We hebben weer een dagje achter de rug. Het land stond voor de zoveelste keer in brand. Het ontslag van Leterme I was voor velen een evidentie nadat er, aldus Cassatie, aanwijzingen waren van politieke inmenging in de rechtsgang van de zaak-Fortis. Er was echter geen juridische bewijslast, maar voor de publieke opinie, de media, de oppositie en de directe concurrenten was dat een reden om de premier tot ontslag te dwingen. Leterme zette dan maar koers naar de Koning. Minister van Justitie Jo Vandeurzen had toen al op eigen initiatief de pijp aan Maarten gegeven. Het was allemaal weinig fraai.

De scheiding der machten overtreden, wat op zijn minst wordt geïnsinueerd, is niet meteen de meest elegante zet van een politicus. Al was er maar schijn van inmenging van de uitvoerende in de rechterlijke macht, dan nog wordt dit zwaar aangerekend. Zelfs subtiliteiten zijn in deze context genoeg om zware gevolgen te veroorzaken. Het dossier Fortis woog echter té zwaar. Men begon wellicht enige nonchalance aan de dag te leggen.

Na de mislukte overname van ABN-Amro begon het Fortisaandeel zo snel te zakken dat er bijna niets meer van overbleef. De regering-Leterme I sprong bij en verkocht een deel van de Fortis-holding aan BNP Paribas. Tegen een veel te lage prijs vonden waarnemers en aandeelhouders. Ze begonnen een rechtszaak waarmee ze de ganse constructie op de helling zetten. De rechter volgde hun argumentatie; meteen werd de overname onzeker en stond het kapitaal en de jobs van zoveel duizenden mensen op de helling. Let’s face it: door in aandelen te beleggen kan je grote winsten halen, maar ook grote verliezen lijden. Some you win, some you lose. Als het dan eens tegenvalt, dan moet je daar ook de gevolgen van dragen. De gewone spaarder en de jobs van de werknemers zijn voor mij meer waard.

De boomerang keert terug in het gezicht van de regering. Haar inspanningen om op korte termijn de crisis te neutraliseren werden door malcontenten op de helling geplaatst. De regering deed er alles aan om de geboden zekerheid aan de betrokken partijen – in de eerste plaats de spaarder en de werknemer – te garanderen. Alle hens aan dek. Diverse netwerken werden aangesproken – nihil novi sub sole – maar de belangen en de posities van de verschillende actoren clashten wel eens. Plots trapte men in een bananenschil en gleed men uit.

Voor de concurrentie is dit een ideale gelegenheid om een premier die ze nooit mochten onderuit te halen. De verslagen van de respectievelijke rechtscolleges citeren bronnen uit de omgeving van de Eerste Minister en de Minister van Justitie om hen als verantwoordelijke aan te wijzen. Of dit terecht was laat ik in het midden, maar één ding is zeker: deze voorzet werd door de politieke concurrentie met graagte binnengekopt. Yves Leterme was sinds zijn succes als Vlaams Minister-President en nadien zijn 800.000 voorkeurstemmen té populair geworden dat elke poging om hem onderuit te halen moest worden gevaloriseerd.

Ook de pers deed met graagte mee aan deze stigmatisering. Leterme-bashen werd een nationale sport. De lotgevallen van de RTBF zijn op deze website al genoeg aan bod gekomen. Ook de Vlaamse schrijvende pers heeft keer na keer bewezen dat ze soms ongelooflijk dégoûtant uit de hoek kan komen. Het gaat niet meer om informatieverstrekking of opiniëring, maar om pure stemmingmakerij en het verkopen van hun product. Tijdens de formatiesaga van 2007 was Bart Brinckman zelfs zo eerlijk om te zeggen dat deze hele story bijzonder positieve verkoopcijfers van De Standaard opleverde. Die eerlijkheid sierde hem.

Natuurlijk heeft Yves Leterme ook fouten gemaakt. Meer dan één zelfs en als regeringsleider heeft hij zich niet steeds de beste vrienden gemaakt. De omstandigheden waarin hij moest ageren waren echter zo extreem dat het haast gênant is om hem tot een roemloze aftocht te veroordelen. Wie voor dergelijke mission impossible stond verdient respect en hoeft niet zoals huisvuil op straat te worden gezet. (Kwaliteits)pers en politiek hebben van hem echter een ideale schietschijf gemaakt waar jan en alleman met graagte op kegelt. U hoeft maar de brutaliteit op internetfora te consulteren om te zien hoezeer de nuance bij vele ordinaire internauten is verdwenen. Neemt men om die reden deel aan het openbare debat?

Als hij nu niet wordt heropgevist, dan is Yves Leterme gedoemd om een tocht door de woestijn te maken. Die trek zal wellicht een tijdje duren, al is de ene woestijn korter dan de andere. Het zou hoe dan ook bijzonder unfair zijn om iemand die zelfs zijn eigen gezondheid op het spel heeft gezet om orde op zaken te stellen voor eeuwig en één dag met een stigma te beladen. Denk als het u belieft twee keer na voor u een banvloek uitspreekt…