Google AdSense: Daoust Outplacement. Toepasselijk.

Ik raakte persoonlijk betrokken in de structuren eind 1999. Van opportunisme kon u mij bezwaarlijk beschuldigen: de partij had net veertig jaar regeringsverantwoordelijkheid opgenomen en was na die vermaledijde dertiende juni in de oppositie beland. De VLD, die was hip. Daar moest je zijn om er bij te horen, maar het programma en nog veel meer de stijl van de Vlaamse liberalen spraken me niet het minste aan. Neen, als we er dan toch wat van onze kostbare tijd willen aan spenderen, geef ons dan maar een partij die zich tot alle lagen van de bevolking richt en die bewezen heeft dat ze met bekwame en integere mensen dit woelige land kan besturen. De CVP it shall be, maar was dat nu net een partij die in een ongeziene crisis was beland. De dreun was hard aangekomen.

Stefaan De Clerck, de enige figuur die niet echt was afgegaan, kwam al snel aan het roer. De Kortrijkzaan had er zin in. We zouden nadenken over wie we zijn, over onze boodschap en moesten dringend ons programma actualiseren. De structuren moesten worden opengegooid (remember de bijenkorven?) en, last but not least, een nieuwe naam ging de kers op de taart worden. De voorzitter stond voor een hachelijke taak: tegelijk renoveren en geloofwaardig oppositie voeren, maar ook weten dat hij als locomotief eigenlijk een trein moest trekken die te zwaar was om op snelheid te komen. Politieke communicatie was in een razendsnel veranderend medialandschap niet zijn sterkste punt en dat wist hij ook wel, maar hij en de partij werden er genadeloos op afgerekend. Het moet voor de man zwaar zijn geweest en dat hadden wij als Jongeren ook niet steeds even goed begrepen. Le parti, c’était lui. Hoezeer de verschillende kopstukken ook hun best deden om hét alternatief voor paars(-groen) voor te stellen, steeds stond de CVP, en later CD&V, gelijk aan wollig taalgebruik, want die voorzitter, dat was toch geen groot licht. Hij kon niet duidelijk maken waar zijn partij voor stond en als hij dat niet kon, dan kon de rest van de partij dat ook niet. Punt. Pas nadien werd duidelijk wat voor hondenstiel Stefaan De Clerck toen heeft moeten verrichten. Incasseren, inderdaad, maar daar deden we toen allemaal aan mee. Dat is uiteindelijk zelfs normaal. Politiek is niet voor koorknaapjes, al kan je soms twijfelen aan de effectiviteit van dit hard-tegen-onzachtspel.

Op de dirigent schieten is makkelijk. De fundamentele keuzes werden echter collectief gemaakt en door de leden op de congressen goedgekeurd. Van 1999 tot en met 2001 werden inhoudelijk – ondanks de modeterm wolligheid – duidelijke standpunten ingenomen. Het sociaal-economisch programma stond, op wat punten en komma’s na, weinig ter discussie. Op ethisch vlak gingen we er grondig op vooruit; als Jongeren militeerden we voor het homohuwelijk en haalden, tegen alle verwachtingen in, onze slag thuis. Ook op dat laatste punt, de V, bereikte de partij een al dan niet lichtjes geforceerde consensus. In die nieuwe naam stond de letter voor Vlaams. De partij heeft altijd al een sterke en mondige Vlaamse vleugel gehad. Hoe zou je zelf zijn: je kan een uitgelezen kans om een thema, met een groot electoraal potentieel, toch niet zomaar laten passeren? Verbaal sterke vertolkers, makkelijk aan de man te brengen en een zee aan mogelijke klanten: wat kan je meer wensen? Eerlijk is eerlijk: het Congres van Kortrijk van eind september 2001 stemde het confederalisme en de staatsdragende partij begon sterker dan ooit een Vlaamse koers te varen. De keuze was door het opperste orgaan gemaakt en daar moesten we ons als militant bij neerleggen. Zo gaat dat nu eenmaal in een democratische partij.

Ik keerde met gemengde gevoelens uit Kortrijk terug. Ja, we stonden er weer, opgefrist en met veel enthousiaste militanten die er elke dag opnieuw weer voor gingen. Aan de andere kant moesten we als diezelfde militant, die rotsvast in de fundamentele socio-economische boodschap van de partij gelooft, steeds erbij vertellen hoezeer we aan dat Vlaanderen verknocht waren. Meer Vlaanderen en minder België. Als studenten kwamen we heel vaak in contact met andersdenkenden en moesten dus steeds heel wat moeite doen om mensen van ons alternatief te overtuigen. “Zijn jullie dan voor een onafhankelijk Vlaanderen?” Neen, dat ook weer niet. Of toch een klein beetje? Een heel klein beetje misschien. Ik voelde me daar ongemakkelijk bij. Vlaams was bon ton, het woord België hanteren was naïef. Maar goed: my party, right or wrong. We probeerden de officiële standpunten te verkondigen, maar het leverde steeds een vlaag van buikpijn op. Wie in deze materie een gematigde en redelijke overtuiging heeft had het moeilijk. Ik had een viscerale afkeer van de stijl en het programma van de Volksunie en later de N-VA. Nu moesten we als overtuigde Christen-Democraten ook de nadruk op een analoog discours leggen. Het was uiteindelijk voor de goede zaak.

In 2003 plakte het CD&V-cement nog niet. Paars kon niet gebroken worden en Verhofstadt – de baarlijke duivel – kon aan een tweede ambtstermijn beginnen, met dank aan de alomtegenwoordige teletubbies. Stefaan De Clerck werd bedankt voor bewezen diensten, die, alles in ogenschouw genomen, in de gegeven omstandigheden niet gering waren. Een kapitein kan in een woeste zee zijn schip zo goed en zo kwaad als mogelijk rechthouden, maar soms zijn de golven té sterk. Yves Leterme nam het roer over en het leek de man van de laatste kans. Hoe krijgen we de boel weer op de rails nu al onze inspanningen niet lijken aan te slaan? De rekensom was snel gemaakt. Er werd op de V ingezet en op 14 februari 2004 was het kartel CD&V-N-VA een feit. Opnieuw was het voor sommige militanten met veel spijt in het hart, maar de partij had een keuze gemaakt met rationele argumenten. De Vlaamse verkiezingen werden dankzij de ongeëvenaarde Respect-campagne (en het zichtbaar worden van het jarenlange geklungel van Verhofstadt) gewonnen door CD&V-N-VA, al voelden ze de hete adem van extreem-rechts in de nek. En ja, soyons sérieux, op dat moment had het zogenaamde Vlaams Kartel er voor gezorgd dat we als militant niet meer als politieke paria werden behandeld. Dat was mooi meegenomen, met dank aan die V. Ondertussen, en dat is geen onbelangrijk detail, was de verhouding met zusterpartij cdH beneden het vriespunt gezakt. Milquet’s capitulatie bij de Lambermontakkoorden had diepe wonden geslagen. Een partijgenoot omschreef het plastisch: “Beide partijen lijken op elkaar zoals een paard en een zebra.”. Of een andere: “Tja, wij hebben nog een gemeenschappelijke rekening en er zijn de mooie ogen van Joëlle Milquet.”. Het ongenoegen was niet meer dan terecht en die mooie ogen van Milquet, euh, u begrijpt dat enige ironie zich van ons meester maakte. Cynisme was voor later.

