reynders zou ervoor zorgen dat zijn wil wet is. Als ooit iemand van de MR geroepen zou worden tot een eervolle functie in dit land ging dat Didier Reynders en niemand anders dan Didier Reynders zijn. Le parti, c’est moi.

Tijdens de federale verkiezingen van 2007 behaalde Reynders’ formatie een relatieve overwinning. De PS was afgestraft en meteen speelde hij de Waalse eerste viool. De formatiesaga en de communautaire ontploffingen die op de verkiezingen volgden hebben hem meer dan eens in beeld gebracht bij de keuze van een mogelijke eerste minister, maar het is nooit zover gekomen. Het moet zijn ego enorm hebben gestreeld, maar in de gegeven omstandigheden was het niet haalbaar om de Zestien in te palmen. Maar toch: Didier Reynders was incontournable in de Wetstraat en daar genoot hij van. De machtspoliticus in Didier Reynders kon alvast moeilijk verbergen dat hij zichzelf tot het selecte clubje van potentiële eerste ministers rekende.

Ten slotte heb je nu de Didier Reynders die de sterke man van Wallonie-Bruxelles wil worden. Nu blijkt dat het toch niet realistisch is om ooit leider van een federale regering te worden zet hij zijn zinnen op de absolute leiding van de Franstalige component van dit land. Als het in de regionale verkiezingen van juni meezit zal hij met plezier Rudy Demotte uit het Elysette verdringen. Didier Reynders zal van daaruit, zij het op kleinere schaal, alles in het werk stellen om als enige te kunnen beslissen over het zijn of het niet zijn van een ploeg bestuurslieden en over het inzetten van de schaarse middelen. Als het niet lukt op federaal niveau, dan zal het met deze man wel op regionaal niveau anders worden. De machtswellusteling in Didier Reynders heeft torenhoge ambities.

Quo vadis? Reynders heeft het voorbije decennium continu gepoogd om rond zijn persoon een independent kingdom op te bouwen. De man geniet van de macht op alle niveau’s binnen de regering en binnen zijn partij. Lijkt hij daar aan een plafond te komen, dan zoekt hij binnen het politieke bedrijf een nieuwe uitdaging waar hij het centrum van de belangstelling zal zijn.

Het is maar de vraag of het een slechte zaak zou zijn mocht Reynders op zeven juni het federale niveau voor het regionale inruilen. Als Minister van Financiën heeft hij bewezen dat zijn machtspolitiek en bekwaam vakministerschap niet verenigbaar zijn. Als onberekenbare vice-premier was hij weinig constructief om tijdens de recente anni horribiles in de diverse dossiers tot een aanvaardbare oplossing te komen. Als partijvoorzitter heeft hij alle moeite van de wereld om de broze evenwichten binnen de MR te bewaren. Het projectiel genaamd FDF doet er alles aan om de voorzitter het vuur aan de schenen te leggen; Reynders’ poging tot verbreding door het aantrekken van Rudy Aernoudt is een fiasco gebleken. In die optiek zou het geen verkeerde zet zijn mocht de man naar Namen trekken, maar kunnen onze Waalse vrienden dit zichzelf wel aandoen? Om het met de gevleugelde woorden van de vice-premier te zeggen: we zullen zien…

Ooit, in een ver verleden, toen het internet nog niet bestond, nam ik lessen dactylo. Tijdens de eerste graad van het secundair onderwijs zat ik op maandag, dinsdag en woensdag elke ochtend van 8u00 tot 8u30 – vóór het begin van het eerste lesuur – achter een zogenaamde typmachine. Missie: blind leren typen. De weg naar dat nobel doel was lang en bezaaid met voetangels en valkuilen. Letterlijk: tussen de verschillende toetsen van een mechanische typemachine zat wat plaats; bij een foute tik schoof je met je vinger tussen de toetsen in. Er is nooit eosine aan te pas gekomen, maar een misser was allerminst een pretje.

