Het Alcázar was ten tijde van de Romeinen en de Visigoten niet meer dan een vesting of fort. Pas in het begin van de tiende eeuw werd de plek door de Moorse gezagshebbers met de bouw van een echt kasteel verfraaid. Na de reconquista gaven de christelijke koningen het bouwwerk een upgrade tot een luxueus paleis, dat tot op de dag van vandaag een officiële residentie van de Spaanse koning is. Daarbij hadden ze een aantal architecten in dienst die er voor hebben gezorgd dat het Alcázar één van de belangrijkste getuigen van de Mudejár-stijl is, een samengaan van Christelijke en Moorse invloeden. Later, in de zestiende eeuw, liet – de in Gent geboren – Karel V elementen uit de gotiek en de renaissance aan het Alcázar toevoegen. Vijf eeuwen later is het een ontegensprekelijk hoogtepunt van de symbiose tussen de Christelijke en Islamitische cultuur. Geen clash of civilizations hier. Het Alcázar als incarnatie van het begrip integratie.

Je kan dit paleis met een gids bezoeken, maar het is veel beter om jezelf in de uiterlijke en culturele schoonheid van dit oord onder te dompelen. Door op eigen ritme met een bondige reisgids van compartiment naar compartiment te flaneren haal je meer uit je bezoek dan een geleide visite waar meestal hoofdzaken niet van bijzaken worden onderscheiden. De vele stilstanden zijn bovendien dodelijk voor mijn rug. Zelf op stap dus, met de imposante Puerto del León als vertrekpunt. De toegangspoort brengt je via een lange tuin met sinaasappelstruiken aan het Patio de la Montería, dat een open ruimte voor het Palacio Mudéjar is. De naam spreekt voor zich: het paleis omvat een combinatie van schitterende Moorse en Christelijke elementen. De stijl wordt magistraal doorgetrokken in het meest bekende deel van het Alcázar, het Patio de las Doncellas – de patio van de maagden. In 2004 vond men hieronder nog een kleine tuin die bijna vijfhonderd jaar door een gewelf was overspannen.

De tuinen zijn al even indrukwekkend als het paleis zelf. De oudste delen dateren uit de zestiende en zeventiende eeuw, terwijl de lange tuinen buiten de muren pas vorige eeuw werden aangelegd. Een constructie tussen twee perken deed ons aan een tafereel uit Angkor denken, maar daar heeft het hoegenaamd niets mee te maken. Medio november is er nog veel groen te zien in de tuin. Dit gecombineerd met het oranje van de sinaasappelstruiken, het rood en het geel van de muren en de geometrische figuren van de muursteentjes maken van de tuin van het Alcázar één groot kleurenspectrum. Onvergetelijk. Dit is meer dan terecht geklasseerd als werelderfgoed.

Als je de poort van het Alcázar achter je dicht trekt word je aan een reality check onderworpen. De pracht, de praal, de grootsheid én de klasse van het paleis maken er een wereld op zich van. Duizend en één nacht in Al-Andalus. Daarbuiten wacht de stad. De betovering is verbroken en aan de Starbucks tweehonderd meter verderop zien we dat we in het moderne Sevilla zijn terecht gekomen. De smalle straatjes gingen haast ongemerkt over in brede boulevards, omzoomd door art nouveau-gebouwen en grote paviljoenen. In de grote Antigua Fábrica de Tabacos bevindt zich nu de Universidad de Sevilla. Een indrukwekkend netwerk van gangen en gangetjes in een oude tabaksfabriek huisvest nu de lokale universiteit, die, aldus een aantal Erasmussers die we er ontmoetten, best aangenaam is. Leuven of Sevilla? Hmmm…

Net buiten de stad kan het aandenken aan de grote Ibero-Amerikaanse tentoonstelling van 1929 niet bombastischer zijn: het gigantische Pabellon de España moest de grootsheid van het moederland weerspiegelen. Op de muur van de halve cirkel is elke grote stad van het land in azulejos weergegeven. In 1992 werd hier in de buurt ook een wereldtentoonstelling georganiseerd, maar daar was het Spaans paviljoen al stukken bescheidener. De tentoonstelling heeft, net als de Olympische Spelen van datzelfde jaar in Barcelona, de stad geen windeieren gelegd. Tegenwoordig bevindt zich op die locatie het grootste wetenschapspark van Andalusië. Sevilla heeft zich met brio op de wereldkaart gezet, moest dat nog nodig geweest zijn.