L’état de grâce van de Vlaamse Leterme I duurde lang. Terecht. Er waaide een nieuwe wind door de regio. Behoorlijk bestuur en nederigheid werden geapprecieerd. De regering had ook de portefeuille mee en kon goede resultaten voorleggen. Elk congres klonk het applaus harder. Bovendien was er steeds een delegatie van de vrienden van de N-VA aanwezig. Geert Bourgeois liep er in het begin heel onwennig rond. Het was niet evident voor de man: hij had zijn leven lang in Izegem tegen die CVP gestreden. Lokaal kon er in de borstelstad immers onmogelijk een kartel worden gevormd. De ironie van een tijdelijk politiek fenomeen. We moeten eerlijk blijven. Het was dan wel niet mijn droomformule, maar we haalden er stemmen mee. In een democratie zijn die nu eenmaal noodzakelijk om je programma te kunnen uitvoeren. Het gaat om het eindresultaat.

En toen kwam 2007. Als minor doch onvervangbare partner van het kartel kon de N-VA naar hartelust haar radicaal Vlaams programma in de campagne uitspelen. Verhofstadt, die verrader van de Vlaamse zaak, was politiek opgebrand en het kartel had een eenvoudige en duidelijke boodschap. Yves Leterme haalde een monsterscore en wist meteen hoe laat het was. Met 796.000 voorkeurstemmen heb je geen vrienden meer. Er was veel beloofd; de druk was enorm. De Big Bang moest er komen en de man die het compromis moest realiseren speelde één tegen allen. De rest is geschiedenis. Die zomer kon de partij nauwelijks op enige vorm van medewerking of clementie rekenen. Madame Non was geboren. Met haar Franstalige collega’s bleek evenmin iets aan te vangen. Twee aparte publieke opinies hadden het antagonisme op de spits gedreven. Met de Franstaligen viel gewoon geen land te bezeilen. Nous ne sommes demandeurs de rien. Het was niet enkel slecht toneel, het was ook tegen alle ratio in. Zestig procent van het huwelijk wou over de relatie praten; veertig procent negeerde elke redelijke dialoog. De onderhandelingen mislukten; na het Verhofstadt III-intermezzo raakte Leterme I niet op dreef. En passant splijtte het kartel en tegen kerstmis zorgde Fortis voor de totale crash.

De breuk van het kartel was vooral voor de vader ervan een pijnlijke zaak. Tijdens een inderhaast samengeroepen congres in Molenbeek zagen we bedroevende taferelen, maar zij die er nooit echt fan van waren geweest konden daarvoor moeilijk een traan laten. Wel voor het openlijke lijden van de partij. Met heel die kartelhistorie blijf je als militant worstelen. Ja, het leverde ons een verkiezingsoverwinning op en we konden hierdoor een deel van ons programma realiseren. Dat is uiteindelijk belangrijker dan het knagende gevoel bij een minderheid van de militanten. Die minderheid was groter dan men aanneemt, maar alle neuzen moeten nu eenmaal in dezelfde richting wijzen. Op korte termijn heeft het kartel zeker vruchten afgeworpen. Dat was hoog nodig. Op lange termijn bleek het een blok aan het been. De partij heeft nadien – au besoin de la cause – haar vroegere staatsdragend karakter eventjes terug opgenomen, maar deze formule bleek tijdens de verkiezingen van 2010 niet meer geloofwaardig. Persoonlijk kon ik mij perfect vinden in het gematigde discours van die campagne, maar het was damage limitation. Het spektakel was op de spits gedreven en de Vlaamse kiezer koos voor meer radicale maar duidelijke taal. Jammer.

Here we are now. De partij zakte naar een historisch dieptepunt en ketende haar wagonnetje terug vast aan de N-VA van Bart De Wever. De draad van voor juni 2007 wordt weer opgepikt, maar dan in een omgekeerde positie. Daar waar de ter ziele gegane Volksunie door de Christen-Democraten werden gereanimeerd, daar dreigt mijn partij door het verloop van de feiten door diezelfde N-VA naar de woestijn te worden gestuurd. Paniek is nooit een goede raadgever, maar stilaan rijzen vragen naar de unique selling position van CD&V. Eén ding stelt me gerust: voor de Vlaamse Zaak en het one issue-denken is er een beter alternatief. CD&V zal de Vlaamse Leeuw alvast niet harder moeten laten brullen dan de N-VA. Waar moeten we dan op terugvallen? De vraag stellen is in se al een belediging. De partij heeft een verschrikkelijk waardevol maatschappelijk project. Iedereen moet in deze samenleving zijn of haar plek kunnen vinden: sociale bescherming en vrij initiatief zijn de hoekstenen van ons maatschappelijk bestel. Een efficiënt staatsapparaat is daartoe een noodzakelijke voorwaarde. Aan deze staatsstructuur moet worden gesleuteld. Daarvoor hébben we, chers amis francophones, een staatshervorming nodig, maar dan één waarin vlag en wimpel geen rol spelen. De discussie moet van haar passies en donderpreken worden ontdaan. Wij hebben geen Vlaamse Leeuw nodig om deze staat beter te doen functioneren. Alleen: met een symbool kan je de boodschap zoveel beter verkopen. Nuance is niet in een logo of een vlag samen te vatten. Jawel, de ampersand, maar dat is een doordenkertje waarmee we niet kunnen scoren. Het is een historisch probleem: hoe breng je een te rijke boodschap aan de man? Ik weet het ook niet. We kunnen alvast maar onze plicht doen: dagdagelijks met gezonde alternatieven komen en op de verschillende bestuursniveau’s doen wat moet worden gedaan. Verantwoordelijkheid nemen, maar dat klinkt zo moraliserend.

Dreigt de woestijn? Eventjes wellicht en misschien langer dan gewenst, maar politiek blijf een cyclisch gegeven. Geen enkel regnum blijft duren. Jean-Luc Dehaene was ooit uitgespeeld. Steve Stevaert was na 2003 nog slechts een schim van zichzelf. Guy Verhofstadt ging traag op en steil neer. Het Blok scoorde in 2004, maar kwijnde weg. Yves Leterme haalde ongeziene scores, maar ook dat liedje bleef niet duren. Bart De Wever weet als de beste dat hij de volgende in dat rijtje is. Vroeg of laat. Daarna is het weer aan iemand anders. Wie dat zal zijn weten we niet. De tijd van de ongenaakbaren is voorbij. We kunnen alleen maar hopen dat de volgende formule de onze wordt. Zeker is dat niet. Ondertussen moet de partij verder doen waar ze goed in is: midden de mensen. De unique selling position.

Tijden kunnen veranderen. In een niet zo lang verleden verweet Verhofstadt dat het toenmalig kartel CD&V-N-VA voor verdeeldheid wou zorgen. Ze wou geen mensen samenbrengen, maar mensen tegen elkaar opzetten. De twee taalgemeenschappen moesten elkaar niet uitdagen, maar verbroederen. Met een communautair discours raakte je nergens. Dat in dit land een en ander moest veranderen wist men bij de Vlaamse Liberalen ook wel, maar het was geen punt voor hen. Begrijpelijk: na een abominabel Verhofstadt II moesten ze een verschil kunnen maken met die verdomde Christen-Democraten. Ondertussen zijn we drie jaar en twee verloren verkiezingen later. Het communautaire thema heeft inderdaad voor crisis na crisis gezorgd, maar de liberalen hebben het nooit nagelaten om munt te slaan uit de moeilijkheidsgraad van het onderwerp én sabotage te ondernemen waar nodig. Ook deze week hebben ze van die beproefde methode duchtig gebruik gemaakt, zij het dat ze zich nu opwierpen als de verdedigers van de Vlaamse Zaak. In het West-Vlaams hebben we daar een geijkte uitdrukking voor: Het paste in hun kraam. Plat opportunisme zoals we het van hen gewoon zijn.