Dat verergerde nog toen we een snelheidswedstrijd hielden. U denkt bij mij wellicht spontaan aan een GP F1, maar ik moet u ontgoochelen: we moesten binnen een tijdspanne van twee of drie minuten zoveel mogelijk “cdt” of “axd” tikken. De instructor, een vriendelijke dame van religieuze aard, hield haar antieke analoge chronometer héél goed in het oog en gaf ons telkens een duidelijk teken als de wedstrijd was afgelopen. Ik weet niet meer precies of dit via handgeklap dan wel een fluitsignaal verliep, maar iedereen moest er op dat moment mee ophouden. Je werd gequoteerd op het aantal aanslagen per minuut en het aantal fouten.

In het tweede jaar van de opleiding schakelden we over naar meer gesofisticeerd materiaal: de elektronische typemachine. Dit toestel had een correctiefunctie en veel zachtere toetsen, die heuse ‘toetsaccidenten’ voorkwamen. Het ging al stukken beter, maar nadien heb ik nooit meer zo’n toestel in mijn vingers gehad. Niet veel later deed de computer in het hart van West-Vlaanderen haar intrede. Ik meen me te herinneren dat ik het dactylodiploma nooit heb behaald, wegens te traag en veel te veel fouten, maar ik kan ondertussen wel blind typen en dat komt me nu goed van pas. Mission completed wat mij betreft.

Juist tikken is in het internettijdperk een must. Voor wie een website gebruikt voor commerciële doeleinden of voor propaganda moet een zo eenvoudig mogelijk te onthouden domeinnaam hanteren. Hierbij mag je niet vergeten om ook de alternatieven op te kopen, want voor je het weet loopt iemand anders met je voorgenomen bezoekers weg. Daarnet wou ik surfen naar de site van Barack Obama. Door obama.com in te tikken kom je ergens totaal anders uit. Barack.com is dan weer under construction. Het is op barackobama.com dat de boodschap te vinden is. Niet iedereen weet dat echter. Wellicht verliest Barack op die manier enkele honderden surfers. Het zal op vier november niet doorslaggevend zijn, maar door barack.com en obama.com op te kopen zouden een aanzienlijk aantal mensen wel op de juiste plaats terechtkomen. Nu geven ze het misschien na één poging op, tenzij ze googelen…

Aan domeinnamen wordt grof geld verdiend. Zo wist iemand de Kameroenese overheid ervan te overtuigen om de rechten op de .cm-extensie aan hem te verkopen. Alle niet geregistreerde .cm-domeinen zouden op die manier naar een reclamesite leiden, waarvan de man uiteraard de kassa incasseert. Een tikfout is snel gebeurd, zelfs al heb je jaren inspanningen geleverd om blind te leren typen. Het fenomeen heeft zelfs een naam: het is een geval van typosquatting. Je komt bij een tikfout uit op een verkeerde site. Kinderen zonder dactylo-ervaring maken ook al eens een ‘typo’ en je weet maar liever niet waar die hen heen kan brengen.

Bovendien kopen sommigen ‘vrijgekomen’ domeinnamen op. Zo beweert een bedrijf dat ze de geveilde domeinnaam yvesleterme.com hebben verworven. De premier kan zich voor een slordige 657 $ eigenaar noemen van het .com-domein van zijn eigen naam. Maar goed: Yves Leterme heeft zich wat .be-domeinen betreft alleszins ingedekt. Naast yvesleterme.be kom je ook via yves.be op zijn site terecht. guy.be en guyverhofstadt.be zijn dan weer niet (meer) geconfigureerd. Van domeinnamen kan je echte wapens maken…

Dit neemt niet weg dat de Octopusonderhandelingen een huzarenstuk worden. Niets wijst er op dat ene dame uit het Brusselse haar stopwoordje dit keer achterwege zal laten. Ze is bovendien vergezeld van haar kartelpartner. PS-voorzitter Elio di Rupo, die zes maanden aan de zijlijn verkleumde, maar nu weer in het middelpunt van de belangstelling staat laat geen gelegenheid passeren om als een pur sang opportunist met veel charme ballonnetjes op te laten.

Didier Reynders lijkt nog het meest inschikkelijk, al is hij bijzonder bedreven in het balanceren op slappe koorden. Hij zit tijdens Octopus immers aan de zijde van kartelpartner FDF, die, laten we eerlijk zijn, qua politiek gewicht verwaarloosbaar is, maar er steeds weer in slaagt om met boude uitspraken de sfeer te verzieken. Olivier Maingain heeft maar één doel: operatie entering van het schip der onderhandelingen. Een blok aan het been heet zo iemand, zowel aan dat van de Vlamingen als aan dat van Didier Reynders. De MR-voorzitter is alvast bereid om bochten te maken en dat is maar normaal ook.