Door ons krappe tijdsbestek was het afgelopen wat Sevilla betreft. De transfer naar Cordoba duurde nauwelijks twee uur langs een goed tot zeer goed onderhouden autosnelweg. De stad was niet zo groot als Sevilla, maar met haar meer dan 320.000 inwoners kon je Cordoba niet tot een provinciestad veroordelen. Het zou een affront van jewelste zijn, want in de tiende eeuw was Cordoba even de grootste stad van West-Europa, met een bevolkingsaantal die op haar hoogtepunt een half miljoen zielen telde. In 711 viel de stad, waar Seneca van afkomstig is, voor de Moren, die van Cordoba hun hoofdstad op het Iberische schiereiland maakten. Enkele decennia later werd de dynastie van de Ommayaden er opgericht, waarvan Abd er-Rahman III in 929 zichzelf tot kalief uitriep. Hiermee bezegelde hij de feitelijke onafhankelijkheid van Al-Andalus ten opzichte van de kalief van Bagdad. Cordoba groeide uit tot een multicultureel centrum waar wetenschap op het allerhoogste niveau door Christenen, Arabieren en Joden werd bedreven. Een eeuw later was de dominantie al weer voorbij: na een machtsstrijd viel de dynastie van de Ommayaden in Cordoba en verschoof het zwaartepunt in Al-Andalus naar Sevilla. Desondanks bleef Cordoba een centrum van intelligentsia, hoewel het na de machtsovername van de christelijke koningen (1236) een groot deel van haar bevolking verloor. Cordoba deemsterde weg en leefde pas in de negentiende eeuw, met een beginnende industrialisatie terug op tot de mooie grote stad die het vandaag is.

Het is in Cordoba minder moeilijk navigeren dan in Sevilla. Het oude stadscentrum bevindt zich netjes naast de ringweg en is, ondanks alle eenrichtingsverkeer, toch goed met de wagen te bereiken. De auto wordt er niet op een haast maniakale wijze uit de stad gebannen, zoals dat in België meer en meer het geval is. In piepkleine straatjes en steegjes is er natuurlijk geen gevaar van gemotoriseerde vierwielers, maar het is dan ook logistiek onmogelijk om er een auto te ontvangen. Ze laten ons toe om snel via het Juderia naar het Mezquita te wandelen. In de ‘moskee’ gaan we morgen uitgebreid op bezoek, maar de gevel van het gebouw is bijzonder imposant dat we er ook nu niet kunnen naast kijken.

Heiligschennis behoort niet tot onze dagelijkse gewoontes, maar soms breekt nood wet. De magen knorren; America is glad to serve us. De lokale Burger King bevindt zich recht tegenover de meer dan twaalf eeuwen oudere Mezquita. Enkele meter scheiden werelderfgoed van culinaire mainstream, maar ook dat hoeft niet per se een slechte zaak te zijn. De Triple Whopper zorgt ervoor dat we er weer voor enkele minuten tegen konden. Niets geeft meer voldoening dan bij zonsondergang op een brug over de Guadalquivir de tanden in drie hamburgers tegelijk te zetten.

