1997

In het zesde jaar van het secundair onderwijs kon ik niet van een Rome- of Griekenlandreis genieten. Het Sint-Aloysiuscollege uit Diksmuide had een andere traditie: London. Onder deskundige begeleiding trokken we tijdens de koude februarimaand van 1997 acht dagen lang door de Britse hoofdstad en lieten geen steen onaangeroerd. De sequentie van bezochte musea kende geen einde: Tate Gallery, Museum of Natural History, National Gallery, Museum of Mankind, British Museum, Museum of the City of London etcetera etcetera. Ook qua kerken en andere bezienswaardigheden waren we niet snel rond. The Globe van Shakespeare werd niet vergeten; in Greenwich gingen we naar de ligging van de meridiaan op zoek. Niets kon de scholieren ‘s avonds beter entertainen dan cultuur: een klassiek concert in de Barbican Hall, een voorstelling van een Chinees Circus (waarbij, voor zover ik mij herinner, enkele acrobaten hun werk niet tot een goed einde brachten) én vier musicals. Inderdaad: vier. De kick-off werd gegeven door Oliver, gevolgd door Jesus Christ Superstar, de Phantom en natuurlijk Les Misérables. Geen goedkoop uitje: een fuif diende te worden georganiseerd om alles te bekostigen, maar daar maakte men geen punt van. Volksverheffing mag wat kosten. Daarvoor moeten we niet altijd teruggrijpen naar het klassieke Rome of Griekenland. Ook elders heeft de mens zich ondertussen van holbewoner tot, grofweg genomen, een relatief geciviliseerd wezen getransformeerd. Rome is mooi, maar geef mij toch maar Parijs, London of New York City.

Sinds kort arriveert de Eurostar in St. Pancras Station. Het ziet er allemaal netjes en modern uit. Geen kwaad woord over Waterloo Station, maar de Britten hebben vooruitgang geboekt. Het spreekt voor zich dat we in deze context Brussel-Zuid moeilijk in dezelfde League kunnen laten spelen. Jammer, maar helaas. Als enige punt van kritiek kunnen we het gebrek aan compatibiliteit van de geldautomaten aanhalen. Financieel tanken om de aankoop van een handige Oyster Card te verzekeren kan hier niet met onze Maestro. “Oh”, aldus een Brit, “KBC is not working here. No Maestro.” Vreemd; we worden naar het duurdere Visa gedwongen. Leven op krediet is niet de meest aangename zaak, maar à la guerre comme à la guerre.

Times Square

Mijn laatste bezoek dateerde al van 2004, maar Oxford Street en Picadilly Circus by night laten je de sfeer snel terug smaken. Toch is er op het Circus een en ander veranderd. Zo te zien wil men van het plein een mini-Times Square maken, maar het is weinig overtuigend. De kopie is altijd slechter dan het origineel. Bovendien is hier geen plaats genoeg voor een orgie van licht, reclame en videowalls. London heeft geen Avenues en Streets en maar goed ook. Bij nachte zijn de verblindende videowalls zelfs storend. Ze staan veel te dichtbij en zijn te groot voor het plein. Maar goed: zonder Picadilly Circus kende bijna niemand nog Sanyo en TDK. Het was een blij weerzien met de guru van het videocassettetijdperk, want we waren Tokyo Denki Kagaku (Tokio Elektronica en Chemicaliën) eigenlijk helemaal vergeten.

We verlaten de ietwat platgetreden paden. Een koude novemberwind trotseren hoort bij deze stad en doet ons passeren langs Somerset House. Een schaatsbaan entertaint een schare lads die zich al duchtig van gluhwein of aangelengd bier hebben bediend. Het pand zelf werd in een vorig leven een tijdje bewoond door Elizabeth I, de Virgin Queen. Ook opvolgsters resideerden er evenals Anna van Denemarken, koningin van Engeland, waardoor het gebouw een tijdje door het leven ging als Denmark House. Nog meer monarchen en andere adellijke heren en dames vonden er een stek, totdat het na de Glorious Revolution (1688) in verval raakte. Eind achttiende eeuw werd het zelfs afgebroken en vervangen door een nieuw en groot exemplaar. Londen, als icoon van het rijk, had geen bombastische édifices zoals grote rivaal Parijs en wou daar wat aan doen. Een nieuw Somerset House kon in deze concurrentiestrijd een perfecte rol spelen en huisvestte van dan af aan allerlei overheidsdiensten, genootschappen of onderwijsinstellingen. Tegenwoordig wordt het voornamelijk gebruikt als centrum voor beeldende kunsten en vinden er occasioneel concerten plaats. En kan je er des winters schaatsen.