Aan Vlaamse kant moeten we weinig verwachten van minor partners à la Groen!. Meer dan een figurantenrol zal de partij niet spelen, hoe goed de wil van Magda Aelvoet ook mag zijn. Open VLD zal zich dan weer als de gladde aal in het gezelschap gedragen. De partij schippert tussen scherpe Vlaamse standpunten en reactionair Belgicisme. Deze ambivalentie maakt het mogelijk om relatief ongehavend uit de gesprekken te komen. Ook zij zullen een operatie beschadiging niet schuwen. Een maximale blamage van Yves Leterme is voor hen dan ook één van de raisons d’être van Octopus. CD&V zal zich, vergezeld van N-VA, met hand en tand in deze slangenkuil verdedigen en staande houden. Het worden drukke en zenuwslopende maanden voor Etienne Schouppe, maar de voormalige spoorbaas heeft al voor veel hete vuren gestaan.

Is Octopus de laatste kans voor ons land om tot een harmonisch samenleven te komen? Moeilijk te zeggen, maar het is alvast een kapitaal moment om de chaos van de laatste jaren achter ons te laten.

Ik heb me er enkele jaren geleden al aan gewaagd en ook nu doen we een poging om de markantste feiten nog eens te bekijken, weliswaar door mijn lenzen.

Januari

1: No Smoking – Voortaan zijn restaurants in België rookvrij. Had al veel eerder zo moeten zijn. Weg ermee!

5: O dierbaar België - Op 5 januari schreef ik een stukje over Laken en hoe België er uit zou zien mocht het een republiek zijn. Kort gezegd komt het hierop neer: voeg de ministers van Staat toe aan de Senaat en kies één van hen om de zoveel jaar tot ceremonieel president. Die zou dezelfde bevoegdheden als onze vorst hebben. Zowat het systeem-Italië. Nu eens een Vlaming, dan weer een Waal. Het zou ons veel geklungel kunnen besparen. Albert II zelf deed zijn werk naar behoren, maar zijn entourage en naaste familie sloegen weerom geen al te best figuur. Zou dit tot een splitsing leiden? Niet noodzakelijk. Anyway, een erfelijke monarchie is een fenomeen uit een ander tijdperk en dit naar de geschiedenisboeken verwijzen is geen misdaad tegen de menselijkheid. Ook niet in België.

Februari

24: Onverantwoord dégoutant - In dit artikel alarmeerde ik de sensatiedrang onzer kwaliteitskrant De Standaard. Sorry, maar de leuze “onverantwoord interessant” mag men wel eens veranderen in “onverantwoord dégoutant”.

Maart

18: Sarko président! – Met JONGCD&V ga ik naar een verkiezingsmeeting van Nicolas Sarkozy. We zagen de man in de Parijse Zénith voor een publiek van 12.000 jongeren met veel geestdrift aangemoedigd worden. Hij gaf er een speech van jewelste. Geen enkele Belgische politicus kan aan zo’n charisma tippen. Wow…

18: Kimi Raïkkönen wint in Melbourne de GP van Australië. Het verwonderde niemand dat hij hier al tijdens zijn debuut voor Ferrari in zou slagen. Van de derde plaats van nieuwkomer Lewis Hamilton was iedereen wél van slag. Sinds het debuut van Jacques Villeneuve in 1996 had niemand dergelijke entrée gemaakt. En dat was nog maar het begin…

28: The third man – Johan Vande Lanotte stelt zich officieel kandidaat-premier. Als spreekwoordelijke derde hond mengt hij zich in het duel tussen Yves Leterme en Guy Verhofstadt. Het legt hem echter windeieren: de sp.a verliest op 11 juni een kwart van haar electoraat en Vande Lanotte verdwijnt met stille trom van het politieke toneel. Voorlopig toch.

April

9: Wees eens hypocriet - Terloops eens vermelden dat men bij Groen! niet immuun is voor de edele kunst der hypocrisie.