In tegenstelling tot de vorige affaires staat nu een nieuwe generatie aan het roer van de partij. Na de Europese verkiezingen van juni 2009 trok super-Karel naar de Europese Commissie en werd Guy Verhofstadt Europees parlementslid, waar hij meteen een de liberale fractie ging leiden. De voormalige premier was na het vertrek van Bart Somers nog eventjes ad interim voorzitter van Open VLD en onderhandelde zo goed tijdens de Vlaamse coalitiegesprekken dat zijn partij werd buitengegooid. Het was tijd voor een tabula rasa. Alexander ‘zoon van Herman’ De Croo werd tot voorzitter verkozen en naast hem begon Vincent Van Quickenborne zich als extra sterke man op te werpen. Meteen moesten zij ook hun partij vertegenwoordigen tussen de grote jongens en meisjes. Zo ook in de onderhandelingen van de discussie der discussies: het ondertussen legendarische BHV. De Croo rolde de spierballen, stelde een ultimatum waarmee hij meteen elke deftige discussie onmogelijk maakte. Geen akkoord te bereiken? Met een mes op de keel lukt dat gewoon niet. Het ging niet om een coalitieakkoord in een provinciestad: het ging om misschien wel het meest complexe probleem uit de voorbije halve eeuw. Exit Open VLD, exit Leterme II. De tweet van de eminente economist Paul De Grauwe, tevens ex-VLD-senator, sprak boekdelen: “De nieuwe VLD. Een troep kleine kinderen die met stekjes spelen naast een kruitvat.” Vernietigend.

De Croo en co zijn natuurlijk niet de enige verantwoordelijken voor dit drama. Ze zijn hooguit ordinaire macho’s die electoraal profijt wensen te halen uit een rondje hoog spel spelen. Stonden we dichter bij een algeheel compromis, dan zouden ze wel een ander moment hebben gevonden om perfide manoeuvres uit te voeren. Veel nefaster is de houding van de Franstaligen in dit débâcle. Didier Reynders en Joëlle Milquet – de PS nam dit keer een meer low profile-houding aan – voerden hun traditionele toneeltje op. Nous ne sommes demandeurs de rien. Ondanks de maandenlange informele bilaterales van Jean-Luc Dehaene was het de nouveau Monsieur en Madame Non. Dit tot grote woede van Dehaene die terstond zijn opdracht aan de vorst teruggaf. Natuurlijk hebben ze naar hun achterban een bepaalde strategie te verdedigen, maar een ongenuanceerd non toont de manifeste onwil aan om tot een akkoord te komen. In welke mate kolderfiguur Olivier Maingain daartoe heeft bijgedragen laten we in het midden, maar met Reynders en Milquet viel niets aan te vangen. Nog niets. We weten niet hoe de onderhandelingen zouden zijn geëvolueerd mocht Open VLD de stekker er niet hebben uitgetrokken. Dat Reynders natrapte door te stellen dat Jean-Luc Dehaene een Vlaamse torpedo afvuurde was niet enkel vals, het getuigde ook van een bijzonder gemis aan respect voor een staatsman die nog maar eens het land uit de penarie wou helpen. Op zijn zeventigste had hij wellicht liever meer tijd met zijn kleinkinderen gespendeerd dan dag in dag uit nota’s en non-papers met Milquet en Reynders door te nemen. Ongehoord. Een mens kan zeer laag vallen.

De Franstaligen zijn zich blijkbaar niet bewust wat voor consequenties hun obstinate non voor hun zo geliefde België kan hebben. Aan Vlaamse kant zal er sowieso een radicalisering optreden. Bij mogelijke verkiezingen denk ik liever niet aan de gecumuleerde stemmen van de N-VA, de LDD en het Vlaams Belang. Drie partijen die resoluut voor een splitsing van dit land kiezen. Na al wat er de voorbije jaren is gebeurd zal er ook bij de drie groten nog weinig animo zijn om er iets van te maken. De historische verantwoordelijkheid van de Franstalige partijvoorzitters is moeilijk te overschatten. Jawel, ook boven de taalgrens zijn er mensen die nog van dit land houden, maar geen enkel geduld is eindeloos. Er moet dan wel niet met vlag en wimpel worden gezwaaid, maar wat respect en een efficiëntere overheid eisen is geen uiting van plat nationalisme. Zolang men steeds in clichés blijft vervallen gaan we geen stap vooruit zetten. Integendeel. Dit begint op een omgekeerde processie van Echternach te lijken: één stap vooruit en twee achteruit. Wil men nu echt een huwelijk redden door een scheidingsaanvraag uit te lokken?

Met het Europese voorzitterschap in het vooruitzicht lijken nieuwe verkiezingen niet aangewezen. Men zal hoe dan ook terug aan tafel moeten onder leiding van de huidige premier en verder zoeken naar een compromis. Binnen een week kan de situatie al weer gekeerd zijn. Dan zal iedereen met de bloemen willen gaan lopen: Open VLD heeft getoond dat het menens was, ondanks een compromis gaan de Franstalige partijen hun tanden en vastberadenheid hebben getoond. Of gaan we toch de dieperik in? Het worden spannende dagen. Eén ding is echter zeker: we zitten op een kantelpunt in ons federaal model. Als nu geen vergelijk kan worden gevonden, dan wordt het ongeloofwaardig om aan deze federatie een stabiele en aantrekkelijke toekomst te geven. De heer Reynders en mevrouw Milquet mogen dat grondig in hun oren knopen. En Open VLD en haar voorzitter? We kunnen hen wel tot nederigheid aanmanen, maar dat heeft nog nooit een bevredigend resultaat opgeleverd.

Of was het toch nog weer een nieuwe episode Tsjevenpesten? Wees gerust, ik heb ondertussen een olifantenvel…

Homepage premier.be, 25/11/2009, voor en na

1997

In het zesde jaar van het secundair onderwijs kon ik niet van een Rome- of Griekenlandreis genieten. Het Sint-Aloysiuscollege uit Diksmuide had een andere traditie: London. Onder deskundige begeleiding trokken we tijdens de koude februarimaand van 1997 acht dagen lang door de Britse hoofdstad en lieten geen steen onaangeroerd. De sequentie van bezochte musea kende geen einde: Tate Gallery, Museum of Natural History, National Gallery, Museum of Mankind, British Museum, Museum of the City of London etcetera etcetera. Ook qua kerken en andere bezienswaardigheden waren we niet snel rond. The Globe van Shakespeare werd niet vergeten; in Greenwich gingen we naar de ligging van de meridiaan op zoek. Niets kon de scholieren ‘s avonds beter entertainen dan cultuur: een klassiek concert in de Barbican Hall, een voorstelling van een Chinees Circus (waarbij, voor zover ik mij herinner, enkele acrobaten hun werk niet tot een goed einde brachten) én vier musicals. Inderdaad: vier. De kick-off werd gegeven door Oliver, gevolgd door Jesus Christ Superstar, de Phantom en natuurlijk Les Misérables. Geen goedkoop uitje: een fuif diende te worden georganiseerd om alles te bekostigen, maar daar maakte men geen punt van. Volksverheffing mag wat kosten. Daarvoor moeten we niet altijd teruggrijpen naar het klassieke Rome of Griekenland. Ook elders heeft de mens zich ondertussen van holbewoner tot, grofweg genomen, een relatief geciviliseerd wezen getransformeerd. Rome is mooi, maar geef mij toch maar Parijs, London of New York City.

