Of toch niet helemaal. Er waren ook van die nerds die met een ander systeem werkten. Mac? Ja, Mac. Gesymboliseerd door een appel, maar geen van ons wist precies hoe dat ding in elkaar zat. Kan men eens niet normaal doen en werken met de dingen waar iedereen mee werkt? La Flandre profonde. Afwijkende zielen werden al snel als aberrant aanzien. Geheel onterecht, zo bleek later, maar we zijn er allemaal schuldig aan. Een militante minderheid bleef het merk trouw in de hoogdagen van Microsoft.

Hoe meer we op de pc beroep moesten doen, hoe irritanter de onhebbelijkheden van Windows werden. 98 was een complete ramp. Een virus heeft ooit mijn volledige documentenboom naar de vaantjes geholpen; kopies maken op floppy’s was onbegonnen werk en telkenmale cd’s branden evenmin een aangewezen piste. Externe harde schijven waren toen nog toekomstmuziek. Ook de opvolgers werden met de dag onaangenamer. Virusscanners die de performantie omlaag haalden, schermen die van resolutie veranderden, automatische updates die crashten, f****** Service Packs die de boel in de war stuurden, draadloze netwerken die niet konden worden gevonden, foutmeldingen allerhande: kommer en kwel was ons deel, met het vermaledijde Vista als culminatiepunt. Na de diefstal van mijn laptop was het begin 2009 over en uit: ça suffit met Microsoft. Het was beslist: ik zou overschakelen naar Apple, of het nu zou klikken of niet, het kon me niet meer schelen. Over en uit met die rommel uit Seattle.

Een half jaar eerder had ik al kennis gemaakt met de iPod. Meegebracht uit de Apple Store op 5th Ave. Het ding werkte. En hoe. Misschien was zo’n MacBook nog niet van de kwaadste. Let’s give it a try. Met horten en stoten: veertien dagen lang heb ik dat ding verwenst. Totaal gedesoriënteerd. Eénmaal de vertrouwde Windowsreflexen uit de vingers waren en voor alle nevenprogramma’s Apple- of Open Source-varianten waren gevonden kwam de aha-erlebnis. Wow… dit marcheert… en komt me niet eindeloos lastig vallen met updates… en vindt netwerken als ik die nodig heb. Alle ergernissen uit het Windowstijdperk waren in één klap verdwenen. En dat zijn ze, tot spijt van wie het benijdt, tot op de dag van vandaag. Althans voor persoonlijk gebruik.

Daarna volgde de rest, met als absolute uitschieter de iPhone. Stuk voor stuk toestellen die ons leven niet hebben dooreengeschud, maar toch een stuk makkelijker hebben gemaakt. Ze doen gewoon wat je van hen vraagt. Ze lossen op een gegeven moment het gegeven probleem op. Niet meer, niet minder. Peperduur zijn ze, dat wel, zelfs woekerprijzen. Duur genoeg om nét niet af te haken. In Califonië speelde men er gewiekst op in.

Bedankt Steve. Een standbeeld krijg je niet, want dat zou er te ver over zijn, maar de boodschap dat je met creativiteit en leiderschap héél ver kan geraken blijft nog lang overeind.

Het is nu al vier maand geleden dat de verschillende partijen nog samen aan één tafel zaten. Bij de minste crise of crisette wordt in de goegemeente gesproken over het feit dat “er geen vertrouwen is tussen de partners. Als er geen vertrouwen is, kan er ook geen akkoord uit de bus komen.” Het lijkt wel een self-fulfilling prophecy: hoe meer je zegt dat er geen vertrouwen is, hoe meer dat gevoel ook effectief blijkt aan te dikken, zélfs bij zij die het kwaad aanrichten. Geen vertrouwen is geen overleg. Of beter: subtiel gedicteerd wantrouwen is geen overleg. Bart De Wever gaat wellicht liever met Wouter Beke op reis dan met Joëlle Milquet, maar dat mag hen niet beletten om tegen heug en meug samen te zitten om tot een oplossing te komen. Na het Hertoginnedébâcle van 2007 werd de Dehaeneske kasteelformule dood verklaard; na de nog grotere vaudeville van 2010 moet dit oordeel eens te meer in vraag worden gesteld. Ik krijg heimwee naar de periode waarin de onderhandelaars nét niet werden uitgehongerd en alle contact met de buitenwereld moesten verbreken. U bent verkozen, u moet tot het uiterste gaan, al hou je er een midlifecrisis aan over. Stop met dat – u spreekt met een Westvlaming – getrunt over het gebrek aan vertrouwen. Dat is kinderachtig gedrag waar zelfs Paris Hilton zich niet aan waagt. Geen koenten, maar dat kasteel in. Lever Blackberry’s en iPhone’s tijdelijk in en laat de pers aan de poort verkleumen. Fight like a man.