14: Op avontuur - Ik vlieg van Zaventem via Madrid naar Lima. Meteen begint mijn fantastisch Peru-avontuur. Ik moet wellicht niet zeggen dat dit voor mij hét moment van het jaar is geweest.

15: Felipe Massa wint de GP van Bahrein in Manama na een eerder warme GP in de woestijn. Ik verneem de uitslag via sms op het Plaza Mayor in Lima. Tussendoor horen we ook dat Tom Boonen Parijs-Roubaix niet wint. Dat op 15000km afstand.

17: Blok Barst - Op 17 april stapt Jürgen Verstrepen over van het Vlaams Belang naar de Lijst Dedecker. Hiermee wordt nog maar eens duidelijk dat “Belang Barst” correcter is dan “België Barst”. Het Diktat van de oligarchen wordt duidelijk niet meer door iedereen getolereerd. Ook anderen, zoals Marie-Rose Morel, komen regelmatig in botsing met de grote drie. Tijdens de verkiezingen van 10 juni haalt de partij naar hun maatstaven een bijzonder matige score. Ze zijn niet onoverwinnelijk. Het begin van het verval? Actiegroepering Blokwatch houdt er alvast mee op omdat de maatschappelijke rol van het Belang is uitgespeeld. Hopelijk hebben ze gelijk. Al op 23 januari mijmerde ik hierover.

23: Puuuuutin – Ik verneem vanuit een cybercafé in Cuzco dat Boris Jeltsin overleden is. Weer een grapjas minder…

Mei

6: Sarko vraiment président. - Nicolas Sarkozy wordt tot president verkozen. Hij voerde een merkwaardige campagne, waarin het naast retoriek ook over inhoud ging. Je moet het maar doen. Een ongelooflijke avond…

8: Salut Gilles - Vandaag is het 25 jaar geleden dat Gilles Villeneuve verongelukte. De Canadese Ferrari-rijder met het legendarische nummer 27 kon in Zolder Jochen Mass niet ontwijken en crashte fataal. Gilles Villeneuve is misschien wat minder bekend, maar in autosportmiddens heeft hij een meer dan legendarische status. Zijn extreme stuurmanskunst maakt hem voor mij de allerbeste coureur aller tijden. Beter dan Fangio, Moss, Clark, Stewart, Fittipaldi, Lauda, Piquet, Prost, Senna, Häkkinen, Alonso of Räikkönen. Zélfs beter dan Michael Schumacher. Zoals Villeneuve is er maar één.

29: Wat een gedoe - Ik doe ook de Stemtest en kom voorwaar juist uit. Welwelwel, al die zever…

Juni

8: Y a-t-il des questions? - Nicolas Sarkozy staat op zijn eerste G8-top de pers in een vermeende bedenkelijke staat te woord. De RTBF kon het niet laten om ook dit breed uit te smeren, wat tot een scherpe reactie van de Franse president leidde. De zinsnede “La Belgique est un facteur de stabilité dans le monde” in zijn speech kwam toch wel enigszins grappig over. Het doet me denken aan het jaar net na de tweede wereldoorlog, toen België bij de Grootmachten werd gerekend…

10: Overwinning – Ik ben deze avond naar het overwinningsfeest van CD&V geweest. De partij behaalde een gigantische zege. Wisten wij veel wat er ging komen…

Juli

7: Schertsvertoning - In Londen gaat de Tour de France van start. Na een ronduit belachelijke reeks dopinggevallen wint de onbekende Alberto Contador een beschamende race. Ik ben al die hypocrisie van verwende mannekes beu.

21: Allons enfants de la patrie - Voor de camera van Christophe Deborsu zingt Yves Leterme de Marseillaise. OK, het is niet meteen een stervertoning, maar de RTBF maakte nog maar eens met veel plezier het imago van de formateur vuil. Het begint echt onnozel te worden…

24: Cécilia – Cécilia Sarkozy, toen nog de vrouw van de president, slaagt er in om de Bulgaarse gijzelaars die in Libië ter dood waren veroordeeld vrij te krijgen. Welke prijs – wapens? – is betaald blijft obscuur.