De Calle de San Fernando brengt ons naar het mooie Plaza de la Corredera, waar we begroet worden door een schare muzikanten. Ze trekken niet enkel door hun voortreffelijk debiteren van Spaanse schlagers onze aandacht, maar ook door hun voorkomen: een oerspaanse klederdracht die met emblemen van van alles en nog wat is gelardeerd, gaande van een Portugese vlag, het wapenschil van Kopenhagen, een biljet van 500 euro tot de uitgestoken tong van de Rolling Stones. Het blijken geneeskundestudenten uit Pamplona te zijn die met hun groepje door Europa reizen om zich te amuseren. Ze waren zelfs in Brussel geweest. Gewapend met wat instrumenten brengen ze hun toch wel uitgebreide oeuvre te berde en dat wijkt, toegegeven, enigszins af van de gepropageerde Stones. Ze geven ons in het midden van het prachtige Plaza de la Corredera een privéconcert. Hun gitarist kon wellicht uit sommige van onze gelaatstrekken afleiden dat onze muzikale smaak in andere genres was gelegen en toverde eventjes een riff van Smoke on the water van Deep Purple uit de snaren, maar daar bleef het bij. Ze speelden wat ze speelden en waren daar reuzefier op. We trakteerden de mannen op een pint en onszelf op wat tapas, die niet konden tippen aan het menu van Terry en Anastasia in Sevilla. Ach, wat doet het er toe? Spanje op zijn best…

Onze Opel Zafira stond al klaar. Een ruim monovolume moest volstaan om vijf mensen en bagage vier dagen door Andalusië te gidsen. Comfortabel, met genoeg beenruimte, airco en een leuke radio. Enkel het lawaai van de motor kon beter. Het toerental schoot nogal gauw de hoogte in, maar dat weerspiegelde zich niet meteen in de snelheid van het vehikel. Waren we de koppeling nog niet gewoon? Misschien. Het leek na enkele kilometer niet te verbeteren. Onze chauffeur had al voor hetere vuren gestaan, totdat de wagen tijdens een beklimming op de eerste rijstrook dienst weigerde. Stelt u zich eens voor: je geeft plankgas op een helling met een meute zenuwachtige Spanjaarden in de nek, maar komt van het ene moment op het andere stil te staan. De bestuurder behield zijn kalmte en wist het Spaanse temperament tijdelijk een halt toe te roepen. We lieten de wagen naar de derde rijstrook afzakken en konden aan een hoofdstuk helpdeskconverseren beginnen. Acuut gevaar was er niet meer, althans niet voor ons die aan de rand van de snelweg stonden. De nerveuze Spanjaarden raceten soms ternauwernood aan de gewonde Zafira voorbij. Als dat maar goed afloopt…

De Spaanse helpdesk van Hertz bleek beter te werken dan de gecombineerde assistentie van Electrabel en Proximus. Hier krijg je ten minste meteen een échte stem aan de lijn. Tien minuten Mozart kan men zich in deze omstandigheden niet veroorloven. Een klein half uur later kwam een takelwagen ons voertuig uit haar weinig weinig comfortabele positie bevrijden en bracht een taxi gezelschap met bagage terug naar de luchthaven van Malaga.

Zafira II was duidelijk meer in vorm en bleek wél in staat om hellingen op te rijden. Met twee uur vertraging en een avontuur rijker konden we eindelijk naar Sevilla rijden. Het zit mij duidelijk niet mee wat de combinatie auto en reis betreft. Ik was nog maar net bekomen van de tow away-belevenis in San Francisco en nu gebeurt dit. Whatever. Dat is het leuke aan reizen.

Het zonnige tracé tussen Malaga en Sevilla was bochtig en liep deels door een dor heuvellandschap en een vallei. In het glooiende massief kwamen de mooie herinneringen aan het fantastische Californië weer boven, maar we zagen dat je ook in Zuid-Europa – medio november – van een gelukzalig klimaat kon genieten. Vanaf Antequera kwamen we in een uitgestrekte maar even dorre vallei terecht, waarin wijnranken en olijvenstruiken voor brood op de plank zorgen.

Sevilla is na Madrid, Barcelona en Valencia de vierde grootste stad van Spanje en heeft een agglomeratie van bijna anderhalf miljoen inwoners. De autosnelweg brengt je meteen aan de rand van de binnenstad. Om het hotel te vinden moesten we bij gebrek aan deftige kaart op de tast navigeren, maar dat bleek duidelijk géén goede keuze te zijn. Na enkele decameter waren we hopeloos verloren gereden in een vreemde stad met piepkleine wegjes, nauwe steegjes, een oneindig aantal straten met eenrichtingsverkeer en tientallen verkeerslichten. Pas na veel vijven en zessen raakten we op bestemming. Het zware werk zat er op voor vandaag.