Zeggen dat dit geen ideale situatie is maakt kans om tot understatement van het jaar te worden gepromoveerd. Het kan anders. Staatshervormingen gaan uiteraard gepaard met gepassioneerde standpunten en electorale calculaties. Dat is altijd zo geweest en zal, als men de huidige werkmethode blijft hanteren, ook altijd zo zijn. Er kan echter maar structurele verandering in de zaak komen als de discussies van passie en eigenbelang kunnen worden ontdaan. Misschien is een mathematische, geobjectiveerde en geautomatiseerde manier van werken een alternatief om in de toekomst dergelijke fiasco’s te voorkomen. Overlaten aan technici.

Een poging tot staatshervorming komt pas op gang als er hiertoe een manifeste vraag is. Net voor de verkiezingen van 13 juni 1999 werden in het Vlaams Parlement vijf resoluties gestemd die het Vlaamse eisenpakket oplijstten. In de jaren nadien zette de ene partij zich hiervoor al meer in dan de andere; het politiek geheugen is niet zelden van korte termijn. In 2007 achtte men de tijd rijp om voor de big bang te gaan, met de bekende gevolgen. De standpunten staan nog steeds diametraal tegenover elkaar; een compromis vinden, zélfs een oneerbaar, lijkt moeilijker dan ooit. Toch mag dat geen bezwaar zijn om er voor te gaan. Integendeel, we mogen zelfs niet wars zijn van een permanente staatshervorming, maar dan wel gedepolitiseerd.

Het is een onweerlegbaar feit dat de vijf vorige staatshervormingen tot een institutioneel kluwen hebben geleid. Politieke pacificatie prevaleerde boven institutionele efficiëntie. Bedreven cijferaars kunnen dit objectief vaststellen. Meer nog: via een uitgebreide intellectuele oefening zou men – technici uiteraard – het gekozen scenario laten vergelijken met datgene dat tot een welvaartsoptimum zou hebben geleid. Was een betere homogenisering van sommige bevoegdheden effectiever dan het heterogene karakter van dat wat het politiek akkoord opleverde? Wat zijn de alternatieven die een beter resultaat kunnen genereren? Een permanente optimalisatiecommissie, bestaande uit een leger neutrale toshiba-boys, zou elke legislatuur de huidige bevoegheidsverdeling kunnen toetsen aan alle alternatieven en dat op basis van financieel-economische en bestuurlijke variabelen in een vast te bepalen periode. In die zin zou het interessant zijn om te pleiten voor samenvallende verkiezingen voor een periode van vijf jaar: de optimalisatiecommissie kan voor de eerste drie volle jaren van de legislatuur alle scenario’s vergelijken en de optimale piste naar voor schuiven en dat mét een dwingend karakter. Dit zou in het vierde volle jaar van de legislatuur moeten gebeuren; nadien krijgt een minister van institutionele hervormingen een half jaar tijd om de nodige aanpassingen aan onze staatsstructuur mogelijk te maken: nieuwe scenario’s schrijven en de te wijzigen grondwetsartikelen aanduiden. Uiteraard krijgen alle politieke actoren hierin inspraak. Na de verkiezingen zouden de bestuurlijke correcties door alle parlementen van het land worden goedgekeurd. In de Kamer moet per taalgroep en bloc worden gestemd om een veiligheid in te bouwen: stemt men om één of andere particuliere reden tegen een optimaliseringsmaatregel, dan kan men, op basis van een analyse van de situatie tijdens een volgende legislatuur, hiervoor financieel beboet worden. Responsabilisering heet dit.

Een gedepassioneerde, gedepolitiseerde en permanente staatshervorming haalt de al dan niet irrationele standpunten van de huidige actoren weg. Nationalisten zullen geen valabel argument meer hebben om een overdadige ontbinding van het Belgische staatsbestel te eisen. Obstinate non’s zullen voor de achterban enkel een financiële aderlating opleveren. Opgelet: een analyse van de optimalisatiecommissie kan ook besluiten dat een herfederalisering van sommige bevoegdheden noodzakelijk is.

Daarmee zijn we aan de achillespees van dit model gekomen. Bij dergelijke werkwijze dreigt België in een liftdemocratie terecht te komen: nu eens is het beter om bevoegdheden naar onderen te verschuiven, dan weer moet het op een hoger niveau worden beslist. De praktische consequenties zijn niet te overzien. Maar toch: als men binnen een bepaald kader werkt en het overheidsapparaat voldoende flexibel maakt kan een permanente optimalisatie van het bestuur binnen een federale staat een optie zijn. Gemakkelijker gezegd dan gedaan, want dit zou een letterlijk copernicaanse revolutie vereisen waarbij honderden kafka-situaties standrechtelijk geëxecuteerd moeten worden. Soyons réaliste.

Hiermee zou alvast de druk op de regeringsvorming worden afgenomen. Een staatshervorming zou binnen een door specialisten bepaalde perimeter plaatsvinden en door het parlement worden doorgevoerd. Na de verkiezingen kunnen de partijen onmiddellijk aan de slag om een regering te maken. Dat kan uiteraard ook lang duren, maar men kan alvast niet door een staatshervorming worden tegengehouden. Het zwaard van damocles van de financiële markten zou dan toch met staaldraad worden opgehouden.