Augustus

17: Weer één minder – Jos Brink sterft. Weer een grappige noot minder…

26: Bijna was het gedaan – De IJzerbedevaart blijft een triestige vertoning. Nu er ook nog weinig volk is stelt het al helemaal niets meer voor. Hoe jongeren naar zo’n archaïsch gedoe kunnen gaan…

September

11: De Zaak Zonnebloem – Vandaag vieren we zes jaar elf september. Opnieuw krijgen we tot vervelens toe die vreselijke beelden te zien. Eén en ander doet mij toch te veel aan mijn Kuifje-verleden denken.

13: Trop is te veel – In het RTBF-nieuws bericht men als hoofdpunt dat de N-VA-Jongeren Belgische vlaggen hebben verbrand. Ik ben slechts een koele minnaar van dit genootschap, maar op die manier opnieuw vooral CD&V demoniseren is opnieuw ongehoord. De stoppen slaan eventjes door. TV Mille Collines gaat nu wel ver over de schreef…

14: Ex van ex - Jacques Martin sterft. Die man, ex van Cécilia ex-Sarkozy, voedde mij ettelijke zondagmiddagen op.

15: De laatste crash - Colin McRae verongelukt. De ex-wereldkampioen rally crasht met zijn helikopter waarbij ook zijn zoon en twee vrienden het leven laten. Na Richard Burns in 2005 verliezen de Britten weer een groot rallykampioen…

Oktober

19: Wat is typisch rood? - In de belspelletjes die u ‘s nachts ziet worden vaak dezelfde vragen gesteld. Soms leidt dit tot hilarische toestanden. Het tekent domme poppemiekes dat ze zich in zo’n bedrog inlaten. Zelfs de brunettes zijn domme blondjes…

21: Kimi Räikkönen wordt in het Braziliaanse Interlagos voor het eerst wereldkampioen F1 en dat na een onwaarschijnlijke remonte tijdens de twee laatste wedstrijden. Op de avond van de race tekent McLaren echter beroep aan tegen enkele andere wagens, waardoor Lewis Hamilton in extremis nog wereldkampioen zou worden, maar op de groene tafel werd beslist dat Räikkönen zijn beker mocht behouden. Zo komt een einde aan een triest maar spannend wereldkampioenschap.

29: Denken aan Bart De Wever – Ik heb vandaag de ganse dag aan Bart De Wever gedacht, want bracht een bezoek aan de scheepslift van Strépy-Thieu en het Hellend Vlak van Ronquières, dé symbolen van de wafelijzerpolitiek. U moet dit gewoon eens gezien hebben…

30: O Brasil – De organisatie van het WK Voetbal 2014 is vandaag toegekend aan Brazilië. Het land van de goddelijke kanaries staat hiermee voor een enorme opdracht. Een succesvolle organisatie kan alvast het blazoen van Brazilië oppoetsen en voor een verbeterde transportinfrastructuur zorgen. De finale zou plaatsvinden in het fantastische Maracaña-stadion in Rio de Janeiro. Ik zou graag aanwezig zijn op de finale Brazilië-België (uitslag: 5-4 na verlengingen).

November

28: Wiedergutmachung - Libération, de Franse krant die al dan niet ongewild de anti-Leterme-hetze deed ontstaan, wijdt vandaag een krant aan ons land en dat in al haar facetten. Voor het eerst krijgen we in de Franse pers een genuanceerde visie op de Belgische politieke constellatie. Zo ver is de RTBF nooit geraakt.

December

2: Nederlaag - Hugo Chavez verliest een referendum waardoor hij extra macht zou krijgen. De man die George Bush op het spreekgestoelte van de VN ooit de Duivel noemde (“Het ruikt hier nog naar zwavel, want de Duivel stond hier zopas”) blijkt niet onoverwinnelijk te zijn. Noord- en Zuid-Amerika herademen.

5: Een avondje RTBF – De RTBF kan zelfs goede TV uitzenden. Daar blijft het dan ook bij, want voor de rest is het huilen met de pet.

15: Eeuweling – Vandaag wordt Oscar Niemeyer honderd. Oud, maar niet versleten!

Volgend jaar gaan we lustig door met het bloggen!