Het centrum van de stad is al bij al relatief klein. Alle bezienswaardigheden liggen dicht bij elkaar, maar het is echt wel zoeken naar de route. Hier geen dambordpatroon: geen enkel huizenblok heeft een rechte hoek. Het is veeleer een labyrint van kleine steegjes, waar het verschrikkelijk warm is. Op deze 11 november – een werkdag in Spanje – is het T-shirt-weer.

Barrio de Santa Cruz, de Joodse wijk – het Juderia – is een getuige van de eeuwenlange Joodse aanwezigheid in de stad. Al heel vroeg waren hier Joodse gemeenschappen die er afwisselend relatieve tolerantie en doorgedreven vervolging konden ervaren. De Iberische Joden, de Sefardim – Sefarad is Hebreeuws voor Spanje – genoten vanaf de Conquista van een zekere vrijheid, maar werden na verloop van tijd uit het maatschappelijke leven geweerd. Na de Reconquista voltrok zich een analoog proces. Gelukkig is de Joodse erfenis niet verdwenen. De wijk sluit naadloos aan op de tuinen van het Alcazar, maar daarover morgen meer.

De kathedraal van Sevilla is één van de grootste ter wereld en staat op de plaats waar de Almohaden in de twaalfde eeuw een moskee hadden gebouwd. Na de val van Sevilla in 1248 namen Christenen het bouwwerk in bezit en hielden er hun eredienst. De minaret – de Giralda – deed dienst als kerktoren, ook nadat op de plaats van de moskee een gigantische kathedraal was verrezen. De ruimte is overweldigend: in een rechthoek van 126m op 83m kan veel gebeden worden. En vereerd, want in de Puerta de los Principes ligt de monumentale tombe van Christoffel Colombus. In 1899 werden zijn stoffelijke resten vanuit Cuba terug naar de oude wereld overgebracht en hier ten grave gedragen. Mooi zijn ook de Capilla Real, met de tombes van Fernando III en Alfonso X, de Sacristia Mayor en de Cabildo, waar de lokale kerkfabriek vergaderde. Vanop de Giralda, die je niet met trappen maar via hellende vlakken dient te beklimmen, heb je een schitterend zicht over de stad.

Sevilla puilt uit van de Tapasbars. In een klein straatje worden we vriendelijk begroet door Terry. Samen met haar man en dochter baat ze er het kleine etablissement El Pasaje uit. Hapjes in overvloed: we proeven er van gambas, mini-brochettes, spinazietaart en meer van dat lekkers, samen met de obligate cerveza’s en Spaanse wijn. Een betere plaats om onze culinaire geneugten te starten was moeilijk denkbaar. We vroegen dochter Anastasia waar we een typische Flamencobar konden vinden. Ze gaf ons een goed adresje. Moeder Terry liet tussendoor trots weten dat dochterlief zelf héél bedreven is in de dans, maar een demonstratie zou voor een andere keer zijn.

De Flamencobar op het Plaza de las Mercedarias was niet meteen zichtbaar of bleek niet (meer) te bestaan. Misschien waren we beter Anastasia’s advies niet gevolgd? We hielden het maar op een wijntje en/of thee nabij het gezellige Santa Maria la Blanca, vergezeld van lekkere jamon. Jawel, de Serranoham is hier een ware belevenis. Ze is zo mals dat ze haast op je tong smelt. Verrukkelijk. Ze zou ons de ganse reis blijven achtervolgen. In de ban van de jamon.

Pepe Pelegrio, de zingende waard van het café naast ons hotel, kwam op het late uur helemaal tot leven. Hij deed geen moeite om zijn muzikaal talent voor ons te verbergen. De man kon met bijhorende gesticulering de lokale gezangen perfect te berde brengen. Onze cerveza’s werden gevuld en nog eens gevuld. Als afsluiter schonk hij ons hoogstpersoonlijk een Alfonso, een lokale likeur, in. Lekker, maar de breedlachende Pepe Pelegrio mocht ook iets zuiniger zijn geweest…