Wobby bridge

Het London Eye is relatief nieuw voor mij, maar het lijkt me niet meer dan een ordinair reuzereuzenrad. Dat kan je ook elders vinden, al zal het panorama over Londen wellicht niet te onderschatten zijn, maar geef toe: met de Eiffeltoren heeft Parijs ten minste een uitkijkpunt met stijl. In de buurt is ook het voormalige Bankside Power Station te vinden. Tegenwoordig gaat dit gigantische gebouw door het leven als Tate Modern. Het is een ideale tempel voor moderne kunst. Jammer genoeg is het toegangsticket voor de tijdelijke tentoonstelling Pop life. Art in a material world iets te duur voor het voorziene tijdsbestek, want Andy Warhol en Roy Lichtenstein waren toch fantastische kerels. De permanente collectie is voor de liefhebber van moderne kunst een must. Voor de liefhebber. De nieuwe Millennium Bridge, ondertussen al weer een decennium oud, brengt die liefhebber recht naar St. Paul’s Cathedral, waar hij vanop de koepel de Tate Modern kan aanschouwen. Nu hangt de extravagante stalen voetgangersbrug stabiel over de Thames, maar dat was pas het geval na structurele ingrepen… drie dagen na de opening. Op dat moment begon er veel volk over de brug te wandelen ging ze plots trillen. Het euvel werd verholpen, maar kon niet vermijden dat de eerste nieuwe brug in meer dan een eeuw een tijdje als wobby bridge door het leven zou gaan.

Aan beide zijden van de tweede jongste brug, de Tower Bridge (1894), zijn een aantal leuke plekjes te vinden. De St Katharine Docks liggen ten oosten van de Tower en waren vroeger een havendokken omringd met pakhuizen. Nu zijn het allemaal dure appartementen geworden, maar het dok heeft haar typische sfeer behouden. Enkele brugjes doen je zelfs even aan Amsterdam denken. Middenin staat wellicht de meest idyllische Starbucks ter wereld.

Ook aan de overkant van de Tower Bridge werden oude pakhuizen en fabrieksgebouwen in Shad Thames tot woningen geconverteerd. Hier is bovendien het Design Museum gevestigd. Het Londens stadhuis – de Greater London Authority Headquarters – aan de andere kant van de Tower Bridge Road is een nieuwigheid. Boris Johnson heeft zijn kantoor in een hypermodern complex van de hand van Norman Foster (Commerzbank Frankfurt, Reichstag Berlin, viaduct van Millau, …), waar iedereen wel een eigen mening over heeft. Het is alvast een energie-efficiënt gebouw en daar kan je mee naar buiten komen. Daarnaast moet het vele glas de transparantie van het beleid symboliseren. We hopen alvast dat er voldoende verduistering aanwezig is, zodat men bij een ernstig schandaal eventjes de symbolische waan van transparantie kan dimmen. Voorkomen is beter dan genezen. Desalniettemin is het een mooie aanwinst voor het toch vaak nog traditionele Londen. Men is alvast van plan om het pand goed te verdedigen, want voor de deur ligt Her Majesty’s Ship Belfast (HMS Belfast) te wachten op bezoekers. De oorlogsbodem die tijdens de tweede wereldoorlog en de oorlog in Korea het vaderland diende wordt nu als museumschip gebruikt.