Tot daar mijn clemente houding ten opzichte van de demissionaire premier. Zijn vermeende machinaties van de laatste dagen tonen aan dat zijn voluntarisme ook een keerzijde vertoont. Toen Albert II hem ten einde raad een schimmige informatieopdracht toekende probeerde de premier van de gelegenheid handig gebruik te maken om langs de grote poort te verdwijnen en zelfs nog een tijdelijk vervolg te breien aan zijn curriculum van eerste minister. Via een paars intermezzo – Verhofstadt III genaamd – zou uiteindelijk een nieuwe regering, mogelijks een tripartite, aantreden om de noodzakelijke staatshervorming door te voeren.

Al snel werd de premier teruggefloten en nog niet in het minst van zijn eigen partij. Men heeft voor een coalitie zonder socialisten gekozen en so it will be. Een tripartite met PS en sp.a-spirit is naar verluidt geen optie voor VLD, de MR en CD&V-N-VA. Dat Open VLD Verhofstadt tot de orde roept is zonder meer een unicum en kan het begin van het post-Verhofstadt-tijdperk inluiden. Voor het eerst neemt de partij duidelijk stelling in tegen zijn eerste minister, die de PVV/VLD meer dan twintig jaar heeft gedomineerd. Weinigen hebben zo’n impact op hun eigen partij gehad als Guy Verhofstadt. Met de verkiezingsnederlaag van 10 juni en het daaropvolgende verdwijnen van zijn paars project lijkt hierin verandering te komen. De VLD krijgt zicht op nieuw leiderschap. Het heeft er alle schijn van dat minister van buitenlandse zaken Karel De Gucht de spilfiguur wordt. Hij zal nooit een tweede Verhofstadt worden – daarvoor is hij nu al te oud – maar De Gucht lijkt voorlopig toch het momentum te hebben, meer dan Patrick Dewael of Bart Somers. De Gucht’s ratio en rechtlijnigheid worden zowel binnen als buiten de partij ten zeerste geapprecieerd en hij zou hiermee wel eens de numero uno van de VLD kunnen worden.

Er dienen echter eerst nog wat hordes genomen te worden. Verhofstadt is nog niet weg. Wat hij dezer dagen in gedachten zou hebben – met de nadruk op zou - negeert hij de wil van de kiezer. Onder het mom van ‘het redden van het Belgisch imago’ wil hij zijn eigen carrière als primus verlengen en eeuwige rivaal CD&V verzwakken. Wat mij betreft pleegt hij een soort coup door een paarse noodregering – een minderheidsregering – aan het bewind te houden. Bovendien probeert hij op die manier voor eens en altijd de status van pater patriae te verwerven. Als opnieuw voluntaristische krijger trekt hij ten oorlog tegen die instabiliteit die die verdomde tsjeven teweeg hebben gebracht.

Zo’n strategie is al te doorzichtig. Dat zelfs zijn eigen partij hem niet lijkt te volgen is een teken aan de wand dat het Verhofstadt-tijdperk voor goed voorbij is. Twintig jaar lang hebben zijn concurrenten zich moeten onthouden van enige serieuze profilering. Herman De Croo heeft het met zijn staatsmansallures nooit tot de o zo begeerde post van premier gebracht. Rik Daems, die het regelmatig in voorzittersverkiezingen tegen Verhofstadt heeft opgenomen, kwam nooit als echte topper aan de bak. Patrick Dewael kreeg steeds mooie snoepjes van Verhofstadt (Vlaams minister-president, minister van binnenlandse zaken), maar kon niet tornen aan het absolute leiderschap van de Gentenaar. Karel De Gucht liet eventjes rechtlijnigheid boven politique politicienne (confer migrantenstemrecht) prevaleren en werd prompt deskundig gedefenestreerd. Precies op het moment dat Verhofstadt het meest kwetsbaar is, met name tijdens zijn legendarische profileringsdrang zonder mathematische legitimiteit, grijpen ze hun kans. Het afwijzen van Verhofstadt’s plannen is een belangrijk symptoom van het feit dat het rommelt in de Melsenstraat. Welke hond uiteindelijk met welk been gaat lopen is nog niet met zekerheid te zeggen, maar Karel De Gucht heeft alvast goede papieren in handen. Misschien maar goed ook.