Ach ja, een leven zonder leeuwenvlaggen en non’s zal wel een illusie blijven. Om een werkwijze te veranderen is het akkoord van beide partijen nodig. Zo werkt een democratie. We kunnen wel dromen over een meer placide aanpak van de zaak, maar de realiteit is overduidelijk anders. Een geautomatiseerde en gedepassioneerde staatshervorming: het lijkt wel een doktersvoorschrift. Dat is het ook, maar hopelijk niet voor een terminale patiënt.

Nice, zij het dat er ook nog mensen met een artisanale iPhone 3G rondlopen. Ook zij hebben een tijdje geleden iOS 4.0 geïnstalleerd en hadden géén uitdovende verbinding. Ze konden immers nog nauwelijks een telefoonverbinding maken, want de update van het besturingssysteem had de smartphone zo traag gemaakt dat het nog amper functioneerde. Het functioneert uiteraard wel nog, maar niet op de manier waarop het dat zou moeten doen: snel en efficiënt op het juiste moment. Apple belooft hen – of beter: ons – dat iOS 4.1 het toestel weer een aanvaardbare werksnelheid zou bezorgen. Het wordt eerst zien en dan geloven. Zoniet, dan laat Apple veel gebruikers in de kou staan en dat zou jammer zijn.

Kijk eens aan…

Tien jaar geleden was Apple haast ten dode opgeschreven, maar de manier waarop ze zich herpakt hebben is bijna legendarisch te noemen. In feite is het een simpele formule: waarom het de mensen moeilijk maken als het ook makkelijk kan? Sinds de echte doorbraak van de PC – toch nog maar een vijftiental jaar geleden – was Microsoft met Windows de onbetwiste marktleider. We konden er niet onderuit en waren allemaal blij met dat ding dat zoveel kon: surfen met Internet Explorer, teksten typen met Word, rekenen met Excel, presentaties maken met Powerpoint… De mogelijkheden en toepassingen waren haast oneindig. Tolerant als we waren klaagden we maar sporadisch als het ding het liet afweten. Vooruitgang heeft een prijs; Rome werd ook niet op één dag gebouwd. De legendarische blauwe schermen van Windows 95 en 98 namen we erbij; in XP zagen foutmeldingen er al iets deftiger uit, maar de al dan niet frequente interrupties begonnen irritant te worden. De besturingssystemen waren vaak te zwaar voor de pc’s; ze konden niet volgen en de modale gebruiker bleef ofwel met gedateerde versie werken of moest noodgedwongen de economie een extra impuls geven. De miskleun met Windows Vista was voor vele mensen het toppunt van ergernis. Moeten we ons elke dag al dat leed aandoen? Voor mij was het na de diefstal van mijn Vista-powered laptop in Charleroi duidelijk: ça suffit. Nu wagen we de stap naar Apple. Het was met de MacBook twee weken je weg zoeken, maar daarna was het duidelijk: dit toestel bezorgde mij aanzienlijk minder tot géén grijze haren en nog minder vierletterwoorden. Het ding start snel op en sluit nog sneller af. Blokkeren doet het nauwelijks. Geen ambetante Internet Explorer, maar de vertrouwde Firefox. MS Office voor Mac had ik er dan wel bij gekocht, maar eigenlijk was dat overbodig: Open Office doet wat mij betreft het werk meer dan voortreffelijk. Apple was er toch een beetje in geslaagd om mij het leven makkelijker te maken. Adieu Windows.

Ook wat mobility betreft was de onderneming uit Cupertino een schot in de roos. Ik had enkele jaren geleden een pda met Windows Mobile gekocht. Het moet gezegd: dat ding werkte nog slechter dan Windows Vista. Dat de stylus geen ideaal instrument was, tot daar aan toe. Dat het programma niet reageerde bij een klik op een OK-knop was veel frustrerender. Waardeloos. Toen kwam de iPhone. Het leven werd opnieuw iets makkelijker.

Verandert alles wat Apple lanceert nu in goud? Zeker: Steve Jobs heeft mij het voorbije jaar van heel wat rechtopstaande haren gespaard. Voor wat de modale surfer, de blogger, de programmeur of de typiste betreft is Apple een ideale oplossing. Wellicht is dit in netwerksituaties enigszins anders, maar daar moeten experts zich maar over buigen en zich jammer genoeg over een Microsoft-infrastructuur ontfermen. Toch mag Apple niet op haar lauweren blijven rusten. Innoveren en het leven makkelijk maken is de boodschap, maar of dat met een iPad-hype ook het geval is blijft voorlopig een open vraag. What’s in it for me? Op dit moment zie ik niet in wat ik tussen mijn MacBook en mijn iPhone nog moet meesleuren op de trein. Noden kunnen natuurlijk gecreëerd worden. Het valt af te wachten of ook wij binnen enkele jaren nieuwe behoeften zullen krijgen. Made in Cupertino, California…