Sinds kort arriveert de Eurostar in St. Pancras Station. Het ziet er allemaal netjes en modern uit. Geen kwaad woord over Waterloo Station, maar de Britten hebben vooruitgang geboekt. Het spreekt voor zich dat we in deze context Brussel-Zuid moeilijk in dezelfde League kunnen laten spelen. Jammer, maar helaas. Als enige punt van kritiek kunnen we het gebrek aan compatibiliteit van de geldautomaten aanhalen. Financieel tanken om de aankoop van een handige Oyster Card te verzekeren kan hier niet met onze Maestro. “Oh”, aldus een Brit, “KBC is not working here. No Maestro.” Vreemd; we worden naar het duurdere Visa gedwongen. Leven op krediet is niet de meest aangename zaak, maar à la guerre comme à la guerre.

Times Square

Mijn laatste bezoek dateerde al van 2004, maar Oxford Street en Picadilly Circus by night laten je de sfeer snel terug smaken. Toch is er op het Circus een en ander veranderd. Zo te zien wil men van het plein een mini-Times Square maken, maar het is weinig overtuigend. De kopie is altijd slechter dan het origineel. Bovendien is hier geen plaats genoeg voor een orgie van licht, reclame en videowalls. London heeft geen Avenues en Streets en maar goed ook. Bij nachte zijn de verblindende videowalls zelfs storend. Ze staan veel te dichtbij en zijn te groot voor het plein. Maar goed: zonder Picadilly Circus kende bijna niemand nog Sanyo en TDK. Het was een blij weerzien met de guru van het videocassettetijdperk, want we waren Tokyo Denki Kagaku (Tokio Elektronica en Chemicaliën) eigenlijk helemaal vergeten.

We verlaten de ietwat platgetreden paden. Een koude novemberwind trotseren hoort bij deze stad en doet ons passeren langs Somerset House. Een schaatsbaan entertaint een schare lads die zich al duchtig van gluhwein of aangelengd bier hebben bediend. Het pand zelf werd in een vorig leven een tijdje bewoond door Elizabeth I, de Virgin Queen. Ook opvolgsters resideerden er evenals Anna van Denemarken, koningin van Engeland, waardoor het gebouw een tijdje door het leven ging als Denmark House. Nog meer monarchen en andere adellijke heren en dames vonden er een stek, totdat het na de Glorious Revolution (1688) in verval raakte. Eind achttiende eeuw werd het zelfs afgebroken en vervangen door een nieuw en groot exemplaar. Londen, als icoon van het rijk, had geen bombastische édifices zoals grote rivaal Parijs en wou daar wat aan doen. Een nieuw Somerset House kon in deze concurrentiestrijd een perfecte rol spelen en huisvestte van dan af aan allerlei overheidsdiensten, genootschappen of onderwijsinstellingen. Tegenwoordig wordt het voornamelijk gebruikt als centrum voor beeldende kunsten en vinden er occasioneel concerten plaats. En kan je er des winters schaatsen.

Wobby bridge

Het London Eye is relatief nieuw voor mij, maar het lijkt me niet meer dan een ordinair reuzereuzenrad. Dat kan je ook elders vinden, al zal het panorama over Londen wellicht niet te onderschatten zijn, maar geef toe: met de Eiffeltoren heeft Parijs ten minste een uitkijkpunt met stijl. In de buurt is ook het voormalige Bankside Power Station te vinden. Tegenwoordig gaat dit gigantische gebouw door het leven als Tate Modern. Het is een ideale tempel voor moderne kunst. Jammer genoeg is het toegangsticket voor de tijdelijke tentoonstelling Pop life. Art in a material world iets te duur voor het voorziene tijdsbestek, want Andy Warhol en Roy Lichtenstein waren toch fantastische kerels. De permanente collectie is voor de liefhebber van moderne kunst een must. Voor de liefhebber. De nieuwe Millennium Bridge, ondertussen al weer een decennium oud, brengt die liefhebber recht naar St. Paul’s Cathedral, waar hij vanop de koepel de Tate Modern kan aanschouwen. Nu hangt de extravagante stalen voetgangersbrug stabiel over de Thames, maar dat was pas het geval na structurele ingrepen… drie dagen na de opening. Op dat moment begon er veel volk over de brug te wandelen ging ze plots trillen. Het euvel werd verholpen, maar kon niet vermijden dat de eerste nieuwe brug in meer dan een eeuw een tijdje als wobby bridge door het leven zou gaan.

Aan beide zijden van de tweede jongste brug, de Tower Bridge (1894), zijn een aantal leuke plekjes te vinden. De St Katharine Docks liggen ten oosten van de Tower en waren vroeger een havendokken omringd met pakhuizen. Nu zijn het allemaal dure appartementen geworden, maar het dok heeft haar typische sfeer behouden. Enkele brugjes doen je zelfs even aan Amsterdam denken. Middenin staat wellicht de meest idyllische Starbucks ter wereld.

Ook aan de overkant van de Tower Bridge werden oude pakhuizen en fabrieksgebouwen in Shad Thames tot woningen geconverteerd. Hier is bovendien het Design Museum gevestigd. Het Londens stadhuis – de Greater London Authority Headquarters – aan de andere kant van de Tower Bridge Road is een nieuwigheid. Boris Johnson heeft zijn kantoor in een hypermodern complex van de hand van Norman Foster (Commerzbank Frankfurt, Reichstag Berlin, viaduct van Millau, …), waar iedereen wel een eigen mening over heeft. Het is alvast een energie-efficiënt gebouw en daar kan je mee naar buiten komen. Daarnaast moet het vele glas de transparantie van het beleid symboliseren. We hopen alvast dat er voldoende verduistering aanwezig is, zodat men bij een ernstig schandaal eventjes de symbolische waan van transparantie kan dimmen. Voorkomen is beter dan genezen. Desalniettemin is het een mooie aanwinst voor het toch vaak nog traditionele Londen. Men is alvast van plan om het pand goed te verdedigen, want voor de deur ligt Her Majesty’s Ship Belfast (HMS Belfast) te wachten op bezoekers. De oorlogsbodem die tijdens de tweede wereldoorlog en de oorlog in Korea het vaderland diende wordt nu als museumschip gebruikt.

Southwark

Southwark omvat een aantal onverwachte plekjes. Southwark Cathedral – officieel The Cathedral and Collegiate Church of St Saviour and St Mary Overie is sinds 1905 een Anglicaanse kathedraal die in haar huidige vorm werd gebouwd tussen de dertiende en vijftiende eeuw. Het was de eerste gotische kerk van Londen. De naburige Borough Market staat bekend als één van de beste markten van Groot-Brittannië. Het ziet er op het eerste zicht toch niet zo gezellig uit: het is drummen geblazen en het lawaai van de treinen en metro’s op de spoorbruggen over het marktje maken het er niet rustiger op. De variëteit van producten is in deze pre-kerstperiode natuurlijk enorm. Elke Britse specialiteit is in overvloed aanwezig: witte bonen, chutney, scones, bacon en aanverwanten gaan vlotjes over de geïmproviseerde toonbanken.