Zo zie je maar. ‘s Mans kwaliteiten kunnen uiteindelijk tot zijn ondergang leiden. Guy Verhofstadt heeft, hoewel ik altijd een ontegensprekelijke en even legendarische tegenstander van hem ben geweest, ongetwijfeld het meest enthousiasmerende karakter uit de Belgische politiek. Het feit dat hij echter vaak de dunne grens met de kleingeestige persoonlijke profilering overschrijdt toont aan dat ook hij niet de vermeende superpoliticus is. Ga in vrede…

Na ettelijke vermoeiende weken heeft Yves Leterme voor de tweede keer de handdoek in de ring gegooid. Met het cdH viel uiteindelijk niet serieus te discussiëren. De partij van Joëlle ‘non’ Milquet veranderde constant van mening en bleek niet met een billijk compromis te willen instemmen. Toen de formateur een ultiem voorstel op tafel legde, waar zowel CD&V-N-VA, Open VLD àls MR mee akkoord gingen, wou men in de Tweekerkenstraat nog steeds niet van concessies weten. Het was duidelijk: het cdH was oranje-blauw niet genegen en dat was al van 10 juni ‘s avonds zo. Vijf maanden heeft de partij zo iedereen aan het lijntje gehouden. Theoretisch zou het een interessante constructie zijn, want een regering zonder de PS zou misschien een incentive voor een Waalse economische relance kunnen zijn. Bovendien zou het beruchte rode cliëntelisme een halt worden toegeroepen, want zonder macht geen toegang tot financiën. Zo zou zelfs André Flahaut op droog zaad komen te staan. Een alternatief voor oranje-blauw moet echter zo goed als zeker een beroep doen op de PS. Elio di Rupo laat het immers niet na om zijn partij als reddingsboei in de picture te plaatsen. “On a perdu les élections, mais on a 20 sièges. On a quand même 20 sièges. Le Open VLD n’en a que 18.” vertelde de burgemeester van Mons met een gladgestreken gezicht daarnet in het RTBF-journaal. Tja, de arme man vecht ook maar voor zijn brokken. Fingers crossed dat een oranje-blauwe coalitie alsnog kan worden gesmeed.

In deze ganse affaire ben ik vooral onthutst over de manier waarop het geheel werd gecoördineerd. Er waren duidelijk geen scenario’s klaar voor de politieke constellatie na 10 juni. Het Hof – of ten minste zij die er de teugels in handen hebben – had het geheel onvoldoende voorbereid en was niet in staat om een complexe formatie te orchestreren.

De kiem van dit fiasco is te vinden in de schijnvertoning van Didier Reynders. Hij moest als informateur grondig aftasten of een oranje-blauwe regering mogelijk was. Tussen zijn honderden totaal nutteloze gesprekken door had hij ook een onderhoud met de partijvoorzitters en na eliminatie kwam hij bij oranje-blauw uit. Deze vaststelling verbleekte echter bij de bijzonder indrukwekkende reeks van personaliteiten die over de vloer kwamen. Jammer dat niemand Reynders toen heeft gevraagd ter zake te blijven.

Vervolgens koos het Hof voor een gemakkelijkheidsoplossing: na het avontuur van de Franstalige liberaal moest de ervaren vos Jean-Luc Dehaene het vuile werk opknappen. Hij zou wel weten hoe je water en vuur verzoent. Dehaene had al snel door dat het een uitzichtloze situatie was. In dat embryonale stadium had zijn hulp en ervaring geen enkele zin. Als je zo vroeg in het formatieproces al een beroep moet doen op een vader des vaderlands, dan is er iets niet pluis. Meteen werd de grote winnaar van de verkiezingen, Yves Leterme, op pad gestuurd. Toegegeven, de eerste formatiepoging verliep nogal chaotisch. “De poort van Hertoginnedal” werd als nieuwe uitdrukking voor ‘politiek bedrijven in de media’ aan ons vocabularium toegevoegd. Wat binnenin was beslist werd nog intra muros wereldkundig gemaakt. Uitlopers van de opendebatcultuur, zeg maar… Toen de formateur vast kwam te zitten speelde Albert II twee dagen zelf formateur om hem nadien weer op pad te sturen, maar Yves Leterme liep bij de eerste discussie over de staatshervorming tegen de lamp.