Southwark

Southwark omvat een aantal onverwachte plekjes. Southwark Cathedral – officieel The Cathedral and Collegiate Church of St Saviour and St Mary Overie is sinds 1905 een Anglicaanse kathedraal die in haar huidige vorm werd gebouwd tussen de dertiende en vijftiende eeuw. Het was de eerste gotische kerk van Londen. De naburige Borough Market staat bekend als één van de beste markten van Groot-Brittannië. Het ziet er op het eerste zicht toch niet zo gezellig uit: het is drummen geblazen en het lawaai van de treinen en metro’s op de spoorbruggen over het marktje maken het er niet rustiger op. De variëteit van producten is in deze pre-kerstperiode natuurlijk enorm. Elke Britse specialiteit is in overvloed aanwezig: witte bonen, chutney, scones, bacon en aanverwanten gaan vlotjes over de geïmproviseerde toonbanken.

Strand

Van St. Paul’s Cathedral wandel je richting Trafalgar Square via Fleet Street en Strand. Je passeert er onder meer de Royal Courts of Justice met het Court of Appeal en het High Court, waarvan de jurisdictie beperkt is tot Engeland en Wales (en dus niet Schotland en Noord-Ierland). Wat verder komen we nog bekende namen tegen: de LSE en een deel van King’s College. Middenin Strand zie je ook St Clement Danes, de patroonkerk van de Royal Air Force. Met het Australia House en het India House zijn rondom Aldwych de voormalige kolonies ruimschoots vertegenwoordigd. Vanop Trafalgar houdt Admiraal Nelson alles in het oog.

Olifanten en Herman Van Rompuy

Het is een gebruik geworden om elk bezoek aan London in oktober, november of december als Christmas Shopping te betitelen. Dit hebben wij uiteraard willen vermijden, maar voor je het weet kom je de vele luxueuze boetieken en bazaars op je weg tegen. In Waterstones op Picadilly kocht ik enkele interessante werken over de stad: London Lore van Steve Roud, die een waslijst aan legendes over de stad bundelde en een historische atlas van London, toepasselijk London, A life in maps getiteld. In Regent Street was er zowaar een National Geographic Store.

Over Harrods bestaat de urban legend dat je er werkelijk alles kunt kopen, zélfs – en dat schreeuwden twee groepsleden in koor – een olifant. Het zal dus wel geen toeval zijn. Je kan er wellicht veel kopen, maar wij kwamen alvast geen olifanten tegen, tenzij je ze een bestelbon diende in te vullen. Andere hadden ze wel in stock: honden, katten en konijnen kunt u er elke dag kopen, zolang u de dieren op tijd en stond even een maaltijd bezorgt en een dutje laat doen. Het heeft allemaal iets decadents. Geef mij maar een arme kat uit een asiel in plaats van een opgefokt rasbeest uit een burgerlijk magasin. Dat is Harrods per slot en rekening. In de toiletten stond een jongeman toezicht te houden en ik raakte er eventjes mee aan de praat. “Where are you from?” “Belgium, sir.” “Ah, la Belgique!” Het bleek een jonge Congolees te zijn die in Londen was om zijn Engels bij te schaven. In de toiletten van Harrods nota bene. Hij vroeg zich af waar wij mee bezig waren. Jullie hebben zo’n rijk land en jullie houden zich bezig met enkele kleine twisten rond de hoofdstad. “Vous n’avez jamais rien compris du Congo.”, sneerde hij onze politici bovendien toe, “Rien ne changera avec Kabila.” Wat heeft het van zin om met een door en door corrupt regime zaken te doen? Wanneer gaan jullie nu eens de echte problemen van Congo aanpakken? “Quand?”. Het klonk haast als een noodkreet. De man wist overigens dat Herman Van Rompuy twee dagen geleden Europees president werd benoemd en dat hij door Yves Leterme ging worden opgevolgd. Puik.

We maakten van dit toch wel speciale moment gebruik om ons te informeren in hoeverre de nieuwe Europese president bij de Brit bekend was. Tot vijf keer toe vroegen we aan de modale Londenaar – en zo te zien ook aan één Française – of ze Herman Van Rompuy kenden. Voor hun gemak vervingen we Herman indien nodig door Herbert, want zo werd hij hier in de pers aangekondigd. Telkens vingen we bot. Behalve bij de Congolees in de toiletten van Harrods…