Strand

Van St. Paul’s Cathedral wandel je richting Trafalgar Square via Fleet Street en Strand. Je passeert er onder meer de Royal Courts of Justice met het Court of Appeal en het High Court, waarvan de jurisdictie beperkt is tot Engeland en Wales (en dus niet Schotland en Noord-Ierland). Wat verder komen we nog bekende namen tegen: de LSE en een deel van King’s College. Middenin Strand zie je ook St Clement Danes, de patroonkerk van de Royal Air Force. Met het Australia House en het India House zijn rondom Aldwych de voormalige kolonies ruimschoots vertegenwoordigd. Vanop Trafalgar houdt Admiraal Nelson alles in het oog.

Olifanten en Herman Van Rompuy

Het is een gebruik geworden om elk bezoek aan London in oktober, november of december als Christmas Shopping te betitelen. Dit hebben wij uiteraard willen vermijden, maar voor je het weet kom je de vele luxueuze boetieken en bazaars op je weg tegen. In Waterstones op Picadilly kocht ik enkele interessante werken over de stad: London Lore van Steve Roud, die een waslijst aan legendes over de stad bundelde en een historische atlas van London, toepasselijk London, A life in maps getiteld. In Regent Street was er zowaar een National Geographic Store.

Over Harrods bestaat de urban legend dat je er werkelijk alles kunt kopen, zélfs – en dat schreeuwden twee groepsleden in koor – een olifant. Het zal dus wel geen toeval zijn. Je kan er wellicht veel kopen, maar wij kwamen alvast geen olifanten tegen, tenzij je ze een bestelbon diende in te vullen. Andere hadden ze wel in stock: honden, katten en konijnen kunt u er elke dag kopen, zolang u de dieren op tijd en stond even een maaltijd bezorgt en een dutje laat doen. Het heeft allemaal iets decadents. Geef mij maar een arme kat uit een asiel in plaats van een opgefokt rasbeest uit een burgerlijk magasin. Dat is Harrods per slot en rekening. In de toiletten stond een jongeman toezicht te houden en ik raakte er eventjes mee aan de praat. “Where are you from?” “Belgium, sir.” “Ah, la Belgique!” Het bleek een jonge Congolees te zijn die in Londen was om zijn Engels bij te schaven. In de toiletten van Harrods nota bene. Hij vroeg zich af waar wij mee bezig waren. Jullie hebben zo’n rijk land en jullie houden zich bezig met enkele kleine twisten rond de hoofdstad. “Vous n’avez jamais rien compris du Congo.”, sneerde hij onze politici bovendien toe, “Rien ne changera avec Kabila.” Wat heeft het van zin om met een door en door corrupt regime zaken te doen? Wanneer gaan jullie nu eens de echte problemen van Congo aanpakken? “Quand?”. Het klonk haast als een noodkreet. De man wist overigens dat Herman Van Rompuy twee dagen geleden Europees president werd benoemd en dat hij door Yves Leterme ging worden opgevolgd. Puik.

We maakten van dit toch wel speciale moment gebruik om ons te informeren in hoeverre de nieuwe Europese president bij de Brit bekend was. Tot vijf keer toe vroegen we aan de modale Londenaar – en zo te zien ook aan één Française – of ze Herman Van Rompuy kenden. Voor hun gemak vervingen we Herman indien nodig door Herbert, want zo werd hij hier in de pers aangekondigd. Telkens vingen we bot. Behalve bij de Congolees in de toiletten van Harrods…

Het Alcázar was ten tijde van de Romeinen en de Visigoten niet meer dan een vesting of fort. Pas in het begin van de tiende eeuw werd de plek door de Moorse gezagshebbers met de bouw van een echt kasteel verfraaid. Na de reconquista gaven de christelijke koningen het bouwwerk een upgrade tot een luxueus paleis, dat tot op de dag van vandaag een officiële residentie van de Spaanse koning is. Daarbij hadden ze een aantal architecten in dienst die er voor hebben gezorgd dat het Alcázar één van de belangrijkste getuigen van de Mudejár-stijl is, een samengaan van Christelijke en Moorse invloeden. Later, in de zestiende eeuw, liet – de in Gent geboren – Karel V elementen uit de gotiek en de renaissance aan het Alcázar toevoegen. Vijf eeuwen later is het een ontegensprekelijk hoogtepunt van de symbiose tussen de Christelijke en Islamitische cultuur. Geen clash of civilizations hier. Het Alcázar als incarnatie van het begrip integratie.

Je kan dit paleis met een gids bezoeken, maar het is veel beter om jezelf in de uiterlijke en culturele schoonheid van dit oord onder te dompelen. Door op eigen ritme met een bondige reisgids van compartiment naar compartiment te flaneren haal je meer uit je bezoek dan een geleide visite waar meestal hoofdzaken niet van bijzaken worden onderscheiden. De vele stilstanden zijn bovendien dodelijk voor mijn rug. Zelf op stap dus, met de imposante Puerto del León als vertrekpunt. De toegangspoort brengt je via een lange tuin met sinaasappelstruiken aan het Patio de la Montería, dat een open ruimte voor het Palacio Mudéjar is. De naam spreekt voor zich: het paleis omvat een combinatie van schitterende Moorse en Christelijke elementen. De stijl wordt magistraal doorgetrokken in het meest bekende deel van het Alcázar, het Patio de las Doncellas – de patio van de maagden. In 2004 vond men hieronder nog een kleine tuin die bijna vijfhonderd jaar door een gewelf was overspannen.

De tuinen zijn al even indrukwekkend als het paleis zelf. De oudste delen dateren uit de zestiende en zeventiende eeuw, terwijl de lange tuinen buiten de muren pas vorige eeuw werden aangelegd. Een constructie tussen twee perken deed ons aan een tafereel uit Angkor denken, maar daar heeft het hoegenaamd niets mee te maken. Medio november is er nog veel groen te zien in de tuin. Dit gecombineerd met het oranje van de sinaasappelstruiken, het rood en het geel van de muren en de geometrische figuren van de muursteentjes maken van de tuin van het Alcázar één groot kleurenspectrum. Onvergetelijk. Dit is meer dan terecht geklasseerd als werelderfgoed.

Als je de poort van het Alcázar achter je dicht trekt word je aan een reality check onderworpen. De pracht, de praal, de grootsheid én de klasse van het paleis maken er een wereld op zich van. Duizend en één nacht in Al-Andalus. Daarbuiten wacht de stad. De betovering is verbroken en aan de Starbucks tweehonderd meter verderop zien we dat we in het moderne Sevilla zijn terecht gekomen. De smalle straatjes gingen haast ongemerkt over in brede boulevards, omzoomd door art nouveau-gebouwen en grote paviljoenen. In de grote Antigua Fábrica de Tabacos bevindt zich nu de Universidad de Sevilla. Een indrukwekkend netwerk van gangen en gangetjes in een oude tabaksfabriek huisvest nu de lokale universiteit, die, aldus een aantal Erasmussers die we er ontmoetten, best aangenaam is. Leuven of Sevilla? Hmmm…

Net buiten de stad kan het aandenken aan de grote Ibero-Amerikaanse tentoonstelling van 1929 niet bombastischer zijn: het gigantische Pabellon de España moest de grootsheid van het moederland weerspiegelen. Op de muur van de halve cirkel is elke grote stad van het land in azulejos weergegeven. In 1992 werd hier in de buurt ook een wereldtentoonstelling georganiseerd, maar daar was het Spaans paviljoen al stukken bescheidener. De tentoonstelling heeft, net als de Olympische Spelen van datzelfde jaar in Barcelona, de stad geen windeieren gelegd. Tegenwoordig bevindt zich op die locatie het grootste wetenschapspark van Andalusië. Sevilla heeft zich met brio op de wereldkaart gezet, moest dat nog nodig geweest zijn.