Opnieuw wist men in Laken niet waarheen. Politieke zwaargewichten uit het verleden namen de rol van consultant op zich, wat soms tot surrealistische toestanden leidde. Dehaene’s stiekem gefilmde document werd “schootnota” gedoopt en Gérard Deprez kon het niet nalaten om het absurde karakter met een misplaatste grap in de verf te zetten. Om de situatie wat af te koelen zette het Hof de rustige Herman Van Rompuy in en gaf hem de titel “koninklijk verkenner”. Gedurende een maand probeerde de Kamervoorzitter op een legendarisch discrete manier de plooien weer glad te strijken. Zo kon Yves Leterme een tweede keer het veld worden ingestuurd.

Dit keer namen ook de andere onderhandelaars een discrete houding aan en het toekomstige oranje-blauw sloot deelakkoord na deelakkoord. Even leek het echt wel de goede richting uit te gaan, totdat het communautaire vraagstuk nog maar eens voor een kortsluiting zorgde. Ondertussen werd BHV gestemd en stonden Nederlandstaligen en Franstaligen voor het eerst ook in de Kamer lijnrecht tegenover elkaar. Er werd aan de alarmbel getrokken – een procedure gemaakt om nooit te gebruiken – en opnieuw beging het Hof een flater. Yves Leterme werd aangemaand om een sociaal-economisch noodkabinet te vormen, terwijl alle communautaire kwesties in een conventie zouden worden gestopt, maar CD&V-N-VA stond op haar strepen. Dit noodkabinet kwam er niet; de staatshervorming moest in het regeerakkoord. De interventie van de Koning blonk opnieuw niet uit qua vernuft en transparantie. De formateur moest uiteindelijk zelf over de te volgen strategie beslissen en leek langzaam maar zeker tot een oplossing te komen. Tot deze week, toen het cdH kleur begon te bekennen. Men bleef onredelijk. Het gedrag van Milquet’s partij is te vergelijken met dat van een zelfmoordterrorist: men blijft geloven in het eigen grote gelijk, zelfs al heeft de strategie het einde van het land tot gevolg. Na de gevreesde crash is het staatshoofd opnieuw aan zet. Waar zal hij men nu mee komen opdraven? Opnieuw heeft men geen pasklaar antwoord op de crisis. Een slechte coördinatie heeft de impasse alleen maar verergerd.

Als CD&V-militant is het dan ook een zwarte dag voor mij. Ik was op 10 juni ‘s avonds in die hippe bar in Brussel waar de verkiezingsoverwinning werd gevierd. Het was de sfeer van de grote dagen, vooral toen de partijtop de zaal binnenkwam. Iedereen was na acht lange jaren in oppositie opgelucht dat de partij weer meetelde. De verwachtingen waren hoog gespannen. Dat er nadien tot twee keer toe een anticlimax volgde is wel bijzonder jammer, maar we zijn niet naïef: dit is politiek op het hoogste niveau en daar wordt het hard tegen onzacht gespeeld. Dat is niet meer dan normaal. Dat het ook oneerlijk en tendentieus wordt gespeeld door mensen die zich helemaal anders dienen te gedragen – met name de (Waalse) pers – is een democratie onwaardig. Het zou wel eens als een boomerang naar in gezicht kunnen terugkaatsen.

Hoe moet het nu verder? De alternatieven voor oranje-blauw zijn altijd erger dan oranje-blauw zelf. De zwakste partner draagt hierin een verpletterende verantwoordelijkheid. Als men in de toekomst niet voor rede vatbaar wordt, dan zouden de volgende verkiezingen wel eens over de definitieve toekomst van dit land kunnen gaan. Dat men dit aan Franstalige zijde niet wil beseffen is dan ook bijzonder betreurenswaardig.

Mocht oranje-blauw dan toch terug op de rails worden gebracht – eventueel door een Franstalige liberaal – dan is het niet meer dan normaal dat Yves Leterme uiteindelijk terug de leiding neemt. Hij is de architect van de basis van een regeerakkoord en moet dan ook de mogelijkheid hebben om dit uit te voeren. Laat anderen nu maar eerst de door hen gecreëerde problemen oplossen…