Door ons krappe tijdsbestek was het afgelopen wat Sevilla betreft. De transfer naar Cordoba duurde nauwelijks twee uur langs een goed tot zeer goed onderhouden autosnelweg. De stad was niet zo groot als Sevilla, maar met haar meer dan 320.000 inwoners kon je Cordoba niet tot een provinciestad veroordelen. Het zou een affront van jewelste zijn, want in de tiende eeuw was Cordoba even de grootste stad van West-Europa, met een bevolkingsaantal die op haar hoogtepunt een half miljoen zielen telde. In 711 viel de stad, waar Seneca van afkomstig is, voor de Moren, die van Cordoba hun hoofdstad op het Iberische schiereiland maakten. Enkele decennia later werd de dynastie van de Ommayaden er opgericht, waarvan Abd er-Rahman III in 929 zichzelf tot kalief uitriep. Hiermee bezegelde hij de feitelijke onafhankelijkheid van Al-Andalus ten opzichte van de kalief van Bagdad. Cordoba groeide uit tot een multicultureel centrum waar wetenschap op het allerhoogste niveau door Christenen, Arabieren en Joden werd bedreven. Een eeuw later was de dominantie al weer voorbij: na een machtsstrijd viel de dynastie van de Ommayaden in Cordoba en verschoof het zwaartepunt in Al-Andalus naar Sevilla. Desondanks bleef Cordoba een centrum van intelligentsia, hoewel het na de machtsovername van de christelijke koningen (1236) een groot deel van haar bevolking verloor. Cordoba deemsterde weg en leefde pas in de negentiende eeuw, met een beginnende industrialisatie terug op tot de mooie grote stad die het vandaag is.

Het is in Cordoba minder moeilijk navigeren dan in Sevilla. Het oude stadscentrum bevindt zich netjes naast de ringweg en is, ondanks alle eenrichtingsverkeer, toch goed met de wagen te bereiken. De auto wordt er niet op een haast maniakale wijze uit de stad gebannen, zoals dat in België meer en meer het geval is. In piepkleine straatjes en steegjes is er natuurlijk geen gevaar van gemotoriseerde vierwielers, maar het is dan ook logistiek onmogelijk om er een auto te ontvangen. Ze laten ons toe om snel via het Juderia naar het Mezquita te wandelen. In de ‘moskee’ gaan we morgen uitgebreid op bezoek, maar de gevel van het gebouw is bijzonder imposant dat we er ook nu niet kunnen naast kijken.

Heiligschennis behoort niet tot onze dagelijkse gewoontes, maar soms breekt nood wet. De magen knorren; America is glad to serve us. De lokale Burger King bevindt zich recht tegenover de meer dan twaalf eeuwen oudere Mezquita. Enkele meter scheiden werelderfgoed van culinaire mainstream, maar ook dat hoeft niet per se een slechte zaak te zijn. De Triple Whopper zorgt ervoor dat we er weer voor enkele minuten tegen konden. Niets geeft meer voldoening dan bij zonsondergang op een brug over de Guadalquivir de tanden in drie hamburgers tegelijk te zetten.

De Calle de San Fernando brengt ons naar het mooie Plaza de la Corredera, waar we begroet worden door een schare muzikanten. Ze trekken niet enkel door hun voortreffelijk debiteren van Spaanse schlagers onze aandacht, maar ook door hun voorkomen: een oerspaanse klederdracht die met emblemen van van alles en nog wat is gelardeerd, gaande van een Portugese vlag, het wapenschil van Kopenhagen, een biljet van 500 euro tot de uitgestoken tong van de Rolling Stones. Het blijken geneeskundestudenten uit Pamplona te zijn die met hun groepje door Europa reizen om zich te amuseren. Ze waren zelfs in Brussel geweest. Gewapend met wat instrumenten brengen ze hun toch wel uitgebreide oeuvre te berde en dat wijkt, toegegeven, enigszins af van de gepropageerde Stones. Ze geven ons in het midden van het prachtige Plaza de la Corredera een privéconcert. Hun gitarist kon wellicht uit sommige van onze gelaatstrekken afleiden dat onze muzikale smaak in andere genres was gelegen en toverde eventjes een riff van Smoke on the water van Deep Purple uit de snaren, maar daar bleef het bij. Ze speelden wat ze speelden en waren daar reuzefier op. We trakteerden de mannen op een pint en onszelf op wat tapas, die niet konden tippen aan het menu van Terry en Anastasia in Sevilla. Ach, wat doet het er toe? Spanje op zijn best…

Meteen spitsten alle kranten- en nieuwssites hun aandacht toe op de mogelijke promotie van onze premier. De man in kwestie hulde zich begrijpelijk in stilzwijgen en ging niet in op vragen over geruchten die er misschien niet eens waren. Ook Yves Leterme hield de lippen stijf op elkaar en citeerde enkel een verstandig man die ooit zei dat hij niet op hypothetische vragen antwoordde. Het ging bij de persmensen immers niet zozeer over Van Rompuy, maar wel over Leterme zelf. Als de premier plaats moet maken, volgt Yves Leterme dan zijn eigen opvolger op? De toon was gezet. Het proces van Leterme werd al gemaakt nog voor er ooit sprake was van Leterme II. Een déjà vu-gevoel? Wie weet.

De poll die in het begin van de week in De Standaard stond was nog een onschuldige gimmick. Je kon aangeven wie de beste opvolger voor Van Rompuy zou zijn. Guy Verhofstadt haalde het nipt voor Yves Leterme. Uit de reacties die er bij de poll en belendende artikels te lezen waren konden we afleiden dat de intellectuele maturiteit van de standaard.be-bezoeker omgekeerd evenredig was met het uiteraard nobele doel van de kwaliteitskrant. Het was een ordinaire scheldpartij waarbij men een vast bijzonder genuanceerd oordeel over de zaak uitsprak.

Hoe verder de week vorderde, hoe meer de media gingen gissen naar alle scenario’s die mogelijk op ons afkomen. Ministerposten werden verdeeld, de angst op permanente instabiliteit werd aangewakkerd en bij monde van John Crombez suggereerde de sp.a al vervroegde federale verkiezingen. Beatrice Delvaux stelt in Le Soir ante factum al een veto tegen Yves Leterme als Eerste Minister. Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Wie verziekt de sfeer? Ik neem aan dat een deel van onze Waalse vrienden wel nuchter genoeg is om de platte volksmennerij van mevrouw Delvaux te doorzien. De dame reduceren tot quantité négligable getuigt van weinig respect, maar goed: ze doet haar journalistieke taak met dit opgestoken vingertje weinig eer aan.

Journalisten en politici zijn niet de enigen die zich druk maken om het mogelijke vertrek van Herman Van Rompuy. Ook de bookmakers hebben zich op de kwestie gestort. Er staat geld op zijn hoofd. Vertrekken is winnen, blijven is verliezen. Het doet me allemaal wat denken aan een vraag die Kardinaal Danneels in 2005 ten tijde van het conclaaf in Rome kreeg. Hij werd toen genoemd als mogelijke opvolger van Paus Johannes Paulus II. Toen hem werd gevraagd naar zijn mening over het feit dat hij bij de bookmakers hoog geklasseerd was, repliceerde de kardinaal met vier woorden: Ik ben geen paard. De vraagsteller stond met de mond vol tanden. Ik hoop dat niemand toen op Danneels had gegokt, want de brave man is uiteindelijk geen paus geworden. Herman Van Rompuy is ook geen paard. Laat de premier dus premier zijn.

Moeten we dan niet denken over wat komen gaat? Jawel, je moet altijd voorzienig zijn, maar je moet niet speculeren om te speculeren of gevolgen trekken uit dingen die nog niet zijn gebeurd. Daar heeft niemand baat bij.

Maar goed. Als we de pers mogen geloven worden de mensen van de N-VA dezer dagen bestookt met opmerkingen over het feit dat aan verschillende Belgische ambassades geen Vlaamse vlag wappert, terwijl de Waalse (en Brusselse) vaandels fier de gevels sieren. De partij van Bart De Wever zal wellicht vereerd zijn dat ze nu dé enige legitieme spreekbuis van de Vlaamsvoelenden zijn geworden en wil haar publiek niet ontgoochelen. Senator Ide vroeg minister van buitenlandse zaken Yves Leterme prompt om uitleg. Bart De Wever deed er, de context respecterend, nog een schepje bovenop: “Niet toevallig is de Belgische diplomatie nog altijd sterk traditioneel en sterk francofoon.”. Mooi zo.

Er zijn blijkbaar mensen die tijdens hun citytrips – hoe triest kan het zijn – vlaggeninspecteur en -inspectrice spelen. Het probleem leek dit keer voornamelijk in Riga te liggen. Onze ambassade in Letland – wellicht traditioneel en francofoon – gaf meteen tekst en uitleg:

“Op de Belgische ambassade in Riga hangen uitsluitend de Belgische en de Europese vlaggen (op de hoek van Alberta en Strelnieku iela).
Volledig onafhankelijk van de ambassade zijn, op dezelfde verdieping, de kantoren gevestigd van de Waalse (AWEX) en Brusselse (Brussels export) handelsvertegenwoordigingen.
Het is dus helemaal normaal dat de Waalse en Brusselse vlaggen op hun deel van het gebouw hangen.
De Vlaamse handelsvertegenwoordiging ( F.I.T. ex Export Vlaanderen) is gevestigd in Vilnius (Litouwen); vandaar dat de Vlaamse vlag dus niet in Riga pronkt.
Ik mag verzekeren dat deze ambassade zich ten volle inzet voor alle Belgen wat ook hun taal zij. Twee lokaal aangeworven secretaressen kunnen onze landgenoten helpen de ene in het Frans en de andere in het Nederlands.

Christian Verdonck
Ambassadeur van België in Riga”

Nu, Bart, of de heer Verdonck van francofone afkomst is is voor discussie vatbaar, maar in dit geval lijkt de integriteit van de wellicht perfect tweetalige man niet in twijfel te worden getrokken. Is dit de manier waarop de N-VA zich voortaan wil profileren? Arm Vlaanderen…

Meer foto’s kunt u hier bekijken.

Dit is de reden waarom de omstandigheden pas nu ernstig zijn geworden. Het voorbije anderhalf jaar werd een traditioneel welles-nietesspel opgevoerd. Het non van de Franstaligen op de, toegegeven, hoge Vlaamse eisen werd tot in den treure de inzet van een schabouwelijk schouwspel. De rede was volkomen zoek en tegengestelde belangen zorgden ervoor dat het gewoonweg onmogelijk was om tot een coalitie te komen. De Vlaamse liberalen gunden de Christen-Democraten het licht niet in de ogen. De MR zag met lede ogen aan dat PS en cdH naar elkaar toe groeiden. Samen wilden ze niets weten van enige vorm van overdracht van bevoegdheden naar het regionale bestuursniveau, wat voor de kartelpartner van CD&V, de N-VA, helemaal onbespreekbaar was. Niemand kon omgaan met de werkwijze van Joëlle Milquet, die van muggezifterij haar visitekaartje had gemaakt. Yves Leterme, de man die uit dit kluwen een regering moest distilleren, had terloops 800.000 mensen achter zich gekregen. Dit kon voor de concurrentie niet en men gebruikte haast militaire middelen om de man van zijn voetstuk te halen. Kortom, het leverde geen fraai beeld op, maar dit zijn we hier wel meer gewoon. Of om Mark Eyskens te parafraseren: “In de politieke discussies in ons land is nog geen druppel bloed gevloeid. Zever des te meer.”

Leterme I pakte de financiële crisis kordaat aan en kon Fortis van het faillissement houden. Ook Dexia werd van de ondergang gered. Yves Leterme was bezig om zijn blazoen op te poetsen, maar dat mocht natuurlijk niet lang duren. De aandeelhouders spanden een rechtszaak aan tegen de verkoop aan BNP Paribas, met de bekende gevolgen. Het leidde uiteindelijk tot het einde van Leterme I. Aan de parlementaire onderzoekscommissie om uit te zoeken wat er precies is gebeurd. Hopelijk heeft men ook oog voor de handelingen van de juridische instanties. Als we de berichten mogen geloven was ook daar niet alles even koosjer; de scheiding der machten geldt immers in beide richtingen.

Wat er na dit ontslag moet gebeuren is niet meteen duidelijk, maar één ding is zeker: dit land heeft nood aan een regering. De toestand is te ernstig om in een maandenlang gepalaver te hervallen zoals we dat in de tweede helft van 2007 hebben meegemaakt. Jammer genoeg kunnen sommigen het niet laten om ook nu weer verwoede pogingen om een stabiele regering op poten te zetten tegen te werken. Meer bepaald Open VLD voelt zich gepasseerd en niet genoeg betrokken bij het overleg voor een nieuwe regering waar ook zij deel van zullen uitmaken. In het Algemeen Beschaafd West-Vlaams heeft men hier een accurate uitdrukking voor: de Open VLD-ers zijn in hun gat gepikt. Dat zal wellicht een weinig comfortabel gevoel zijn, maar de Vlaamse liberalen gebruiken een drogreden om opnieuw roet in het eten te gooien. Ze vrezen zogezegd dat een coalitie onder leiding van Jean-Luc Dehaene een travaillistisch karakter zal krijgen, waarin de as linkervleugel CD&V-PS-(sp.a) dominant zal worden. We hoeven hier geen woorden aan vuil te maken.

Dat doet Open VLD wel. Bij monde van kamerfractieleider Bart Tommelein en minister van binnenlandse zaken Patrick Dewael fulmineerden ze met brio tegen de vermeende achterkamerpolitiek van de Christen-Democraten, de socialisten en het Paleis. Meteen hypothekeerden ze elke poging om snel een doorstart van de huidige regering te forceren. Dat hiermee ook het Fortisdossier verder verziekt lijkt hen blijkbaar niet te interesseren. Men hangt liever het kleine kind uit. In Ter Zake was de scheldtirade van Patrick Dewael bijwijlen dégoûtant te noemen. Iemand op zo’n kritiek moment dergelijk slecht toneel zien opvoeren is een politicus totaal onwaardig.

Precies dit compromitteren van een spoedige oplossing maakt de verantwoordelijkheid van de liberalen verpletterend. Ondertussen zag het staatshoofd zich verplicht om opnieuw een verkenner aan te duiden – niemand minder dan Wilfried Martens – en dat zorgt voor een nodeloze vertraging, waarmee we natuurlijk geen afbreuk willen doen aan de plichtsbewuste inspanningen van de ex-premier.

Die zullen nodig zijn, want niemand is happig om de leiding van een regering in handen te nemen. Wat ooit een respectabele en eervolle functie was evolueerde, althans tijdelijk, naar een job waarbij je politiek enkel kan verliezen. Als zelfs de immer ambitieuze Didier Reynders spontaan aan de job verzaakt is er iets niet pluis, al kunnen we best begrijpen dat ook hij naar aanleiding van Fortisgate geen extra problemen wil riskeren. Uiteindelijk komt men bij de twee resterende patres patriae uit: Jean-Luc Dehaene en Guy Verhofstadt. Deze laatste is totaal onaanvaardbaar voor de Christen-Democraten en is voor mij een doemscenario. We hebben niet voor niets die man acht jaar lang inhoudelijk proberen te counteren. Rest nog Jean-Luc Dehaene. Open VLD heeft geen veto as such tegen hem uitgesproken, maar wel genoeg lawaai geproduceerd om hem in het beste geval op een suboptimale manier het veld in te sturen. Als het Fortisdossier nu escaleert, dan mag men in de Melsenstraat diep in eigen hert kijken.

De scheiding der machten overtreden, wat op zijn minst wordt geïnsinueerd, is niet meteen de meest elegante zet van een politicus. Al was er maar schijn van inmenging van de uitvoerende in de rechterlijke macht, dan nog wordt dit zwaar aangerekend. Zelfs subtiliteiten zijn in deze context genoeg om zware gevolgen te veroorzaken. Het dossier Fortis woog echter té zwaar. Men begon wellicht enige nonchalance aan de dag te leggen.

Na de mislukte overname van ABN-Amro begon het Fortisaandeel zo snel te zakken dat er bijna niets meer van overbleef. De regering-Leterme I sprong bij en verkocht een deel van de Fortis-holding aan BNP Paribas. Tegen een veel te lage prijs vonden waarnemers en aandeelhouders. Ze begonnen een rechtszaak waarmee ze de ganse constructie op de helling zetten. De rechter volgde hun argumentatie; meteen werd de overname onzeker en stond het kapitaal en de jobs van zoveel duizenden mensen op de helling. Let’s face it: door in aandelen te beleggen kan je grote winsten halen, maar ook grote verliezen lijden. Some you win, some you lose. Als het dan eens tegenvalt, dan moet je daar ook de gevolgen van dragen. De gewone spaarder en de jobs van de werknemers zijn voor mij meer waard.

De boomerang keert terug in het gezicht van de regering. Haar inspanningen om op korte termijn de crisis te neutraliseren werden door malcontenten op de helling geplaatst. De regering deed er alles aan om de geboden zekerheid aan de betrokken partijen – in de eerste plaats de spaarder en de werknemer – te garanderen. Alle hens aan dek. Diverse netwerken werden aangesproken – nihil novi sub sole – maar de belangen en de posities van de verschillende actoren clashten wel eens. Plots trapte men in een bananenschil en gleed men uit.

Voor de concurrentie is dit een ideale gelegenheid om een premier die ze nooit mochten onderuit te halen. De verslagen van de respectievelijke rechtscolleges citeren bronnen uit de omgeving van de Eerste Minister en de Minister van Justitie om hen als verantwoordelijke aan te wijzen. Of dit terecht was laat ik in het midden, maar één ding is zeker: deze voorzet werd door de politieke concurrentie met graagte binnengekopt. Yves Leterme was sinds zijn succes als Vlaams Minister-President en nadien zijn 800.000 voorkeurstemmen té populair geworden dat elke poging om hem onderuit te halen moest worden gevaloriseerd.

Ook de pers deed met graagte mee aan deze stigmatisering. Leterme-bashen werd een nationale sport. De lotgevallen van de RTBF zijn op deze website al genoeg aan bod gekomen. Ook de Vlaamse schrijvende pers heeft keer na keer bewezen dat ze soms ongelooflijk dégoûtant uit de hoek kan komen. Het gaat niet meer om informatieverstrekking of opiniëring, maar om pure stemmingmakerij en het verkopen van hun product. Tijdens de formatiesaga van 2007 was Bart Brinckman zelfs zo eerlijk om te zeggen dat deze hele story bijzonder positieve verkoopcijfers van De Standaard opleverde. Die eerlijkheid sierde hem.

Natuurlijk heeft Yves Leterme ook fouten gemaakt. Meer dan één zelfs en als regeringsleider heeft hij zich niet steeds de beste vrienden gemaakt. De omstandigheden waarin hij moest ageren waren echter zo extreem dat het haast gênant is om hem tot een roemloze aftocht te veroordelen. Wie voor dergelijke mission impossible stond verdient respect en hoeft niet zoals huisvuil op straat te worden gezet. (Kwaliteits)pers en politiek hebben van hem echter een ideale schietschijf gemaakt waar jan en alleman met graagte op kegelt. U hoeft maar de brutaliteit op internetfora te consulteren om te zien hoezeer de nuance bij vele ordinaire internauten is verdwenen. Neemt men om die reden deel aan het openbare debat?

Als hij nu niet wordt heropgevist, dan is Yves Leterme gedoemd om een tocht door de woestijn te maken. Die trek zal wellicht een tijdje duren, al is de ene woestijn korter dan de andere. Het zou hoe dan ook bijzonder unfair zijn om iemand die zelfs zijn eigen gezondheid op het spel heeft gezet om orde op zaken te stellen voor eeuwig en één dag met een stigma te beladen. Denk als het u belieft twee keer na voor u een banvloek uitspreekt…

Van RTBF-journalisten mag je in een communautaire context veel verwachten en ik was dan ook op mijn hoede. Dat was nergens voor nodig. Iedereen kwam in het stuk voor, maar nooit werden ze als persoon in hun blootje gezet. SBTT vergroot alle kleine kantjes uit en geeft de diverse protagonisten op die manier een duidelijk profiel, maar het komt niet storend over. Yves Leterme, Guy Verhofstadt, Joëlle Milquet, Didier Reynders en Elio di Rupo kwamen uiteraard vaak in het stuk voor, maar het was vooral bij het optreden van Laurette Onkelinckx dat de zaal het uitproestte. Een schitterende imitatie.

Bij de entrée van Nicolas Sarkozy kwam niemand nog bij van het lachen. Na een kort fragment van de Marseillaise – waarbij iedereen dacht dat Yves Leterme opnieuw zou verschijnen – kwam de Franse president ten tonele. Zijn meningsverschil met de RTBF van vorig jaar lag nog vers in het geheugen en daar werd danig op doorgeboord. De hyperkinetische chef de l’État eiste een prominente rol op.

Sois Belge et Tais-Toi wil niet enkel met de politici lachen. Door een karikatuur te maken van hun lotgevallen proberen de acteurs ook de absurditeit van ons bestel te verwoorden. De sketch waarmee de Belgische constructie werd uiteengedaan zat verschrikkelijk goed snor. Ook de “les Nederlands” was een schot in de roos.

Jammer dat er aan Nederlandstalige kant geen politieke humor van dat niveau is. Geert Hoste komt met zijn banaliteiten nooit in de buurt van SBTT. Hier vind je geen duizendste vergezochte grap over Prins Filip of Prins Laurent, maar een meer geraffineerde parodie op het dagdagelijkse politieke schouwtoneel. U ziet het, meer dan de moeite om eens te gaan kijken…